An Investigation of Emotional Intelligence and Compassion Satisfaction of Primary School Teachers

Öz

This study aims to examine the levels of emotional intelligence and compassion satisfaction among primary school teachers working in public schools and to determine the relationship between these two variables. The research was conducted using a descriptive and correlational survey design based on a general survey model. The population of the study consisted of primary school teachers working in Diyarbakır during the 2024-2025 academic year. The sample comprised 407 teachers selected via simple random sampling. Data were collected using the "Demographic Information Form," the "Rotterdam Emotional Intelligence Scale," and the "Compassion Satisfaction Scale," and analyzed using the SPSS 26 package program. The findings indicate that the primary school teachers exhibited high levels of both emotional intelligence and compassion satisfaction. Furthermore, no significant difference was found in teachers’ emotional intelligence and compassion satisfaction levels across the examined demographic variables, including gender, marital status, educational background, professional seniority, and location of duty. A key finding revealed a moderate, significant, and positive correlation between emotional intelligence levels and compassion satisfaction levels. Based on these results, it is recommended to develop in-school appreciation and reward systems to recognize teachers who work with compassion. Additionally, the inclusion of elective courses focusing on emotional intelligence, empathy development, and compassion in the curricula of education faculties is suggested to support the emotional intelligence of newly appointed teachers.

Anahtar Kelimeler

• Primary school teacher
• emotional intelligence
• compassion satisfaction.

Sınıf Öğretmenlerinin Duygusal Zekâsının ve Merhamet Doyumunun İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, kamu okullarında görevli sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâsı ve merhamet doyumu düzeyi incelenmektedir. Araştırma, genel tarama modeline dayalı betimsel ve ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde görevli sınıf öğretmenleri; örneklemini ise basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 407 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler; Demografik Bilgi Formu, Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği ile Merhamet Doyumu Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve SPSS 26 paket programıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ ve merhamet doyumu düzeyi yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin duygusal zekâ ve merhamet doyumu düzeyinde; cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, mesleki kıdem ve görev yapılan yer değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca duygusal zekâ ile merhamet doyumu arasında orta düzeyde, anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak merhametle çalışan öğretmenlerin bu özelliklerinin görünür kılınması amacıyla okul bünyesinde takdir ve ödüllendirme sistemlerinin geliştirilmesi, ayrıca mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin duygusal zekâsını desteklemek amacıyla eğitim fakültelerinin programlarına duygusal zekâ, empati geliştirme ve merhamet temelli seçmeli derslerin eklenmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sınıf öğretmeni
• duygusal zekâ
• merhamet doyumu.

Kaynakça

1. Akdeniz, S. ve Deniz, M.E. (2019). Farklı merhamet düzeylerine sahip üniversite öğrencilerinde depresyon, anksiyete, stres ve duygusal zekânın incelenmesi. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2, 183-207. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1147170
2. Annalakshmi, N. ve Jayanthi, C. A. (2019). Analysis of compassion fatigue and compassion satisfaction among secondary school teachers. International Journal of Analytical and Experimental Modal Analysis, 11(10), 828–832. https://www.researchgate.net/publication/338422909
3. Aristoteles. (2020). Retorik (M. Çiyiltepe, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. (Eserin orijinali M.Ö. 4. yüzyılda yazılmıştır.)
4. Avşaroğlu, S. (2019). Merhamet eğitimi programının üniversite öğrencilerinin merhametli olma düzeylerine etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2484-2500. https://doi.org/10.33206/mjss.551706
5. Aydoğan, İ. (2019). Öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin yordayıcısı olarak okul iklimi algıları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
6. Bal, S. (2007). Takım çalışmasında duygusal zekânın önemi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Beykent Üniversitesi.
7. Bayraktar, M. (2021). Öğretmenlerde öz şefkat belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilinçli farkındalığın psikolojik iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
8. Chaudhary, S. ve Varma, K. (2021). A study of emotional intelligence of primary teachers in relation to gender, school type and teaching experience. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education. 12(5), 748–750. https://turcomat.org/index.php/turkbilmat/article/view/1479

9. Çakar, U. ve Arbak, Y. (2004). Modern yaklaşımlar ışığında değişen duygu-zekâ ilişkisi ve duygusal zeka. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3) https://acikerisim.deu.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12397/5536
10. Çakır Uslu, A. ve Yoldaş, C. (2020). Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ, psikolojik iyi olma ve okul iklimine yönelik algıları arasındaki ilişki. The Journal of Academic Social Science Studies, 13(82), 97-111. https://doi.org/10.29228/JASSS.44553
11. Çelik, S., Örenoğlu Toraman, S. ve Çelik, K. (2018). The Relation of student achievement with course attendance and teacher immediacy. Kastamonu Education Journal, 26(1), 209-217. https://doi.org/10.24106/kefdergi.378129 Galanakis, M., Krana, L. ve Nikola, M. (2021). Emotional intelligence in primary school teachers: The effect of gender, age and tenure. Psychology, 12(11), 1781–1789. https://doi.org/10.4236/psych.2021.1211107
12. Gardner, H. (1983). Frames of mind. Basic Books.
13. Goleman, D. (2022). Duygusal zekâ: Neden IQ’dan daha önemlidir? (57. Baskı) (B. S. Yalçın, Çev.). Varlık Yayınları.
14. Grant H.B., Lavery, C.F. ve Decarlo, J (2019). An exploratory study of police officers: Low compassion satisfaction and compassion fatigue. Front Psychol, 9, 1-5. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02793
15. Greenberg, M. T. ve Snell, J. L. (1997). Brain development and emotional development: The role of teaching in organizing the frontal lobe. In P. Salovey & D. J. Sluyter (Ed.), Emotional development and emotional intelligence (s. 97). Basic Books.
16. Herece, F. G. ve Şener, İ. (2017). Duygusal zekâ ile tükenmişlik arasındaki ilişki: kamu sektöründe bir uygulama. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 3(3), 38-54. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/345380
17. Hökelekli, H. (2013). Psikoloji, din ve eğitim yönüyle insanî değerler. Dem Yayınevi.
18. İsmayılov, U. (2019). Öğretmenlerin duygusal zekâlarının örgütsel güvene etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
19. Kara, A. (2015). Kurum kültürünün oluşturulmasında duygusal zekânın önemi ve çalışanların iş performansına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
20. Karasar, N. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Nobel Yayınevi.
21. Kartal, O. (2024). Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile sınıf yönetim becerilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
22. Kendrick, A. H., Tay, M. K. ve Shahin, M. J. H. (2025). Three-year quantitative study of compassion satisfaction and fatigue among teachers and educational workers in Alberta, Canada. Healthcare, 13(3), 226. https://doi.org/10.3390/healthcare13030226
23. Kızıl, Ş. (2014). Öğretmenlerin duygusal zekâları ile örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişki (Balıkesir ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Okan Üniversitesi.
24. Korkmazer, İ. (2021). Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile çocuk haklarına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
25. Li, M., Liu, F. ve Yang, C. (2024). Teachers’ emotional intelligence and organizational commitment: a moderated mediation model of teachers’ psychological well-being and principal transformational leadership. Behavioral Sciences, 14(4), 345. https://doi.org/10.3390/bs14040345
26. Martinez, R. C. K. (2020). Compassion as caring in crisis: Reflections of an educator. Journal of Health and Caring Sciences, 2(1), 1-3. https://www.researchgate.net/publication/347426495
27. Nas, E. (2021a). Pozitif psikolojide güncel bir kavram: Merhamet doyumu. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(4), 668-684. https://doi.org/10.18863/pgy.852636
28. Nas, E. (2021b). Merhamet temelli eğitim programının ortaokul öğrencilerinin merhamet düzeylerine ve yaşam doyumlarına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
29. Nas, E. (2023). Öğretmenlerin öz yeterliklerinin yaşam doyumlarına etkisinde öz merhametin düzenleyici rolü. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (43), 202-221. http://dx.doi.org/10.14582/DUZGEF.2023.208 Nas, E. ve Sak, R. (2020). Merhamet ve merhamet odaklı terapi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 64-84. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.525744
30. Nas, E. ve Sak, R. (2021). Merhamet doyumu ölçeğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(80), 2019-2036. https://doi.org/10.17755/esosder.910301
31. Nas, E. ve Sak, R. (2023). Öğretmen, hemşire ve polislerin merhamet düzeylerinin karşılaştırılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 1-15. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1053568
32. Neuman, L. W. (2014). Social research methods: qualitative and quantitative approaches (Seventh Ed.). Essex: Pearson Education Limited.
33. O’Toole, C. ve Dobutowitsch, M. (2022). The courage to care: Teacher compassion predicts more positive attitudes toward trauma-informed practice. Journal of Child and Adolescent Trauma, 16(1), 123–133. https://doi.org/10.1007/s40653-022-00486-x
34. Otamış-Sümer, S. (2021). Öğretmenlerin duygusal zekâları, pozitif psikolojik sermayeleri ve iş tatminleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Siirt Üniversitesi.
35. Ören, I. (2011). Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile kişisel yönelimleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Üniversitesi.
36. Özyavuz, V. M. (2021). Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Zeytinburnu Üniversitesi.
37. Padma, M. ve Sarala, T. (2024). Relationship between emotional intelligence and mental health of prospective teachers. Educational Administration: Theory and Practice, 30(4), 7964–7970. https://kuey.net/index.php/kuey/article/view/2671/1631
38. Pekaar, K. A., Bakker, A.B., Linden, D. ve Born, M. (2017). Self- and other-focused emotional intelligence: development and validation of the rotterdam emotional ıntelligence scale (REIS). Personality and Individual Differences, 120(2018), 222-233. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.08.045
39. Radey, M., ve Figley, C. R. (2007). The social psychology of compassion. Clinical Social Work Journal, 35(3), 207-214. https://doi.org/10.1007/s10615-007-0087-3
40. Ryff, C.D. ve Keyes, C.L.M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719–727. https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.4.719
41. Sak, R., Nas, E., Şahin-Sak, İ. T., Öneren-Şendil, Ç., Tekin-Sitrava, R., Taşkın, N., Kardeş, S., Yayla, A. ve Dirik, Y. (2021). Compassion as a Source of Satisfaction and Fear in Professionals Who Work With People. Psychological Reports, 126(2), 946–966. https://doi.org/10.1177/00332941211061701
42. Schopenhauer, A. (2014). Merhamet (Z. Kocatürk, Çev.). İstanbul: Dergah Yayınları.
43. Soydemir-Bor, S. (2024). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının şefkat-merhamet ve sabır düzeyleri açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
44. Şahin, A. ve Özçelik, F. C. (2023). Sınıf öğretmeni adaylarının duygusal zekâları ile empati ve merhamet düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(3), 787802. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1307312
45. Tekay-Kara, R. (2022). Olumlu çocukluk çağı yaşantısı olan bireylerin duygusal zekâları ve duyguları yönetebilme becerileri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gedik Üniversitesi.
46. Tezelli, S. ve Dilmaç, B. (2021). Öğretmen adaylarında duygusal zekâ, sosyal kaygı ve öznel iyi oluş arasındaki yordayıcı ilişki. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 51-60. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/847684
47. Thorndike, E. L. (1921). Intelligence and its measurement: A symposium--I. Journal of Educational Psychology, 12(3), 124-127. https://doi.org/10.1037/h0064596
48. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. (t.y). Duygu. Güncel Türkçe Sözlük içinde. Erişim Tarihi: 20 Haziran 2025’ te http://www.tdk.org.tr adresinden erişildi.
49. Uyar, A. (2021). Covıd-19 pandemi sürecinde öğretmen adaylarının duygusal zekâ düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(8), 1-12. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1850014
50. Yavuz, S. (2018). Meslek lisesi öğretmenlerinin duygusal zekalarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
51. Yıldırım, A., Memiş, R., Aksu, Ö. ve Altunbaş, Z. (2023). Sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ölçülmesi. Millî Eğitim, 52 (Özel Sayı), 1119-1136. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1309141