Gitar ile Eşliklemeye Yönelik Öz-Yeterlik Algısının Yapısal Geçerlik ve Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Gitar ile Eşlikleme Alanına Yönelik Öz-Yeterlik Algısı Ölçeği'nin yapı geçerliğini yeniden sınamak ve müzik öğretmeni adaylarının bu alandaki öz-yeterlik algılarının çeşitli demografik değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama ve nedensel karşılaştırma modeli kullanılmış olup, örneklem Türkiye'deki Müzik Eğitimi Anabilim Dalı lisans 4. sınıf öğrencileri ve 2022 yılı ve sonrası mezunlarından (n=300) oluşmaktadır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Veriler, Ergül & Yöndem (2024) tarafından geliştirilen ölçek ve kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmış; yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile, farklılaşma durumları ise bağımsız t testi ve Kruskal Wallis testleri ile analiz edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin üç faktörlü (teknik beceri, yaratıcılık, motivasyon) yapısının kabul edilebilir uyum indeksleri ile geçerli olduğunu destekler niteliktedir (χ²/df = 2,87; CFI = 0,934; TLI = 0,924; RMSEA = 0,079). Bulgular, öz-yeterlik algılarının cinsiyet, üniversite, bireysel çalgı ve okul dışında aktif olarak müzik yapma durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir (p < 0,05). Ancak yaş ve mezun olunan lise türüne göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p > 0,05).

Anahtar Kelimeler

• Gitar Eşlikleme
• Öz-Yeterlik
• Yapısal Geçerlik
• Müzik Eğitimi
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)

An Investigation of Self-Efficacy Perception for Guitar Accompaniment in Terms of Structural Validity and Demographic Variables

Öz

The aim of this study is to re-examine the structural validity of the “Self-Efficacy Perception Scale for Guitar Accompaniment” and to investigate whether the self-efficacy perceptions of pre-service music teachers in this area differ according to various demographic variables. The study employed quantitative research methods, specifically survey and causal comparative models. The sample consists of 4th-year undergraduate students and 2022 and later graduates (n=300) from Music Education Departments in Turkey. Criterion sampling, a purposeful sampling technique, was used for sample selection. Data were collected using the scale developed by Ergül & Yöndem (2024) and a personal information form. Structural validity was analyzed using Confirmatory Factor Analysis (CFA), and differentiation was analyzed using independent t-tests, and Kruskal Wallis tests. The CFA results support the validity of the scale's three-factor structure (technical skills, creativity, and motivation) with acceptable fit indices (χ²/df = 2.87; CFI = .934; TLI = .924; RMSEA = .079). The findings indicate that self-efficacy perceptions significantly differ based on gender, university, individual instrument, and active music-making status outside of school (p < .05). However, no significant difference was found based on age and type of high school graduated (p > .05).

Anahtar Kelimeler

• Guitar Accompaniment
• Self-Efficacy
• Structural Validity
• Music Education
• Confirmatory Factor Analysis (CFA)

Kaynakça

1. Akıncı, M. Ş., Sazak Akıncı, E., & Alpagut, U. (2019). Müzik öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerle müzik uygulamalarına ilişkin özyeterlik algıları. Kastamonu Education Journal, 27(4), 1609-1622. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3171
2. Asmus, E. P. (1986). Student beliefs about the causes of success and failure in music: A study of achievement motivation. Journal of Research in Music Education, 34(4), 262–278. https://doi.org/10.2307/3345260
3. Bandura, A. (1982). Self-efficacy mechanism in human agency. American Psychologist, 37(2), 122-147. https://doi.org/10.1037/0003-066X.37.2.122
4. Bandura, A. (1995). Exercise of personal and collective efficacy in changing societies. A. Bandura (Ed.), Self-efficacy in changing societies (s. 1-45). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527692.003 Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
5. Başerer Berber, Z., & Karakuş Umar, E. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve öz yeterlik ilişkisi üzerinden bir değerlendirme. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 147-156.
6. Bayrakçı, M. (2007). Sosyal öğrenme kuramı ve eğitimde uygulanması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (14), 198-210.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
8. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5. Baskı). SAGE.

9. Çakır, M. A. (2015). Sosyal bilişsel öğrenme kuramı. A. Kaya (Ed.), Eğitim psikolojisi (9. Baskı) içinde (ss. 341-362). Pegem Akademi Yayıncılık.
10. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları (6. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
11. Eccles, J. S. (1987). Gender roles and women's achievement‐related decisions. Psychology of Women Quarterly, 11(2), 135-172. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1987.tb00781.x
12. Ergül, M., & Yöndem, S. (2024). Gitar ile eşlikleme alanına yönelik öz-yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 44(3), 2473-2505. https://doi.org/10.17152/gefad.1470995
13. Göçer-Şahin, S., & Buluş, M. (Ed.). (2022). Adım adım uygulamalı istatistik (1. Baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
14. Hartzel, K. (2003). How self-efficacy and gender issues affect software adoption and use. Communications of the ACM, 46(9), 167-171.
15. Jelen, B. (2017). Müzik öğretmeni adaylarının müzik performans kaygısı ve piyano performans öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 6(39), 3389-3414.
16. Küçük, D. (2013). Müzik öğretmeni adaylarının müzik yeteneğine ilişkin özyeterlik algıları özel yetenek sınavı başarıları ve akademik başarıları arasındaki ilişki. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 34(34), 171-181.
17. Locke, E. A., Frederick, E., Lee, C., & Bobko, P. (1984). Effect of self-efficacy, goals, and task strategies on task performance. Journal of Applied Psychology, 69(2), 241-251. https://doi.org/10.1037/0021-9010.69.2.241
18. McPherson, G. E., & McCormick, J. (2006). Self-efficacy and music performance. Psychology of Music, 34(3), 322–336. https://doi.org/10.1177/0305735606064841
19. Meece, J. L., Glienke, B. B., & Burg, S. (2006). Gender and motivation. Journal of School Psychology, 44(5), 351–373. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2006.04.004
20. Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs in academic settings. Review of Educational Research, 66(4), 543–578. https://doi.org/10.3102/00346543066004543
21. Ritchie, L., & Williamon, A. (2011). Primary school children’s self-efficacy for music learning. Journal of Research in Music Education, 59(2), 146–161. https://doi.org/10.1177/0022429411405214
22. Schunk, D. H., & Pajares, F. (2002). The development of academic self-efficacy. In A. Wigfield & J. S. Eccles (Eds.), Development of achievement motivation (s. 15–31). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012750053-9/50003-6
23. Şeker, S. S. (2017). Müzik eğitimi bölümü öğretmen adaylarının akademik güdülenme ve akademik öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1465-1484. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.31178-338840
24. Taylor, M. S., Locke, E. A., Lee, C., & Gist, M. E. (1984). Type A behavior and faculty research productivity: What are the mechanism? Organizational Behavior and Human Performance 34, 402-418. https://doi.org/10.1016/0030-5073(84)90046-1
25. Usher, E. L., & Pajares, F. (2008). Self-efficacy for self-regulated learning: A validation study. Educational and Psychological Measurement, 68(3), 443-463. https://doi.org/10.1177/0013164407308475
26. Wood, R., & Bandura, A. (1989). Impact of conceptions of ability on self-regulatory mechanisms and complex decision making. Journal of Personality and Social Psychology, 56(3), 407-415. https://doi.org/10.1037/0022-3514.56.3.407
27. Zeldin, A. L., & Pajares, F. (2000). Against the odds: Self-efficacy beliefs of women in mathematical, scientific, and technological careers. American Educational Research Journal, 37(1), 215–246. https://doi.org/10.3102/00028312037001215
28. Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82–91. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1016