Araştırma Makalesi

Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi

Cilt: 26 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin kariyer uyum yeteneklerini yordamada kişilik özellikleri ve umudun rolünü incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu 2020-2021 eğitim öğretim yılının 2. döneminde İstanbul ilinin orta gelişmişlik seviyesindeki bir ilçesinde yer alan farklı türdeki liselerde öğrenimine devam eden 1002 (631 kız, 371 erkek) öğrenciden oluşmuştur. Bu çalışmada Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Envanteri, Umut Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Korelasyonel araştırma modeli ile yürütülen araştırmada bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin kariyer uyum yeteneklerinin cinsiyete göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde farklılaşmadığını, ancak sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Araştırmanın sonucuna göre umut ve kişilik özelliklerinin (sorumluluk, deneyime açıklık, dışa dönüklük ve duygusal denge) birlikte kariyer uyum yeteneklerini anlamlı bir biçimde yordadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte kariyer uyum yeteneklerinin en önemli yordayıcısının ise umut olduğu belirlenmiştir. Ulaşılan sonuçlar ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılarak öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akman, Y., & Korkut, F. (1993). Umut ölçeği üzerine bir çalışma. H. Ü. Eğitim Fakültesi Dergisi, 9, 193-202.
  2. Aktaş, E., & Şahin, C. (2019). Üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri ile kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Necmettin Erbakan Üniversitesi örneği. In E. Hamarta (Ed.), 21. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi tam metin kitabı (pp. 86–95). Türk PDR Derneği Yayınları.
  3. Alakuş, A. (2023). Lise öğrencilerinin kariyer uyumu ve bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkide analitik düşünmenin aracı rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
  4. Bacanlı, F., & Sarsıkoğlu, A. F. (2021). Genç yetişkinlerin kariyer uyumluluklarının yordayıcısı olarak kişilik özellikleri. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50(1), 217-246. https://doi.org/10.14812/cufej.803614
  5. Benet-Martínez, V., & John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes across cultures and ethnic groups: Multitrait- multimethod analyses of the Big Five in Spanish and English. Journal of Personality and Social Psychology, 75(3), 729-750. https://doi.org/10.1037/0022-3514.75.3.729
  6. Boğatekin, H. (2024). Üstün yetenekli öğrenciler ve normal gelişim gösteren öğrencilerin kişilik tipleri ile kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
  7. Büyükgöze-Kavas, A. (2014). Validation of the Career Adapt-Abilities Scale-Turkish form and its relation to hope and optimism. Australian Journal of Career Development, 23(3), 125-132. https://doi.org/10.1177/1038416214531931
  8. Büyükgöze-Kavas, A. (2016). Predicting career adaptability from positive psychological traits. The Career Development Quarterly, 64, 114-125. https://doi.org/10.1002/cdq.12045

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Kasım 2025

Kabul Tarihi

7 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Fakirullahoğlu, A. M. M., Şen-Baz, D., & Aykaç, B. (2026). Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 1009-1026. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1826395
AMA
1.Fakirullahoğlu AMM, Şen-Baz D, Aykaç B. Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi. BAİBÜEFD. 2026;26(2):1009-1026. doi:10.17240/aibuefd.2026.-1826395
Chicago
Fakirullahoğlu, Abdulkadir M. M., Dünya Şen-Baz, ve Burcu Aykaç. 2026. “Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 (2): 1009-26. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1826395.
EndNote
Fakirullahoğlu AMM, Şen-Baz D, Aykaç B (01 Haziran 2026) Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 2 1009–1026.
IEEE
[1]A. M. M. Fakirullahoğlu, D. Şen-Baz, ve B. Aykaç, “Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi”, BAİBÜEFD, c. 26, sy 2, ss. 1009–1026, Haz. 2026, doi: 10.17240/aibuefd.2026..-1826395.
ISNAD
Fakirullahoğlu, Abdulkadir M. M. - Şen-Baz, Dünya - Aykaç, Burcu. “Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26/2 (01 Haziran 2026): 1009-1026. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1826395.
JAMA
1.Fakirullahoğlu AMM, Şen-Baz D, Aykaç B. Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi. BAİBÜEFD. 2026;26:1009–1026.
MLA
Fakirullahoğlu, Abdulkadir M. M., vd. “Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 26, sy 2, Haziran 2026, ss. 1009-26, doi:10.17240/aibuefd.2026. -1826395.
Vancouver
1.Abdulkadir M. M. Fakirullahoğlu, Dünya Şen-Baz, Burcu Aykaç. Lise Öğrencilerinin Kariyer Uyum Yeteneklerini Yordamada Kişilik Özellikleri ve Umudun Rolünün İncelenmesi. BAİBÜEFD. 01 Haziran 2026;26(2):1009-26. doi:10.17240/aibuefd.2026. -1826395