Araştırma Makalesi

Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması

Cilt: 26 Sayı: 3 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, alan yazında tarihsel süreç içerisinde çokkültürlü psikolojik danışma yeterliklerinin bilimsel çalışmalara nasıl yansıdığını, bu yeterliklerin hangi çok boyutlu yapılar üzerinden şekillendiğini ve zaman içinde kapsam ile bileşenlerinde meydana gelen değişiklikleri ortaya koymaktır. Araştırma, nicel bir araştırma deseni olan bibliyometrik analiz yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Veriler, Web of Science (WOS) veri tabanından "multicultural counselor competencies" ve "multicultural counseling competencies" anahtar kelimeleri kullanılarak sistematik bir tarama ile toplanmış ve PRISMA protokolüne uygun olarak filtrelenmiştir. Nihai veri seti, 1991-2025 yılları arasında yayımlanmış 280 akademik yayından oluşmaktadır. Bibliyografik verilerin analizinde ve bilim haritalarının oluşturulmasında VOSviewer 1.6.9 ve biblioshiny yazılımları kullanılmıştır. Analizler, özellikle anahtar kelime eş oluşum frekansları üzerinden tematik kümeleri ve tarihsel eğilimleri belirlemek için yapılmıştır. Analizler, alana olan akademik ilginin, özellikle 2016 sonrasında belirgin bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Eş oluşum analizi, anahtar kelimelerin altı ana tematik kümede toplandığını göstermiştir: 1) Temel Yeterlilikler ve Danışmanlık Becerileri, 2) Eğitim ve Mesleki Gelişim, 3) Sosyal Adalet ve Savunuculuk, 4) Kültürel Farkındalık ve Kimlik Dinamikleri, 5) Ölçme ve Değerlendirme Araçları, 6) Etik ve Ruh Sağlığı Uygulamaları. Tarihsel eğilim bağlamında, odak noktasının erken dönemlerde "kültürel farkındalık" ve "standartlar" iken, zamanla "sosyal adalet", "ırk", "kültürel tevazu" ve "savunuculuk" gibi daha dinamik ve sistemi hedef alan kavramlara kaydığını göstermiştir. Araştırma, çokkültürlü psikolojik danışma yeterliklerinin statik bir beceri seti olmaktan çıkıp, dinamik, bağlamsal ve sosyal adalet odaklı bir uygulama felsefesine doğru evrildiğine işaret etmektedir. Bulgular, psikolojik danışman eğitimi müfredatlarının bu evrimi yansıtacak şekilde sürekli güncellenmesi, kültürel tevazu ve kesişimsellik gibi çağdaş boyutların entegrasyonunun kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu çalışma, alanın geçmişten günümüze kavramsal yapısını ve gelecek yönelimlerini haritalandırması bakımından araştırmacılar ve uygulayıcılar için kapsamlı bir yol haritası sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma, bibliyometrik analiz yöntemiyle Web of Science (WOS) veri tabanından elde edilen akademik yayınların incelenmesine dayanmaktadır. Araştırma sürecinde herhangi bir canlı denek (insan veya hayvan) kullanılmamış; anket, görüşme, müdahale veya gözlem gibi etik inceleme gerektiren herhangi bir veri toplama yöntemine başvurulmamıştır. Bu nedenle, çalışmanın etik kurul onayı alınmasını zorunlu kılan bir kapsamı bulunmamaktadır. Kullanılan tüm veriler halka açık akademik kayıtlardan oluşmaktadır.

Teşekkür

Araştırmaya zaman ayırarak dönütleri ile değerli katkılarını sunan Doç. Dr. Demet SEVER’e teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. American Psychological Association. (2017). Multicultural guidelines: An ecological approach to context, identity, and intersectionality. http://www.apa.org/about/policy/multicultural-guidelines.pdf
  2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/J.JOI.2017.08.007
  3. Arredondo, P., Rosen, D.C., Rice, T., Perez, P., & Tovar‐Gamero, Z.G. (2005). Multicultural counseling: A 10‐year content analysis of the Journal of Counseling and Development. Journal of Counseling and Development, 83(2), 155–161.
  4. Arredondo, P., Toporek, R., Brown, S. P., Jones, J., Locke, D. C., Sanchez, J., & Stadler, H. (1996). Operationalization of the multicultural counseling competencies. Journal of Multicultural Counseling and Development, 24(1), 42–78. https://doi.org/10.1002/j.2161-1912.1996.tb00288.x
  5. Arslan, E. (2022). Sosyal bilim araştırmalarında VOSviewer ile bibliyometrik haritalama ve örnek bir uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 33–56.
  6. Bowleg, L. (2017). Intersectionality: An underutilized but essential framework for social psychology. In Brendan Gough (Ed.), The Palgrave Handbook of Critical Psychology (pp. 507-530). London: Palgrave Macmillan.
  7. Callon, M., Courtial, J.-P., Turner, W. A., & Bauin, S. (1983). From translations to problematic networks: An introduction to co-word analysis. Social Science Information, 22(2), 191–235. https://doi.org/10.1177/053901883022002003
  8. Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). Science mapping software tools: Review, analysis, and cooperative study among tools. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(7). https://doi.org/10.1002/asi.21525

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çok Kültürlü Eğitim, Eğitim Programları ve Öğretim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2025

Kabul Tarihi

24 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Atılgan, G., & Can, Y. (2026). Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(3), 1475-1500. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1829254
AMA
1.Atılgan G, Can Y. Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması. BAİBÜEFD. 2026;26(3):1475-1500. doi:10.17240/aibuefd.2026.-1829254
Chicago
Atılgan, Gökay, ve Yafes Can. 2026. “Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 (3): 1475-1500. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1829254.
EndNote
Atılgan G, Can Y (01 Eylül 2026) Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26 3 1475–1500.
IEEE
[1]G. Atılgan ve Y. Can, “Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması”, BAİBÜEFD, c. 26, sy 3, ss. 1475–1500, Eyl. 2026, doi: 10.17240/aibuefd.2026..-1829254.
ISNAD
Atılgan, Gökay - Can, Yafes. “Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 26/3 (01 Eylül 2026): 1475-1500. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026. -1829254.
JAMA
1.Atılgan G, Can Y. Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması. BAİBÜEFD. 2026;26:1475–1500.
MLA
Atılgan, Gökay, ve Yafes Can. “Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 26, sy 3, Eylül 2026, ss. 1475-00, doi:10.17240/aibuefd.2026. -1829254.
Vancouver
1.Gökay Atılgan, Yafes Can. Çokkültürlü Psikolojik Danışma Yeterliklerinin Dönüşümü: Bir Bibliyometrik Analiz Çalışması. BAİBÜEFD. 01 Eylül 2026;26(3):1475-500. doi:10.17240/aibuefd.2026. -1829254