Transferring Social Messages Through Printmaking in Visual Arts Education

Öz

Examining the potential of printmaking practices to create social awareness, this research focuses on the function of art as a communication channel addressing environmental, political, and social issues. The main objective of the study is to enable students to visualize social problems through printmaking and to examine the development of their empathy, critical thinking, and social responsibility skills throughout this process. Designed as a case study within qualitative research approaches, the study group consists of 16 pre-service teachers receiving visual arts education. Research data were collected through semi-structured interviews based on the social-themed printmaking posters produced by the students; the data were analyzed using content analysis to determine codes, themes, and frequencies. The findings revealed that the participants predominantly focused on issues such as justice, inequality, women's and children's rights, and environmental problems in their practices. During the interviews, participants underlined the power of art to foster empathy, raise awareness, and trigger social transformation. While reinforcing the students' sense of social responsibility, this process allowed them to comprehend that art is not merely an aesthetic act but rather an instrument for social consciousness and communication. Furthermore, because the reproducible nature of printmaking enables messages to reach wider audiences, the students evaluated this technique as a democratic and functional artistic method.

Anahtar Kelimeler

• Printmaking
• Art education
• Visual communication
• Social awareness
• Social responsibility

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A University Student Research Projects

Proje Numarası

1919B012413449 başvuru numaralı TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Etik Beyan

This research has been deemed ethically acceptable by the Ethics Committee of Niğde Ömer Halisdemir University with its decision dated 06/05/2025 and numbered 2025/07-42.

Teşekkür

We would like to thank TÜBİTAK 2209-A University Student Research Projects for their support of our work.

Görsel Sanatlar Eğitiminde Baskıresim Yoluyla Sosyal Mesajların Aktarımı

Öz

Baskıresim pratiklerinin toplumsal farkındalık oluşturma potansiyelini irdeleyen bu araştırma, sanatın çevresel, politik ve sosyal meselelere işaret eden bir iletişim kanalı olma işlevine odaklanmaktadır. Çalışmanın temel gayesi, öğrencilerin toplumsal sorunları baskıresim yoluyla görselleştirmelerine olanak tanımak ve bu süreçte empati, eleştirel düşünme ile sosyal sorumluluk yetilerindeki gelişimi incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseninde tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu, görsel sanatlar eğitimi gören 16 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verileri, öğrencilerin ürettiği sosyal içerikli baskıresim afişleri üzerinden gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiş; veriler içerik analiziyle çözümlenerek kod, tema ve frekanslar saptanmıştır. Bulgular, katılımcıların uygulamalarında ağırlıklı olarak adalet, eşitsizlik, kadın ve çocuk hakları ile çevre sorunlarına yöneldiğini ortaya koymuştur. Görüşmelerde katılımcılar; sanatın empati kurdurma, farkındalık uyandırma ve toplumsal dönüşümü tetikleme gücünün altını çizmişlerdir. Bu süreç, öğrencilerin sosyal sorumluluk bilincini pekiştirirken, sanatın salt estetik bir eylemden ziyade toplumsal bilinçlenme ve iletişim vasıtası olduğunu kavramalarını sağlamıştır. Ayrıca baskıresmin çoğaltılabilir doğası, iletilerin geniş kitlelere yayılmasına imkân tanıdığı için, bu teknik öğrenciler tarafından demokratik ve işlevsel bir sanatsal yöntem olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Baskıresim
• Sanat eğitimi
• Görsel iletişim
• Toplumsal farkındalık
• Sosyal sorumluluk

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Proje Numarası

1919B012413449 başvuru numaralı TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri

Etik Beyan

Bu araştırma, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 06/05/2025 tarih ve 2025/07-42 sayılı kararı ile etik yönden uygun bulunmuştur.

Teşekkür

TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projelerine çalışmamıza verdikleri destekten dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Aktürk, P. (2024). Grafik tasarımda sosyal sorumluluk projesi geliştirme: “Bağımlılıkla mücadele konusunda farkındalık oluşturma konulu afiş tasarım atölyesi” örneği. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (41), 759-775.
2. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51 Özel Sayı 1), 395-407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878
3. Becer, E. (2018). İletişim ve grafik tasarım. Dost Kitabevi Yayınları. Benjamin, W. (2023). Teknik olarak yeniden üretilebilirlik çağında sanat eseri. Can Sanat Yayınları.
4. Birol, E. ve Birol, M. (2024). Görsel iletişim tasarımı uygulamalarından afişlerde sosyal farkındalığın empatik tasarım yaklaşımı ile incelenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (79), 110-124. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1340444
5. Bürge, Z. E. (2020). Küresel ısınma temalı sosyal afiş tasarımlarının göstergebilim yöntemi ile analizi. Pearson Journal, 5(7), 398–410.
6. Çelikçi, S., Mercin, L., ve Çelikçi, B. (2020). Uluslararası sosyal içerikli afiş yarışmalarının incelenmesi ve posterland.org uygulama örneği. SED Journal of Art Education, 8(2). 160-182. DOI: 10.7816/sed-08-02-07
7. Çitci, E., ve Eraldemir, B. (2017). Görsel kültür elemanı olarak reklam afişlerinin toplumsal süreçlerle etkileşimi. Art-e Sanat Dergisi, 10(20), 787–807.
8. Darts, D. (2004). Visual culture jam: Art, pedagogy, and creative resistance. Studies in Art Education, 45(4), 313–327.

9. Demir, H. (2012). Özgün baskıresim sanatı ve sanatta demokratik paylaşım. Sanat Dergisi, (20), 73–81.
10. Demir, R. (2020). Sanatsal ifade sürecinde özne ve nesnenin halleri. Journal of Academic Social Science Studies, 13(80), 299–306. DOI:10.29228/JASSS.40138
11. Dewey, J. (2013). Deneyim olarak sanat (İ. B. Derya, Çev.). ODTÜ Yayıncılık. Erzincan, M. (2023). Kültürel farklılıklar ve toplumsal hafızanın afiş tasarımına etkisi: Film afişleri üzerinden bir inceleme. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 12(110), 1691–1702. DOI: 10.7816/idil-12-110-05
12. Gablik, S. (1991). The reenchantment of art. Thames and Hudson.
13. Gümüş, Ç. ve Papağan, Ş. B. (2018). Sosyal sorumluluk projelerinde kavramsal sanatın yeri ve önemi. International Journal of Interdisciplinary and Intercultural Art, 3(6), 45-54.
14. Güvenilir, T. (2013). Amerika Birleşik Devletleri'nde II. Dünya Savaşı propaganda aracı olarak afiş [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
15. Helguera, P. (2011). Education for socially engaged art: A materials and techniques handbook. Jorge Pinto Books. Karaahmet Balcı, S., Çelik, A. ve Mıhçıoğlu, A. (2025). Sanat eğitimi ve çevre bilincinin sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi: İlkokul öğrencileri üzerinde bir etki analizi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 398-417.
16. Kayahan, Z. ve Çevik, N. (2021). Çevre bilinci bağlamında sürdürülebilir sanatsal dil. Akademik Sanat, (14), 1-11. https://doi.org/10.34189/asd.2021.14.001
17. Kınam Dokuzlar, B. ve Uçar, T. F. (2018). Bir sosyal farkındalık projesi bağlamında grafik tasarım uygulamaları. ART-E Sanat Dergisi, 11(21), 66-89.
18. Kızıldemir, D. (2022). Bir görsel iletişim aracı olarak fotoğrafın afiş tasarımındaki rolü. Pamukkale Üniversitesi İletişim Bilimleri Dergisi, 2(1), 68–85.
19. Marshall, C. ve Rossman, G. B. (2014). Designing Qualitative Research. NewYork: Sage.
20. Norris, S. M. (2003). Petersburg patriotism in 1812: Lubok artists and Russian national identity. In Miami University Symposium: [Sözlü bildiri]. Imagining St. Petersburg (pp. 1–48).
21. Saribaş, S. (2024). Görsel sanatlar öğretmen eğitiminde toplumsal konuların sorgulanması. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 14(2), 524-547. https://doi.org/10.18039/ajesi.1414392
22. Sinan Şenocak, F. D. (2023). Baskı resim sanatında politik bir dil: Käthe Kollwitz [Yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
23. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Güncel Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr
24. Toksöz, E. (2023). Sosyal farkındalık içerikli afiş tasarımında mizahi anlatım dili. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 9(33), 29–39. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.8339902
25. Turhan Türkkan, B. ve Boran Şenocak, B. (2021). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının eleştirel pedagoji konularını öğrenmeye yönelik görüşleri. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 471-485. https://doi.org/10.21666/muefd.801120
26. Uğuz, Ö. (2025). Lubok baskıresim sanatının politik etkisi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 15(1), 425–444. DOI:10.20488/sanattasarim.1717641
27. Usluca Erim, Ö. (2019). Sanatsal bir ifade aracı olarak tekstil. İdil Sanat ve Dil Dergisi, (54), 263–273. DOI: 10.7816/idil-08-54-18
28. Vasiljevic, D. (1996). Iconography of lubok: Russian popular prints, XVII-XX century (Yayın No. 304254667) [Yüksek lisans tezi].  Michigan State University.