Küreselleşme Kavramını Mattelart Üzerinden Okumak, “Küreselleşme Mi? Amerikanlaşma Mı?”

Öz

Küreselleşme, kimilerine göre sömürge döneminin bir ürünü kimilerine göre ise sanayi devriminin çocuklarından birisi. Tam olarak bir başlangıç noktası konulamasa da tek bir gerçek bulunmaktadır; küreselleşme bu yüzyılın en tartışmalı kavramları arasındadır. Bir tarafta özgürlükçü söylemler etrafında toplanan küreselleşme destekçileri, diğer tarafta bu kavramı ulus devletler için tehdit olarak gören küreselleşme karşıtları. Bir iletişim düşünürü olan Mattelart, bu iki grup arasında küreselleşme karşıtlarına daha yakın söylemlerde bulunmaktadır. Ancak farklı bir bakış açısıyla konuyu ele almakta ve süreci küreselleşmeden öte Amerikanlaşma olarak tartışmaya açmaktadır. Çalışmalarında Amerikanlaşma olarak ele almasının temelinde; küreselleşmenin en büyük destekçisi olan çok uluslu şirketlerin birçoğunun Amerika merkezli olması, modernleşme adı altında bu şirketlerin ABD popüler kültürünü dayatması, hatta yeri geldiğinde ülkelerin iç işlerine karışabilecek kadar güçleri olmasıdır. Bu çalışmada betimleyici araştırma yöntemiyle; Mattelart’ın eserleri üzerinden küreselleşme kavramı incelenmiş, küreselleşme mi yoksa Amerikanlaşma mı sorusunun cevabı aranmış ve ağırlıklı olarak Amerikanlaşma olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Küreselleşme
• Reklam
• Mattelart
• Amerika
• Çok Uluslu Şirketler

Reading the Concept of Globalization Through Mattelart, “Globalisation? Americanization?”

Abstract

Globalization is, for some, a product of the colonial era, for others, one of the children of the industrial revolution. Although no exact starting point can be established, there is only one truth: globalization is between of the most controversial concepts of this century. On the one hand, there are supporters of globalization who rally around libertarian discourses, and on the other, opponents of globalization who see this concept as a threat to nation states. Mattelart, a communication thinker, is discourses to the anti-globalization camp among these two groups. However, he addresses the issue from a different perspective and discusses the process as Americanization rather than globalization. The reason why he discusses the process as Americanization in his studies is that most of the multinational companies, which are the biggest supporters of globalization, are based in the US, that these companies impose US popular culture under the name of modernization, and that they even have enough power to interfere in the internal affairs of countries when necessary. In this study, with the descriptive research method, the concept of globalization was examined through Mattelart's works, the answer to the question of globalization or Americanization was sought and it was seen that it was predominantly Americanization.

Keywords

• Globalization
• Advertesing
• Mattelart
• America
• Multinational Corporations

Kaynakça

1. Adorno,T.(2009). Kültür endüstrisi: Kültür yönetimi (Çev.Elçin Gen, Nihat Ülner, Mustafa Tüzel). İletişim Yayınları.
2. Shermani, A.& Bohlander G. (1992). Managing human resources. College Division South Western Publishing Co, Cincinnati.
3. Baudrillard, J. (1997). Tüketim toplumu. (Çev: H. Deliçaylı, F. Keskin). Ayrıntı Yayınları.
4. Booker, K. (2009). Disney, pixar, and the hidden messages of childrens films. Abc Clio.
5. Bozkurt, V. 2000). Küreselleşme kavram, gelişim ve yaklaşımlar. Alfa Yayınları.
6. Castels, M. (2000). Ağ toplumunun yükselişi-enformasyon çağı: ekonomi, toplum ve kültür, (Çev. Ebru Kılıç). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
7. De Gay, P. (1997). Prodution of culture/culture of production, Sage Publication.
8. Dorfman, A. & Mattelart, A. (1971). Emperyalist kültür sanayii ve W.Walt Disney: Vakvak Amca Nasıl Okunmalı ?( Çev. Atilla Aksoy). Gözlem Yayınları.

9. Farooq, F., Yusop, Z., Chaudhry, I. S. ve Iram, R. (2019). Assessing the impacts of globalization and gender parity on economic growth: empirical evidence from OIC countries. Environmental Science and Pollution Research, 1-14.
10. Fuchs, C. (2016). Sosyal medya eleştirel bir giriş. (Çev. İlker Kalaycı-Diyar Saraçoğlu). NotaBene.
11. Fukuyama, F. (2016). Tarihin Sonu ve Son İnsan. Profil Yayıncılık.
12. Giddens, A. (2022). Sosyoloji. Say Yayınları.
13. Gürüz, D. (1995). Halka ilişkiler reklam ajansları işletmeciliği ve yönetimi. Ege Üniversitesi Basımevi.
14. Herman, E. & Chomsky N. (2006). Rızanın imalatı: Kitle medyasının ekonomi politiği, (2.Baskı), (Çev.Ender Abadoğlu). BGST Yayınları.
15. Kammen, M. (1998).The Magic kingdom: Walt Disney and the American way of life, by Steve Watts,the Journal of American History, Vol: 85, No:3, (Dec. 1998), s:1149. http://www.jstor.org/stable/2567347 Mattelart, A. (1991). Reklamcılık (Çev. Fatoş Ersoy). İletişim Yayınları.
16. Mattelart, A. (1995). Beyin iğfal şebekesi, uluslararası reklamcılık (Çev. Işın Gürbüz). Ayrıntı Yayınları.
17. Mattelart, A. (2002). An Archaeology of the global era: constructing a belief, media, culture & society.
18. Mattelart, A. (2012). Bilgi toplumunun tarihi (Çev. Halime Yücel Altınel).İletişim Yayınları.
19. Mattelart, A. (2013). İletişimin dünyasallaşması (Çev. Halime Yücel Altınel). İletişim Yayınları.
20. Mattelart, A. (2016). İletişim kuramları tarihi (Çev. Merih Zıllıoğlu). İletişim Yayınları.
21. İnceoğlu, M. (2011). Tutum, algı, iletişim. Siyasal Kitabevi. Ankara.
22. Ryan, M.& Kellner, D. (2000). Politik kamera-çağdaş hollywood sinemasının ideolojisi ve politikası (Çev. E. Özsayar). Ayrıntı Yayınları.
23. Pata, U. K., & Yilanci, V. (2020). Financial development, globalization andecological footprint in G7: further evidence from thresholdcointegration and fractional frequency causality tests. Environmentaland Ecological Statistics, 27(4), 803-825.
24. Power, C. (2000). Global trends in education, international education journal.
25. Schıller, H. (2005). Zihin yönlendirenler.Pınar Yayınları.
26. Tutal, N.(2002). Mattelart’la söyleşi. Kültür ve İletişim dergisi.
27. Shermani, Arthur & Bohlander, George. (1992). Managing Human Resources. Cincinnati:College Division South Western Publishing Co.