Kapitalizm ve Hipergerçekliğin Dijital Ahiret Üzerinden Eleştirisi; Upload Dizisi Örneği

Öz

Bu çalışma, Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramı ve hipergerçeklik kavramları çerçevesinde, dijital çağda gerçekliğin nasıl yeniden inşa edildiğini ve bu inşanın kapitalist ideolojiyle nasıl iç içe geçtiğini eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Çalışmanın odak noktasını, ölüm sonrası yaşamın dijital ortamda sürdürülebildiği bir senaryo sunan Upload dizisi oluşturmaktadır. Dizi, bireyin fiziksel ölümünden sonra bilinç aktarımı yoluyla “sonsuz” bir yaşama geçişini mümkün kılan dijital bir evreni tasvir ederken; bu evrenin nasıl ticarileştirildiğini, sınıfsal farklılıklara göre şekillendiğini ve gerçekliğin yerini alan bir hipergerçeklik kurgusuna dönüştüğünü gözler önüne sermektedir. Baudrillard’ın simülasyon kuramı temelinde şekillendirilen kuramsal çerçeveye ek olarak, tüketim kültürü, veri kapitalizmi, dijital etik, posthümanizm ve beden politikaları gibi kavramlar da analiz sürecine dâhil edilmiştir. Tematik içerik analizi yöntemiyle yapılandırılan çözümlemede, dizi sahneleri kodlanarak 14 ana tema altında değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışma, dijital teknolojilerin bireyin benlik inşası, ölüm algısı ve toplumsal konumlanışı üzerindeki etkilerini sorgularken, aynı zamanda yeni medya içeriklerinin kapitalist sistemin ideolojik aygıtları olarak nasıl işlev gördüğünü ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hipergerçeklik
• Simülasyon
• Upload
• Baudrillard
• Kapitalizm

A Criticism of Capitalism and Hyperreality Through Digital Afterlife: The Example of Upload Series

Abstract

This study critically examines how reality is reconstructed in the digital age within the framework of Jean Baudrillard’s theory of simulation and the concept of hyperreality, and how this reconstruction is intertwined with capitalist ideology. The focal point of the analysis is the television series Upload, which presents a scenario in which life after death can continue in a digital environment. The series depicts a digital universe where the consciousness of an individual is transferred after physical death, enabling a transition to an “eternal” life. It reveals how this virtual realm is commercialized, shaped by class-based inequalities, and transformed into a hyperreal construct that replaces reality itself. Alongside Baudrillard’s theoretical framework, the analysis also incorporates concepts such as consumer culture, data capitalism, digital ethics, posthumanism, and body politics. Using thematic content analysis, scenes from the series were coded and evaluated under fourteen main themes. In this context, the study explores how digital technologies influence self-construction, perceptions of death, and social positioning, while simultaneously revealing how new media content functions as an ideological apparatus of the capitalist system.

Keywords

• Hyperreality
• Simulation
• Upload
• Baudrillard
• Capitalism

Kaynakça

1. Adorno, T. & Horkheimer, M. (2002). Aydınlanmanın Diyalektiği. Kabalcı Yayınları.
2. Akgül, M. (2020). Simülasyon, gerçeklik ve hipergerçeklik kavramlarından İslami evlilik sitelerini okumak. Bilimname, 41, 413–442.
3. Althusser, L. (2000). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. İstanbul: İthaki Yayınları.
4. Bahadır, A., & Gültekin, T. (2020). Simülasyon teorisi, postmodern birey ve tüketim kültürü yaklaşımları ile sanat eserlerinin ilişkisel yorumlanması. İdil, 9(60), 570–571.
5. Bahadır, B., & Gültekin, B. (2020). Hipergerçeklik Bağlamında Simülasyon Kuramı. Journal of Social Sciences, 2(1), 1-13.
6. Bahadır, B., & Gültekin, M. (2020). Simülasyon Kuramı Bağlamında Gerçekliğin Sonu: Black Mirror Dizisinin İncelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(103), 569–578.
7. Bahadır, S. ve Gültekin, N. (2020). Simülasyon Kuramı Bağlamında Tüketim Toplumu ve Kültürel Göstergeler.
8. Kurtdaş, M. (2018). Simülasyon Kuramı ve Tüketim Toplumu Üzerine Düşünceler.

9. Demir, H. (2017). Yeni Medya ve Gerçeklik Algısında Dönüşüm.
10. Baudrillard, J. (1998). Tüketim Toplumu. Ayrıntı Yayınları.
11. Baudrillard, J. (2008). Simgesel değiş tokuş ve ölüm (O. Adanır, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
12. Baudrillard, J. (2008). Simülakrlar ve Simülasyon (Çev. Oğuz Adanır). İstanbul: Doğu Batı Yayınları.
13. Baudrillard, J. (2008). Tüketim Toplumu: Söylenceleri ve Yapıları (Haz. Ferda Keskin, Çev. Hazal Deliceçaylı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
14. Baudrillard, J. (2008). Tüketim Toplumu: Söylenceleri ve Yapıları (Çev. H. Deliceçaylı ve F. Keskin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
15. Baudrillard, J. (2018). Simülakrlar ve Simülasyon. Doğu Batı Yayınları.
16. Berkmen, H. (2016). Görüngü ve hipergerçeklik. http://www.halukberkmen.net/pdf/174.pdf
17. Bordo, S. (1993). Unbearable Weight: Feminism, Western Culture, and the Body. University of California Press.
18. Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford University Press.
19. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In Richardson, J. (Ed.) Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241–258). Greenwood.
20. Braidotti, R. (2013). The Posthuman. Polity Press.
21. Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society. Wiley-Blackwell.
22. Çalık, D., & Toker, G. (2016). Ekran çağı ve dijital toplum. Uluslararası Hakemli Akademik Sosyal Bilimler Dergisi, 5(6), 5–6.
23. Çalık, İ., & Toker, C. (2016). Yeni Medya ve Hipergerçeklik: Jean Baudrillard’ın Kuramı Bağlamında İnceleme. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 42, 1–25.
24. Dal, N. E. (2017). Tüketim toplumu ve tüketim toplumuna yöneltilen eleştiriler üzerine bir tartışma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(19), 1–21.
25. Deleuze, G. (1992). “Postscript on the Societies of Control.” October, 59, 3–7.
26. Demir, A. (2017). Siber kültür ve hiper gerçeklikte değişen yaşam. Online Academic Journal of Information Technology, 8, 88–96.
27. Demirel, S., & Yegen, C. (2015). Tüketim, postmodernizm ve kapitalizm örgüsü. Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi, 2(1), 115–138.
28. Foucault, M. (1977). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Pantheon Books.
29. Güzel, M. (2015). Baudrillard’ın düşünce evreninde gerçeklikten hipergerçekliğe geçiş. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 41, 70–92.
30. Haraway, D. (1991). A Cyborg Manifesto. In Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature. Routledge.
31. Harms, J., & Kellner, D. (1991). Baudrillard: A critical reader. Blackwell.
32. Kurtdaş, A. (2018). Postmodern Tüketim Toplumunda Simülasyon Kavramı. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 6(9), 1–20.
33. Kurtdaş, M. Ç. (2018). Jean Baudrillard’ın simülasyon kuramında kitle iletişim araçları ve toplumsalın sonu. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 1–6.
34. Özcan, B. (2007). Rasyonel satın alma ve boş zaman sürecine ait alışveriş eylemlerinin birlikte sergilendikleri mekânlar: Alışveriş merkezleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 39–68.
35. Öztürk, Ö. B. (2019). Hipergerçekliğin din temsillerine etkisi: Simülakr bir İslam tasavvuru. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21(40), 419–440.
36. Öztürk, Ö. B. (2019a). Evrim-tasarım ilişkisinin kusur ve kusursuzluk bağlamında okunması. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 9(3), 432–437.
37. Öztürk, Ö. B. (2019b). Hipergerçekliğin din temsillerine etkisi: Simülakr bir İslam tasavvuru. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 21(40), 419–440.
38. Rose, N. (2007). The Politics of Life Itself: Biomedicine, Power, and Subjectivity in the Twenty-First Century. Princeton University Press.
39. Upload (2020). Amazon Prime Video Dizisi.
40. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs.