YouTube Gazeteciliğinde Denetleyici Rol: Cüneyt Özdemir, Nevşin Mengü ve Özlem Gürses Üzerine Bir İçerik Analizi
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de geleneksel medya kuruluşlarından bağımsız olarak kendi YouTube kanalları aracılığıyla gazetecilik faaliyeti yürüten gazetecilerin denetleyici rol performanslarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada Cüneyt Özdemir, Nevşin Mengü ve Özlem Gürses’in 5 Ocak–28 Şubat 2026 tarihleri arasında YouTube kanallarında yayımladıkları toplam 117 canlı yayın videosu, karma araştırma yöntemi kapsamında nicel ve nitel içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Bu doğrultuda gazetecilerin yayın içerikleri Claudia Mellado’nun (2015) gazetecilik rol performansı kapsamındaki gazeteciliğin denetleyici rol göstergeleri temelinde analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye’de YouTube gazeteciliğinde denetleyici rolün tek tip ve kurumsallaşmış bir mesleki norm olarak değil, gazetecilerin bireysel konumlanmaları, yorumlayıcı çerçeveleri ve platform dinamiklerine bağlı olarak değişen heterojen bir pratik olarak yeniden şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, üç gazeteci özelinde denetleyici ve sadık-kolaylaştırıcı söylemlerin birlikte görülmesiyle rol melezleşmesi durumunu doğrularken, uluslararası gündem değişimleri sırasında hesap verebilirlik kapasitesinin yapısal olarak sınırlı kaldığını göstermektedir. Ayrıca, YouTube gazeteciliği, istikrarlı bir denetim mekanizmasından ziyade gazeteciye ve zamana bağlı dalgalı bir işlev sergilemektedir. Ayrıca bulgular, platformlaşma sürecinin gazetecilik normlarını yeniden yapılandırarak denetleyici işlevin görünürlüğünü platformun teknolojik altyapısına (algoritmalar), ekonomik kurallarına ve kültürel mantığına (duygusal etkileşim) uyum sağlama koşuluna bağlı hale getirdiğini de göstermektedir. Çalışma, denetleyici rolün işlevsel biçimlerini sistematik olarak haritalandırarak platform gazeteciliği literatürüne ampirik, platformlaşma çalışmalarına ise demokratik işlevlerin algoritmik medya ortamlarında nasıl yeniden yapılandığına dair kuramsal katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
YouTube, YouTube gazeteciliği, Gazetecilik rol performansı, Denetleyici rol, Gazeteciliğin demokratik işlevleri
Kaynakça
- Aiyesimoju, A. B. ve Talabi, F. O. (2021). News digitalisation and watchdog journalism in nigeria: a historical overview of early traditional newspapers and digital news media. SAU Journal of Management and Social Sciences, 6(1), 191-201.
- Arısoy Gedik, C. ve Özdemir, M. (2021). Dijitalleşen gazetecilik pratiklerinin objektiflik bağlaminda incelenmesi: Youtube gazeteciliği üzerine betimsel bir analiz. Ş. Çağlar (Ed.), Sosyal medya ekolojisi: Farklı açılardan sosyal medya (s. 11-49) içinde. Çizgi Kitabevi.
- Bishop, S. (2019). Managing visibility on youtube through algorithmic gossip. New Media and Society, 21(11–12), 2589-2606. https://doi.org/10.1177/1461444819854731.
- Bulut, S. (2020). Yazılı basın sınır ötesinde: içeriğin kâğıttan videoya dönüşümü ve gazetelerin youtube platformundaki habercilik deneyimleri. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 10 (4), 555–572. https://doi.org/10.7456/11004100/017.
- Casero-Ripollés, A., Izquierdo-Castillo, J., ve Doménech-Fabregat, H. (2014). From watchdog to watched dog: Oversight and pressures between journalists and politicians in the context of mediatization. Trípodos, 34, 23-40. https://doi.org/10.51698/tripodos.2014.34.23-40.
- Christians, C. G., Glasser, T. L., McQuail, D., Nordenstreng, K., ve White, R. A. (2009). Normative theories of the media: Journalism in democratic societies. University of Illinois Press.
- Christin, A. (2020). Metrics at work: Journalism and the contested meaning of algorithms. Princeton University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvthhdtc
- Clayman, S. E., Heritage, J., Elliott, M. N., ve McDonald, L. L. (2007). When does the watchdog bark? Conditions of aggressive questioning in presidential news conferences. American Sociological Review, 72(1), 23-41. https://doi.org/10.1177/000312240707200102.
- Couldry, N. (2012). Media, society, world: Social theory and digital media practice. Polity Press.
- Cruz-Silva, J., ve López-Paredes, M. (2026). Tracing the discursive drift from news framing to discriminatory expressions in youtube comments. Frontiers in Communication, 11, 1-6. https://doi.org/10.3389/fcomm.2026.1726119.
