Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi

Itır Tarı Cömert

Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada çeşitli beden kitle indekslerine sahip, yaşları 18-57 arasında değişen 290 katılımcının ortoreksiya nervoza eğilimleri ile mükemmeliyetçilik ve obsesif inançlar arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. İki hipotez çerçevesinde yürütülen çalışma sonucunda, ortoreksiya nervoza eğilimi ile diğerlerine yönelik mükemmeliyetçilik arasında anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Beden kitle indekslerine göre de farklılıklar söz konusudur: Zayıf beden kitle indeksine sahip katılımcıların ortoreksiya nervoza eğilimi kendine yönelik mükemmeliyetçilik ve diğerlerine yönelik mükemmeliyetçilikten etkilenirken, fazla kilolu beden kitle indeksine sahip katılımcılarda sosyal olarak algılanan mükemmeliyetçilik ve kendine yönelik mükemmeliyetçilik etki göstermiştir. Henüz herhangi bir psikiyatrik tanı ve sınıflandırma sistemine dahil olmayan bir yeme patolojisine yönelik olarak tasarlanan bu çalışma, ortoreksiya nervoza için yeni bir model ortaya koymaya giriş niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abramowitz, J. S. ve Deacon, B. J. (2006). Psychometric properties and construct validity of the Obsessive-Compulsive Inventory revised: Replication and extension with a clinical sample. Journal of Anxiety Disorders, 20(8), 1016–1035.
Abramowitz, J. S., Nelson, C. A., Rygwall, R. ve Khandker, M. (2007). The cognitive mediation of obsessive-compulsive symptoms: A longitudinal study. Journal of Anxiety Disorders, 21(1), 91–104.
Arusoğlu, G., Kabakçı, E., Köksal, G. ve Merdol, T. K. (2008). Ortoreksiya nervoza ve ORTO-11’in Türkçeye uyarlama çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 19(3).
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Boysan, M., Beşiroǧlu, L., Çetinkaya, N., Atli, A. ve Aydin, A. (2010). The validity and reliability of the Turkish version of the Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44). Noropsikiyatri Arsivi, 47(3), 216–222. https://doi.org/10.4274/npa.5454
Bratman, S. (1997). Health food junkie. Yoga Journal, 42–50.
Bratman, S. ve Knight, D. (2001). Health food junkies: Orthorexia nervosa: Overcoming the obsession with healthful eating. New York: Broadway Books.
Can, A. (2018). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi.

Coles, M. E. ve Horng, B. (2006). A prospective test of cognitive vulnerability to obsessive-compulsive disorder. Cognitive Therapy and Research, 30(6), 723–734.
Donini, L. M., Marsili, D., Graziani, M. P., Imbriale, M. ve Cannella, C. (2004). Orthorexia nervosa: A preliminary study with a proposal for diagnosis and an attempt to measure the dimension of the phenomenon. Eating and Weight Disorders - Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 9(2), 151–157. https://doi.org/10.1007/BF03325060
Donini, L. M., Marsili, D., Graziani, M. P., Imbriale, M. ve Cannella, C. (2005). Orthorexia nervosa: Validation of a diagnosis questionnaire. Eating and Weight Disorders - Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 10(2), e28--e32. https://doi.org/10.1007/BF03327537
Dunn, T. M. ve Bratman, S. (2016). On orthorexia nervosa: A review of the literature and proposed diagnostic criteria. Eating Behaviors, 21, 11–17. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.eatbeh.2015.12.006
Fairburn, C. G. ve Brownell, K. D. (2005). Eating disorders and obesity: A comprehensive handbook. Guilford Press.
Fairburn, C. G., Cooper, Z. ve Shafran, R. (2003). Cognitive behaviour therapy for eating disorders: a “transdiagnostic” theory and treatment. Behaviour Research and Therapy, 41(5), 509–528. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0005-7967(02)00088-8
Fidan, T., Ertekin, V., Işıkay, S. ve Kırpınar, İ. (2010). Prevalence of orthorexia among medical students in Erzurum, Turkey. Comprehensive Psychiatry, 51(1), 49–54.
Getir, S. (2015). Mükemmeliyetçilik algısı, yaşam amacı ve psikolojik iyi oluş ile akademik başarı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Üniversitesi.
Hewitt, P. L. ve Flett, G. L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of Personality and Social Psychology, 60(3), 456.
Hewitt, P. L., Flett, G. L., Turnbull-Donovan, W. ve Mikail, S. F. (1991). The Multidimensional Perfectionism Scale: Reliability, validity, and psychometric properties in psychiatric samples. Psychological Assessment: A Journal of Consulting and Clinical Psychology, 3(3), 464.
Kinzl, J. F., Hauer, K., Traweger, C. ve Kiefer, I. (2006). Orthorexia nervosa in dieticians. Psychotherapy and Psychosomatics, 75(6), 395–396. https://doi.org/10.1159/000095447
Koven, N. S. ve Senbonmatsu, R. (2013). A neuropsychological evaluation of orthorexia nervosa. Open Journal of Psychiatry, 3(02), 214.
Lavender, A., Shubert, I., de Silva, P. ve Treasure, J. (2006). Obsessive-compulsive beliefs and magical ideation in eating disorders. British Journal of Clinical Psychology, 45(3), 331–342.
Macedo, A., Soares, M. J., Azevedo, M. H., Gomes, A., Pereira, A. T., Maia, B. ve Pato, M. (2007). Perfectionism and eating attitudes in Portuguese university students. European Eating Disorders Review, 15(4), 296–304. https://doi.org/10.1002/erv.735
Moroze, R. M., Dunn, T. M., Craig Holland, J., Yager, J. ve Weintraub, P. (2015). Microthinking about micronutrients: A case of transition from obsessions about healthy eating to near-fatal orthorexia nervosa and proposed diagnostic criteria. Psychosomatics, 56(4), 397–403. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.psym.2014.03.003
Oberle, C. D., Samaghabadi, R. O. ve Hughes, E. M. (2017). Orthorexia nervosa: Assessment and correlates with gender, BMI, and personality. Appetite, 108, 303–310. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.appet.2016.10.021
OCCWG. (2001). Development and initial validation of the Obsessive Beliefs Questionnaire and the interpretation of Intrusions Inventory. Behaviour Research and Therapy, 39(8), 987–1006. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0005-7967(00)00085-1
OCCWG. (2003). Psychometric validation of the Obsessive Beliefs Questionnaire and the interpretation of Intrusions Inventory: part ı. Behaviour Research and Therapy, 41(8), 863–878. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0005-7967(02)00099-2
OCCWG. (2005). Psychometric validation of the Obsessive Beliefs Questionnaire and interpretation of Intrusions Inventory—Part 2: Factor analyses and testing of a brief version. Behaviour Research and Therapy, 43(11), 1527–1542. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.07.010
Oral, M. (1999). The Relationship Between Dimensions of Perfectionism, Stressful Life Events and Depressive Symptoms In University Students: A Test of Diathesis-Stress Model of Depression. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi: SPSS-MINITAB. Ankara: Kaan Kitabevi.
Park, S. W., Kim, J. Y., Go, G. J., Jeon, E. S., Pyo, H. J. ve Kwon, Y. J. (2011). Orthorexia nervosa with hyponatremia, subcutaneous emphysema, pneumomediastimum, pneumothorax, and pancytopenia. Electrolyte Blood Press, 9(1), 32–37. Retrieved from http://synapse.koreamed.org/DOIx.php?id=10.5049%2FEBP.2011.9.1.32
Parra-Fernández, M.-L., Rodríguez-Cano, T., Onieva-Zafra, M.-D., Perez-Haro, M. J., Casero-Alonso, V., Fernández-Martinez, E. ve Notario-Pacheco, B. (2018). Prevalence of orthorexia nervosa in university students and its relationship with psychopathological aspects of eating behaviour disorders. BMC Psychiatry, 18(1). https://doi.org/10.1186/s12888-018-1943-0
Peixoto-Plácido, C., Soares, M. J., Pereira, A. T. ve Macedo, A. (2015). Perfectionism and disordered eating in overweight woman. Eating Behaviors, 18, 76–80.
Rachman, S. (1998). A cognitive theory of obsessions: Elaborations. Behaviour Research and Therapy, 36(4), 385–401.
Saddichha, S., Babu, G. N. ve Chandra, P. (2012). Orthorexia nervosa presenting as prodrome of schizophrenia. Schizophrenia Research, 134(1), 110. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.schres.2011.10.017
Salkovskis, P. M., Wroe, A. L., Gledhill, A., Morrison, N., Forrester, E., Richards, C., … Thorpe, S. (2000). Responsibility attitudes and interpretations are characteristic of obsessive compulsive disorder. Behaviour Research and Therapy, 38(4), 347–372.
Shafran, R., Cooper, Z. ve Fairburn, C. G. (2002). Clinical perfectionism: A cognitive–behavioural analysis. Behaviour Research and Therapy, 40(7), 773–791. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0005-7967(01)00059-6
Soares, M. J., Macedo, A., Bos, S. C., Marques, M., Maia, B., Pereira, A. T., … Azevedo, M. H. (2009). Perfectionism and eating attitudes in portuguese students: A longitudinal study. European Eating Disorders Review, 17(5), 390–398. https://doi.org/10.1002/erv.926
Souza, Q. ve Rodrigues, A. M. (2014). Comportamento de risco para ortorexia nervosa em estudantes de nutrição. Jornal Brasileiro de Psiquiatria, 63(3), 200–204. https://doi.org/10.1590/0047-2085000000026
Zamora, M. L. C., Bonaechea, B. B., Sanchez, G. F. ve Rial, R. B. (2005). Orthorexia nervosa. A new eating behavior disorder? Actas Esp Psiquiatr, 33, 66e68.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Itır Tarı Cömert ^*
0000-0002-6032-4416
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

17 Mart 2024

Kabul Tarihi

3 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA26MW56JA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tarı Cömert, I. (2024). Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi, 10(1), 31-48. https://izlik.org/JA26MW56JA

AMA

1.Tarı Cömert I. Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi. AYDINİNSAN. 2024;10(1):31-48. https://izlik.org/JA26MW56JA

Chicago

Tarı Cömert, Itır. 2024. “Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi”. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi 10 (1): 31-48. https://izlik.org/JA26MW56JA.

EndNote

Tarı Cömert I (01 Haziran 2024) Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi 10 1 31–48.

IEEE

[1]I. Tarı Cömert, “Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi”, AYDINİNSAN, c. 10, sy 1, ss. 31–48, Haz. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26MW56JA

ISNAD

Tarı Cömert, Itır. “Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi”. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi 10/1 (01 Haziran 2024): 31-48. https://izlik.org/JA26MW56JA.

JAMA

1.Tarı Cömert I. Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi. AYDINİNSAN. 2024;10:31–48.

MLA

Tarı Cömert, Itır. “Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi”. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2024, ss. 31-48, https://izlik.org/JA26MW56JA.

Vancouver

1.Itır Tarı Cömert. Ortoreksiya Nervoza Eğiliminde Mükemmeliyetçilik ve Obsesif İnançların Etkisinin İncelenmesi. AYDINİNSAN [Internet]. 01 Haziran 2024;10(1):31-48. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26MW56JA