Araştırma Makalesi

Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi

Cilt: 5 Sayı: 1 23 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi

Öz

Bu çalışma, Afrika’daki dijital emeği küresel dijital platformlar ve yapay zekâ tedarik zincirleri bağlamında ele alarak, dijitalleşmenin emek ilişkilerini nasıl yeniden yapılandırdığını eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Literatürde dijital emek çoğunlukla istihdam olanakları ve gelir etkileri üzerinden değerlendirilirken, bu makale Afrika’daki dijital emeğin yapay zeka tedarik zincirleri içindeki yapısal konumuna ve güç asimetrilerine odaklanmaktadır. Çalışma, özellikle veri etiketleme, içerik denetimi ve yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi süreçlerinde Afrikalı işçilerin görünmez fakat merkezi bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bu emek biçimleri düşük ücret, güvencesizlik, kayıt dışılık ve algoritmik denetim gibi unsurlarla karakterize edilmektedir. Yapay zekâ tedarik zincirinin madencilikten veri işçiliğine uzanan çok boyutlu yapısı, sömürünün güncel bir formu ile eşitsizlikleri yeniden ve daha derin bir şekilde üretmektedir. Çalışmada ayrıca, dijital emeğin kalkınma söylemleriyle meşrulaştırılmasına karşın, emek hakları ve insana yakışır iş standartları açısından ciddi sorunlar barındırdığı ortaya konulmaktadır. Nihai olarak çalışmada, dijital emeğin yalnızca teknik bir yenilik değil, küresel kapitalizm içinde şekillenen normatif bir emek rejimi olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dijital emek, Yapay Zekâ Tedarik Zinciri, Dijital Platformlar, Afrika

Kaynakça

  1. Abdeen, T. H. I. ve Khalil, M. R. M. (2023). The mediating effect of job satisfaction on the relationship between digital connectivity and job performance. Open Journal of Business and Management, 11(6), 3539-3574.
  2. Acquier, A., Daudigeos, T. ve Pinkse, J. (2017). Promises and paradoxes of the sharing economy: An organizing framework. Technological Forecasting and Social Change, 125, 1-10.
  3. Acs, Z. J. (2023). The global digital platform economy and the region. The Annals of Regional Science, 70(1), 101-133.
  4. Adams, R. (2022). AI in Africa Key Concerns and Policy Considerations fort he future of the continent. Policy Briefs. Africa Policy Research Institute.
  5. Adekoya, O. D., Mordi, C. ve Ajonbadi, H. A. (2024). Implications of Artificial Intelligence and HRM for the Future of Work in the Global South. Adekoya, O. D., Mordi, C. ve Ajonbadi, H. A. (Ed.). Artificial Intelligence and the Future of Work: Insights from the Global South (s. 331-335). Cham: Springer Nature.
  6. Aleksynska, M., Bastrakova, A. ve Kharchenko, N. (2019). Working conditions on digital labour platforms: evidence from a leading labour supply economy. IZA DP No. 12245. IZA Institute of Labor Economics.
  7. Aljazeera (2024, 29 Ocak). Rural Kenyans power West’s AI revolution. Now they want more. https://www.aljazeera.com/features/2024/2/3/in-rural-kenya-young-people-join-ai-revolution adresinden erişilmiştir.
  8. Altenried, M. (2020). The platform as factory: Crowdwork and the hidden labour behind artificial intelligence. Capital Class, 44(2), 145-158.
  9. Anning-Dorson, T. (2026). Digital platform sovereignty through Ubuntu: Re-imagining AI-enabled work future in Africa. Electronic Markets, 36(1), 1-19.
  10. Anwar, M. A. (2022). Platforms of inequality: Gender dynamics of digital labour in Africa. Gender & Development, 30(3), 747-764.

Kaynak Göster

APA
Baş, H. (2026). Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi. Bölge Çalışmaları Dergisi, 5(1), 47-75. https://doi.org/10.66548/ajas.1888150
AMA
1.Baş H. Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi. AJAS. 2026;5(1):47-75. doi:10.66548/ajas.1888150
Chicago
Baş, Halim. 2026. “Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi”. Bölge Çalışmaları Dergisi 5 (1): 47-75. https://doi.org/10.66548/ajas.1888150.
EndNote
Baş H (01 Haziran 2026) Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi. Bölge Çalışmaları Dergisi 5 1 47–75.
IEEE
[1]H. Baş, “Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi”, AJAS, c. 5, sy 1, ss. 47–75, Haz. 2026, doi: 10.66548/ajas.1888150.
ISNAD
Baş, Halim. “Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi”. Bölge Çalışmaları Dergisi 5/1 (01 Haziran 2026): 47-75. https://doi.org/10.66548/ajas.1888150.
JAMA
1.Baş H. Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi. AJAS. 2026;5:47–75.
MLA
Baş, Halim. “Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi”. Bölge Çalışmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2026, ss. 47-75, doi:10.66548/ajas.1888150.
Vancouver
1.Halim Baş. Afrika’da Dijital Emek Sömürüsünün Yapay Zeka Tedarik Zinciri Perspektifinden Analizi. AJAS. 01 Haziran 2026;5(1):47-75. doi:10.66548/ajas.1888150