Araştırma Makalesi

Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi

Cilt: 15 Sayı: 4 28 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi

Öz

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), bireylerin sosyal iletişim ve etkileşim becerilerinde yetersizlikler göstermeleri ve tekrarlayıcı davranış biçimleri sergilemeleriyle ortaya çıkan nörogelişimsel bir durumdur. OSB’li bireylerin özellikle sosyal etkileşim alanında yaşadıkları sınırlılıklar yalnızca akran ilişkilerini değil, aynı zamanda kardeş ilişkilerini de doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle, tipik gelişim gösteren (TGG) çocukların OSB olan kardeşleriyle etkili etkileşim kurabilmeleri için hangi temel becerilere sahip olmaları gerektiğinin belirlenmesi, hem aile içi ilişkilerin güçlendirilmesi hem de özel eğitim uygulamalarının etkinliğinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, TGG çocukların OSB olan kardeşleriyle etkili bir etkileşim kurabilmeleri ve sürdürebilmeleri için gerekli temel becerilerin, alan uzmanlarının görüşlerine dayalı olarak belirlenmesidir. Ayrıca, bu becerilerin desteklenmesine yönelik olarak hazırlanacak müdahale programının içeriğine ilişkin önerilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden Delphi tekniği kullanılmıştır. Çalışma, 11 akademisyen, beş çocuk gelişimi uzmanı, iki özel eğitim öğretmeni ve bir okul öncesi öğretmeni olmak üzere toplam 19 uzmanın katılımıyla üç tur halinde tamamlanmıştır. Üçüncü tur anketi sonunda, belirlenen ölçütlere göre altı yeterlik maddesinde uzmanlar arasında uzlaşı sağlanmıştır. Uzlaşı sağlanan maddeler; oyun oynama, yardım isteme ve etkileşimsel durumlara tepki verme temalarına ilişkindir. Araştırma sonuçları, TGG çocuklar ile OSB’li kardeşleri arasındaki etkileşimin geliştirilmesine yönelik yapılabilecek uygulamalara ilişkin önemli bilgiler sunmakta ve aile rehberliği ile özel eğitim uygulamalarına anlamlı bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adler, M., & Ziglio, E. (1996). Gazing into the oracle: The Delphi method and its application to social policy and public health. London: Kingsley Publishers.
  2. Archontopoulou, A. & Vaiouli, P. (2020). Music and Social Skills for Young Children with Autism: A Survey of Early Childhood Educators. International Journal of Educational Research Review, 5(3), 190-207. https://doi.org/10.24331/ijere.730328
  3. Aronson, S. (2009). “Am I my brother’s keeper?” Challenges for the siblings of autistic children. Journal of Infant, Child, and Adolescent Psychotherapy, 8(1), 49–56. https://doi.org/10.1080/15289160802683450
  4. Baker, M. J. (2000). Incorporating the thematic ritualistic behaviors of children with autism into games: Increasing social play interactions with siblings. Journal of Positive Behavior Interventions, 2(2), 66–84. https://doi.org/10.1177/109830070000200201.
  5. Banda, D. R. (2015). Review of Sibling Interventions with Children with Autism. Education and Training in Autism and Developmental Disabilities, 50(3), 303-315. https://doi.org/10.1177/215416471505000306 .
  6. Baron-Cohen, S. (2008). Theories of the autistic mind. The Psychologist, 21(2), 112-116.
  7. Becker, G. E, & Roberts T. (2009). Do we agree?. Using a Delphi technique to develop consensus on skills of hand expression. Journal of Human Lactation. 25(2):220-225. doi:10.1177/0890334409333679
  8. Ben-Itzchak, E., Nachshon, N., & Zachor, D. A. (2019). Having siblings is associated with better social functioning in autism spectrum disorder. Journal of Abnormal Child Psychology, 47(5), 921–931. DOI: 10.1007/s10802-018-0473-z

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Otizm ve Spekrum Bozukluğu Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

5 Haziran 2025

Kabul Tarihi

11 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Sezer, F., & Gürsoy, F. (2025). Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 15(4), 1358-1389. https://doi.org/10.18039/ajesi.1712560
AMA
1.Sezer F, Gürsoy F. Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi. AJESI. 2025;15(4):1358-1389. doi:10.18039/ajesi.1712560
Chicago
Sezer, Fikriye, ve Figen Gürsoy. 2025. “Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 15 (4): 1358-89. https://doi.org/10.18039/ajesi.1712560.
EndNote
Sezer F, Gürsoy F (01 Aralık 2025) Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International 15 4 1358–1389.
IEEE
[1]F. Sezer ve F. Gürsoy, “Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi”, AJESI, c. 15, sy 4, ss. 1358–1389, Ara. 2025, doi: 10.18039/ajesi.1712560.
ISNAD
Sezer, Fikriye - Gürsoy, Figen. “Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 15/4 (01 Aralık 2025): 1358-1389. https://doi.org/10.18039/ajesi.1712560.
JAMA
1.Sezer F, Gürsoy F. Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi. AJESI. 2025;15:1358–1389.
MLA
Sezer, Fikriye, ve Figen Gürsoy. “Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, c. 15, sy 4, Aralık 2025, ss. 1358-89, doi:10.18039/ajesi.1712560.
Vancouver
1.Fikriye Sezer, Figen Gürsoy. Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Kardeşleriyle Etkileşim Becerilerinin Uzman Görüşlerine Göre Belirlenmesi. AJESI. 01 Aralık 2025;15(4):1358-89. doi:10.18039/ajesi.1712560