Adana-Kozan yöresi Sedir meşcereleri için ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi

Öz

Giriş ve Hedefler Bu çalışma, Adana-Kozan yöresinde bulunan sedir meşcereleri için ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Yöntem Çalışma kapsamında, 105 örnek ağaçtan elde edilen veriler kullanılarak 4 adet tek girişli ve 7 adet çift girişli olmak üzere toplam 11 adet ağaç hacim denklemi geliştirilmiştir. Modellerin başarıları; belirtme katsayısı (R2), ortalama hata (OH), ortalama mutlak hata (OMH), hata kareler ortalamasının karekökü (HKOK), ortalama mutlak hata yüzdesi (OMHY) ve toplam hata yüzdesi (THY) kullanılarak değerlendirilmiş ve en uygun modeller belirlenmiştir. Bulgular Yapılan değerlendirmeler sonucunda, tek girişli denklemlerden Model 4’ün (R2=0,958), çift girişli denklemlerden ise Model 6’nın (R2=0,989) en başarılı tahminleri sunduğu ortaya konulmuştur. Geliştirilen denklemlerden çift girişli denklemlerin genel olarak daha yüksek R2 değerine ve daha düşük hata istatistiklerine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, geliştirilen çift girişli ağaç hacim denkleminden elde edilen tahminlerle literatürde yer alan mevcut çalışmalarla elde edilen tahminlerin karşılaştırılması sonucunda, Model 6'nın daha düşük tahmin hatalarına sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, çift girişli modellerin sedir ağaçlarının hacmini tahmin etmede daha güvenilir sonuçlar verdiğini göstermiştir. Bununla birlikte, maliyet ve zaman açısından kısıtlamaların bulunduğu uygulamalarda tek girişli modellerin de tercih edilebileceği sonucuna varılmıştır. Sonuçlar Bu çalışma sonucunda elde edilen tek ve çift girişli denklemler, Adana-Kozan yöresi sedir meşcereleri için güvenilir gövde hacim tahminlerine olanak sağlayacak ve böylece ilgili yörede gerçekleştirilecek ormancılık faaliyetlerine olumlu katkılar sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Gövde hacmi
• ağaç hacim tabloları
• Cedrus libani
• Doğu Akdeniz

Development of tree volume equations for Cedar stands in Adana-Kozan region

Öz

Background and Aims This study aims to develop tree volume equations for cedar stands in the Adana-Kozan region. Methods In this context, a total of 11 different models, including single-entry and double-entry models, were developed using data obtained from 105 sample trees. The models were evaluated based on statistical criteria, including the coefficient of determination (R²), mean error (ME), mean absolute error (MAE), root mean square error (RMSE), mean absolute percent error (MAPE), and total percent error (TPE) to determine the most suitable models. Results As a result of these evaluations, Model 4 (R2=0.958) was identified as the most successful among the single-entry models, while Model 6 (R2=0.989) was determined to be the best-performing double-entry model. It was observed that double-entry models generally exhibited higher R² values and lower error statistics. Furthermore, a comparison of the developed double-entry models with previous studies revealed that Model 6 had lower prediction errors. The findings indicate that double-entry models provide more reliable estimates for predicting the volume of cedar trees. However, in practical applications where cost and time constraints are critical, single-entry models may also be preferred. Conclusions This study provide accurate volume estimation equations for cedar stands in the Adana-Kozan region, contributing to regional forestry management.

Anahtar Kelimeler

• Stem volume
• tree volume tables
• Cedrus libani
• Eastern Mediterranean

Kaynakça

1. Akalp, T., 1978. Türkiye’deki Doğu ladini (Picea orientalis Lk. Carr.) ormanlarında hasılat araştırmaları. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Alemdağ, Ş., 1962. Türkiye’deki Kızılçam Ormanlarının Gelişimi, Hasılat ve Amenajman Esasları. Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten No: 11, Ankara.
3. Alemdağ, Ş., 1967. Türkiye’deki Sarıçam Ormanlarının Kuruluşu, Verim Gücü ve Bu Ormanların İşletilmesinde Takip Edilecek Esaslar, Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten No: 20, Ankara.
4. Asan, Ü., 1984. Kazdağı Göknarı (Abies equi-trojani Aschers, et Sinten.) Ormanlarının Hasılat ve Amenajman Esasları Üzerine Araştırmalar. İ.Ü. Orman Fakültesi, İ.Ü Yayın No: 3205, O.F. Yayın No: 365, Taş Matbaası, İstanbul.
5. Baytaş, S., Seki, M., 2023. Safranbolu yöresi Kazdağı göknarı (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) meşcereleri için ağaç hacim tabloları. Turkish Journal of Forestry, 24(2), 61-68.
6. Bolat, F., 2024. Antalya-Yeşilvadi yöresinde yayılış yapan kızılçam meşcereleri için yeni bir ağaç hacim modelinin geliştirilmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(2), 108-113.
7. Boydak, M., 2003. Regeneration of Lebanon cedar (Cedrus libani A. Rich.) on karstic lands in Turkey. Forest Ecology and Management, 178, 231-243.
8. Bozkuş, H.F., Carus, S., 1997. Toros göknarı (Abies cilicica Carr.) sedir (Cedrus libani Link.)’in çift girişli gövde hacmi tabloları ve mevcut tablolarla karşılaştırılması. Journal of the Faculty of Forestry İstanbul University, 47(1), 51-70.

9. Brooks, J.R., Wiant, H.V., 2008. Ecoregion based local volume equations for appalachian hardwoods. Northern Journal of Applied Forestry, 25(2), 87-92.
10. Carus, S., Memiş, İ., Kündü, K., Alem, Ö., 2016. Şehit Ali İhsan Kalmaz Ormanı karaçam (Pinus nigra Arnold) ağaçlandırması için tek ve çift girişli ağaç hacim tablolarının düzenlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 17(1), 37-42.
11. Castedo-Dorado, F., Gomez-Garcia, E., Dieguez-Aranda, U., Barrio-Anta, M., Crecente-Campo, F., 2012. Aboveground stand-level biomass estimation: a comparison of two methods for major forest species in northwest Spain. Annals of Forest Science, 69, 735-746.
12. Crecente-Campo, F., Alboreca, A.R., Dieguez-Aranda, U., 2009. A Merchantable volume system for Pinus sylvestris L. in the major mountain ranges of Spain. Annals of Forest Science, 66-808.
13. Çalışkan, A., Yeşil, A., 1996. Büyükdüz Araştırma Ormanı sarıçam-göknar-kayın karışık meşcerelerinde bulunan sarıçam için tek ve çift girişli hacim tablosu. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 46(1), 39-50.
14. Çatal, Y., Güneş, A. 2018. Antalya yöresi ormanları için titrek kavak ağaç hacim tablolarının düzenlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 19(1), 30-39.
15. Çevlik, M., 2017. Batı Akdeniz Yöresi Doğal Sedir (Cedrus libani A. Rich.) Meşcereleri İçin Ağaç Hacim Denklemlerinin Geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Isparta.
16. de-Miguel, S., Mehtätalo, L., Shater, Z., Kraid, B., Pukkala, T., 2012. Evaluating marginal and conditional predictions of taper models in the absence of calibration data. Canadian Journal of Forest Research, 42, 1383-1394.
17. Dieguez-Aranda, U., Castedo-Dorado, F., Alvarez- Gonzalez, J.G., Rojo, A., 2006. Compatible taper function for Scots Pine plantations in Nortwestern Spain. Canadian Journal of Forest, 36(5), 1190-1205.
18. Durkaya, B., Durkaya, A., 2006. Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü Uludağ göknarı (Abies bornmülleriana Matff.), sarıçam (Pinus sylvetsris L.) ve Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky.) karışık meşcereleri için hacim tabloları. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 8(10), 10-19.
19. Eraslan, Ü., 1954. Trakya ve Bilhassa Demirköy Mıntıkası Meşe Ormanlarının Amenajman Esasları Hakkında Araştırmalar. OGM Yayını, Ankara.
20. Ercanlı, İ., Güvendi, E., Güney, D., Günlü, A., Altun, L., 2008. Sinop yöresi Sahilçamı (Pinus pinaster Ait.) ağaçlandırmalarına ilişkin tek ve çift girişli ağaç hacim tablolarının düzenlenmesi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 8(1), 14-25.
21. Evcimen, B.S., 1963. Türkiye Sedir Ormanlarının Ekonomik Önemi, Hasılat ve Amenajman Esasları. OGM Yayını, Ankara.
22. Fırat, F., 1973. Dendrometri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Yayın No: 1800/193, Kurtuluş Matbaası, 359 s.
23. Gülen, İ., 1959. Karaçam (Pinus nigra Arnold) hacim tablosu. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, 9(1), 97-112.
24. IBM Corp. Released 2015. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.
25. Kahriman, A., Sönmez, T., Şahin, A., 2017. Antalya ve Mersin Yöresi kızılçam meşcereleri için ağaç hacim tabloları. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(1), 9-22.
26. Kalıpsız, A., 1984. Dendrometri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 354, 407 s, İstanbul.
27. Kalıpsız, A., 1999, Dendrometri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No, 3194/354, İstanbul.
28. Kapucu, F., Yavuz, H., Gül, A.U., Mısır, N., 2002. Kestane meşcerelerinin hasılatı ve amenajman esasları. TÜBİTAK TOGTAG-TARP 2229 nolu Proje, Sonuç Raporu.
29. Kapucu, F., 2004. Orman amenajmanı. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Trabzon.
30. Köhl, M., Magnussen, S., Marchetti, M., 2006. Sampling Methods, Remote Sensing and GIS Multiresource Forest Inventory, Springer, Berlin.
31. Loetsch, F., Zöhrer, F., Haller, KE. 1973. Forest Inventory, Volume 2. BLV Verlagsgesellschaft mbH, München.
32. Mısır, N., Mısır, M., 2004. Developing double-entry tree volume table for ash in Turkey. Artvin Orman Fakültesi Dergisi, 3(4), 135-144.
33. Ölmez, K., Şenyurt, M., 2022. Sarıçam ağaçları (Pinus sylvestris L.) için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi (Bozalan ve Çubuk yöresi örneği). Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 8(1), 73-82.
34. Özçankaya, N., Batur, M., Kiracıoğlu, Ö., 2021. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü fıstıkçamı (Pinus pinea L.) meşcereleri için gövde hacim tablolarının düzenlenmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 8(2), 125-145.
35. Özçelik, R., 2010. Bucak yöresi kızılçam, sedir ve Toros göknarı türleri için hacim denklemleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, 2, 1-15.
36. Özçelik, R., Çevlik, M. 2017. Batı Akdeniz yöresi doğal sedir meşcereleri için hacim denklemleri. Turkish Journal of Forestry, 18(1), 37-48.
37. Özkurt, A., 2000. Okaliptüs (Eucalyptus grandis W. Hill ex. Maiden) için hacim tablosu. Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 6, 87-105.
38. Philip, M.S., 1994. Measuring Trees and Forests. CAB International, Wallingford.
39. Pillsbury, N.H., McDonald, P.M., Simon, V., 1995. Reliability of Tanoak volume equations when applied to different areas. Western Journal of Applied Forestry, 10(2), 72-78.
40. Sakıcı, O.E., Yavuz, H., 2003. Ilgaz Dağı göknar meşcereleri için hacim fonksiyonları. Gazi Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 3(2), 155-168.
41. Sakıcı, O.E., Sağlam, F., Seki, M. 2018. Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü karaçam meşcereleri için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemleri. Turkish Journal of Forestry, 19(1), 20-29.
42. Saraçoğlu, N., 1991. Kızılağaç (Alnus glutinosa Gaertn. subsp. barbata (C.A. Mey) Yalt.) gövde hacim ve biyokütle tablolarının düzenlenmesi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, 41(1), 117-139.
43. Sönmez, T., Gencal, B., Çankaya, E.Ç., 2023. Single- and double-entry volume equations for Turkey oak (Quercus cerris L.) stands in Bursa Regional Directorate of Forestry. Forestist, 73(1), 51-62.
44. Sun, O., Eren, M.E., Orpak, M., 1978. Temel ağaç türlerimizde tek ağaç ve birim alandaki odun çeşidi oranlarının saptanması. TÜBİTAK Tarım ve Ormancılık Araştırma Grubu Proje No:288, Ankara.
45. Şahin, A., Kahriman, A., Yüksel, Y.B., 2018. Artvin yöresindeki Doğu Karadeniz göknarlarının ağaç hacmini tahmin etmek için mevcut denklemlerin karşılaştırılması. Uluslararası Artvin Sempozyumu (IAS: International Artvin Symposium), Bildiriler Kitabı, 18-20 Ekim 2018, Artvin, s. 671-684.
46. Şahin, A., Ercanlı, İ. 2023. Karışık etkili modelleme yaklaşımıyla karaçam hacim denklemlerinin geliştirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 10 (1), 32-44.
47. Şenyurt, M., Ümit, M., 2019 Asarkaya Kızılçam meşcereleri için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 5(2), 108-116.
48. Van Laar, A., Akça, A., 1997. Forest mensuration. Cuvillier Verlag, Göttingen.
49. Yavuz, H., 1999. Taşköprü Yöresinde karaçam için hacim fonksiyonları ve hacim tabloları. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(5), 1181-1188.
50. Yavuz, H., Sakıcı, O.E., 2002. Gövde profili modellerinin bilimsel ve pratik açıdan irdelenmesi. Orman Amenajmanı’nda Kavramsal Açılımlar ve Yeni Hedefler Sempozyumu, 18-19 Nisan 2002, İstanbul, s.233-241.
51. Zaifoğlu, D.N., Sağlam, F., 2024. Volume equations for Scots pine trees in Kastamonu region. Turkish Journal of Forestry, 25(4), 430-436.