Threats, distribution, and conservation strategies for the Eurasian otter (Lutra lutra Linnaeus, 1758) in Çankırı province

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 274 - 281, 31.12.2025

Doğu Bayram , İbrahim Aytaş , Elif Yildiz Ay , Uğur Tuttu , Ali Uğur Özcan

https://doi.org/10.53516/ajfr.1716773

Öz

Background and Aims The Eurasian otter (Lutra lutra), whose global populations have declined rapidly between 1970 and 2000, is a piscivorous predator. The species is at risk due to water pollution, habitat destruction, decline in fish populations, drought, vehicle collisions, inappropriate and excessive agricultural irrigation, and illegal hunting. This study, which aimed to determine the distribution of the otter in Çankırı, to identify threats to the species and to make recommendations for its conservation, was carried out on Kızılırmak and the connected Terme Stream, Acıçay, Tatlıçay, Devrez Stream and Melen Stream.
Methods The Standard Otter Survey Method was used to determine the presence of otters in the study.
Results It is estimated that there is a notable increase in the otter population in Devrez Stream.
Conclusion Within the borders of Çankırı, the most important risks for the otter have been identified as water pollution, agricultural irrigation, habitat loss, vehicle collision, fish population decrease for Kızılırmak River, Terme Stream, Acı and Tatlı Stream; pollution, shooting and being hit by vehicles for Devrez Stream; and pollution for Melen Stream. Therefore, protecting the islands and inlets in the Kızılırmak River is particularly important for otter conservation. Furthermore, necessary precautions should be taken on risky highways where vehicle collisions are common.

Anahtar Kelimeler

Kızılırmak River , Devrez Stream , vehicle collision , piscivor , habitat loss

Avrasya su samurunun (Lutra lutra Linnaeus, 1758) Çankırı ilindeki yayılışı, tehditler ve koruma önerileri

Öz

Giriş ve Hedefler 1970–2000 yılları arasında küresel ölçekte popülasyonları hızla azalan Avrasya su samuru (Lutra lutra), balıkla beslenen bir yırtıcıdır. Tür suların kirliliği, habitat tahribi, balık popülasyonlarının azalması, kuraklık, araç çarpışmaları, uygunsuz ve aşırı tarımsal sulama, yasadışı avlanma gibi sebeplerden dolayı risk altındadır. Su samurunun Çankırı’daki dağılımının belirlenmesi, tür üzerine olan tehditlerin tespiti ve korunmasına yönelik öneriler yapılmasının amaçlandığı bu çalışma, Kızılırmak ve onunla bağlantılı Terme Çayı, Acıçay, Tatlıçay, Devrez Çayı ve Melen Çayı üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Yöntemler Çalışmada su samurlarının varlığını belirlemek için Standart Su Samuru Araştırması Yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular Devrez Çayı’nda su samuru popülasyonunda dikkate değer bir artış olduğu tahmin edilmektedir.
Sonuçlar Çankırı ilinde Kızılırmak, Terme Çayı, Acıçay ve Tatlıçay için su kirliliği, tarımsal sulama, habitat kaybı, araç çarpması, balık popülasyon azalması; Devrez Çayı için kirlilik, vurulma ve araç çarpması; Melen Çayı için kirlilik su samuru popülasyonu için en önemli tehdit unsurlarıdır. Bu sebeple özellikle Kızılırmak’taki adaların ve büklerin korunması su samurunun korunması için önem arz etmektedir. Ayrıca araç çarpmalarının yoğunlaştığı karayollarında gerekli önlemler alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kızılırmak , Devrez Çayı , araç çarpması , piskivor , habitat kaybı

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Kaynakça

• Albayrak, İ., 2000. Türkiye’deki su samuru (Lutra lutra L. 1758)’nun yayılışına katkılar. Tabiat ve İnsan Dergisi, 34(1), 3-7.
• Albayrak, İ., 2002. Kırıkkale Kızılırmak’taki Su samuru (Lutra lutra L. 1758) popülasyonu (Mammalia: Carnivora). Su Samurunun Türkiye’deki Durumu II. Sempozyum, Beymelek, Antalya, s. 21-22.
• Alp, Ş., Kaptanoğlu, M., 2000. Van ili Çatak bölgesinde bulunan su samurlarının habitat ve karşılaştığı problemler. Tabiat ve İnsan Dergisi, 34(1), 8-10.
• Ando, M., Corbet, G.B., 1966. The Terrestrial Mammals of Western Europe. G.T. Foulis & Co., London, UK. Anonim, 2024. https://ab.gov.tr/cankiri-atik-su-projesi_52982.html, Erişim: 16/11/2024.
• Barlas, M., Yorulmaz, B., Birol, N., 2008. Kocagöl’de yaşayan su samuru (Lutra lutra) faunası üzerine tespitler. Su Samurunun Türkiye’deki Durumu III. Sempozyum, İyi Basımevi, Kırıkkale, s. 49-57.
• Basnet, A., Ghimire, P., Timilsina, Y.P., Bist, B.S., 2020. Otter research in Asia: Trends, biases and future directions. Global Ecology and Conservation, 24, e01391.
• Carss, D.N., Kruuk, H., Conroy, J.W.H., 1990. Predation on adult Atlantic salmon, Salmo salar L., by otters, Lutra lutra (L.), within the River Dee system, Aberdeenshire, Scotland. Journal of Fish Biology, 37(6), 935-944.
• Chanin, P., 2003. Monitoring the Otter: Lutra Lutra. English Nature, Petersborough, UK.
• Conroy, J.W.H., Yoxon, P., Gutleb, A.C. (Eds.)., 2000. Proceedings of the First Otter Toxicology Conference: Isle of Skye, International Otter Survival Fund, Broadford, Scotland, p. 47.
• Conroy, J.W.H., Chanin, P.R., 2000. The status of the Eurasian otter (Lutra lutra) in Europe. A review. Journal of the International Otter Survival Fund, 1(1), 7-28.
• Çam, P., Ölmez, İ., 2015. Evaluation of the mammalian fauna of Sinop province. Journal of the Institute of Science and Technology, 5(3), 9-16.
• Dengiz, O., Saflı, M.E., Pacci, S., 2023. Ilgaz Dağı Milli Parkı doğal çam orman arazilerinin çölleşme risk değerlendirmesinde Bulanık-AHP Yaklaşımı ve yapay zekâ kullanımı. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 75-90.
• Dettori, E.E., Balestrieri, A., Zapata-Perez, V.M., Bruno, D., Rubio-Saura, N., Robledano-Aymerich, F., 2021.
• Distribution and diet of recovering Eurasian otter (Lutra lutra) along the natural-to-urban habitat gradient (river Segura, SE Spain). Urban Ecosystems, 24, 1221-1230.
• DKMPGM, 2024. Biyoçeşitlilik İstatistikleri, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. https://nuhungemisi.tarimorman.gov.tr/public/istatistik, (erişim tarihi 02.04.2025).
• Ediş, S., Tuttu, G., Aytaş, İ., Tuttu, U., Özcan, A.U., 2022. Acıçay (Çankırı) riparian zonunda zamansal ve mekânsal değişimin analizi. AÇÜ Orman Fak Derg, 23(1), 1-10.
• Eken, G., Bozdoğan, M., İsfendiyaroğlu, S., Kılıç, D. T., Lise, Y. (Eds.), 2006. Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları. Doğa Derneği, Ankara, p. 473.
• Eker, B., 2024. Antalya ili Köprü Çayı ve Manavgat Çayı havzasında su samurlarının (Lutra lutra) habitat tercihi ve popülasyon durumunun belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Isparta.
• Erdoğan, A., Öz, M., Sert, H., 2000. Su samuru (Lutra lutra)’nun Antalya yöresinde ve dünyadaki durumu. Tabiat ve İnsan Dergisi, 34(1), 11-17.
• Ergene, A., 2008. Kızılırmak nehrinde su samurunu etkileyen kirlilik etkenleri ve giderimi. Su Samurunun Türkiye’deki Durumu III. Sempozyum, İyi Basımevi, Kırıkkale, s. 119-124.
• Eroğlu, M., 1994. The status and habitat destruction of the Eastern Black Sea Region of Turkey. Seminar on the Conservation of European Otter (Lutra lutra), Leeuwarden, pp. 81-83.
• Fabrizio, M., Di Febbraro, M., Loy, A., 2019. Where will it cross next? Optimal management of road collision risk for otters in Italy. Journal of Environmental Management, 251, 109609.
• Fusillo, R., Romanucci, M., Marcelli, M., Massimini, M., Della Salda, L., 2022. Health and mortality monitoring in threatened mammals: a first post mortem study of otters (Lutra lutra L.) in Italy. Animals, 12(5), 609.
• Gorgadze, G., 2004. The Eurasian otter in the South Caucasus. IUCN Otter Spec. Group Bull, 21(1), 19-23.
• Grilo, C., Bissonette, J.A., Santos-Reis, M., 2009. Spatial–temporal patterns in Mediterranean carnivore road casualties: consequences for mitigation. Biological Conservation, 142(2), 301-313.
• Guillaud, E., Bearez, P., Denys, C., Raimond, S., 2017. New data on fish diet and bone digestion of the Eurasian otter (Lutra lutra) (Mammalia: Mustelidae) in central France. The European Zoological Journal, 84(1), 226-237.
• Gündoğdu, H., 2019. Trabzon, Maçka, Altındere vadisinde su samuru (Lutra lutra L.)'nun yayılışı ve popülasyon durumu. Yüksek Lisans Tezi, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
• Hung, N., Law, C.J., 2016. Lutra lutra (Carnivora: Mustelidae). Mammalian Species, 48(940), 109-122.
• Huş, S., Göksel, E., 1981. Türkiye av hayvanlarının yayılış yerleri. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 31(2), 68-81.
• JNCC (Joint Nature Conservation Committee), 2007. European Community Directive on the Conservation of Natural Habitats and of Wild Fauna and Flora (92/43/EEC).
• Karakaş, M.M., 2002. Kızılırmak'taki (Kırıkkale) su samurunun (Lutra lutra) biyoekolojisi. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Kinlaw, A., 2004. High mortality of Nearctic river otters on a Florida, USA Interstate highway during an extreme drought. IUCN Otter Spec. Group Bull, 21(2), 76-88.
• Kloskowski, J., 2005. Otter Lutra lutra damage at farmed fisheries in southeastern Poland, I: an interview survey. Wildlife Biology, 11(3), 201-206.
• Kruuk, H., Moorhouse, A., Conroy, J.W.H., Durbin, L., Freares, S., 1989. An estimate of numbers and habitat preferences of otters Lutra lutra in Shetland, U.K. Biological Conservation, 49, 241-254.
• Kruuk, H., 1992. Scent marking by otters (Lutra lutra) signalling the use of resources. Behav. Ecol., 3, 133-140.
• Kruuk H., Carss D.N., Conroy, J.W.H., Durbin, L., 1993. Otter (Lutra lutra L.) numbers and fish productivity in rivers in north-east Scotland. Symposia of Zoological Society of London, 65, 171-191.
• Kruuk, H., Jones, C., McLaren, G.W., Gorman, M.L., Conroy, J.W.H., 1997. Changes in age composition in populations of the Eurasian otter Lutra lutra in Scotland. Journal of Zoology, 243(4), 853-857.
• Kruuk, H., 2006. Otters: Ecology, Behaviour and Conservation. Oxford University Press, USA.
• Kuhn, R., Jacques, H., 2011. La loutre d’Europe Lutra lutra (Linnaeus, 1758). Encyclopédie des carnivores de France 8. Bourges: Société Française pour l’Etude et la Protection des Mammifères.
• Larivière, S., Jennings, A.P., 2009. Family Mustelidae (weasels and relatives), in: Wilson, D.E., Mittermeier, R.A. (Eds.), Handbook of the Mammals of the World, Volume1: Carnivores. Barcelona, Lynx Edicions, pp. 564-656.
• Lenton E.J., Chanin P.R.F., Jefferies D.J., 1980. Otter survey of England 1977-79. Nature Conservancy Council, London, p. 75.
• Long, R.A., Zielinski, W.J., 2008. Designing effective noninvasive carnivore surveys, in: Long, R., MacKay, P., Zielinski, W., Ray, J. (Eds.), Noninvasive Survey Methods for Carnivores, Island Press, pp. 8-44.
• Loy, A., 2018. Eurasia. Eurasian otter, in: Duplaix, N., Savage, M. (Eds.), The Global Otter Conservation Strategy, IUCN/ SSC Otter Specialist Group, Salem, Oregon, USA, pp. 46-56.
• Loy, A., Diamente, S., Di Febbraro, M., 2019. Population Viability Analysis of the Italian otter population. 8th European Mammal Congress, Warsaw, Poland, pp. 23-27.
• Loy, A., Jamwal, P.S., Hussain, S.A., 2021. Lutra lutra (Yeşil Durum değerlendirmesi). IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi 2021: e.T12419A1241920242. (erişim tarihi 10.12.2024).
• Loy, A., Kranz, A., Oleynikov, A., Roos, A., Savage, M., Duplaix, N., 2022. Lutra lutra (2021 değerlendirmesinin düzeltilmiş versiyonu). IUCN Tehdit Altındaki Türlerin Kırmızı Listesi 2022, e.T12419A218069689. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK. 2022-2.RLTS.T12419A218069689.en. (erişim tarihi 10.12.2024).
• Martínez-Abraín, A., Santidrián Tomillo, P., Veiga, J., 2020. Otter diet changes in a reservoir during a severe autumn drought. Journal of Mammalogy, 101(1), 211-215.
• Mason, C.F., Macdonald, S.M., 1993. Impact of organochlorine pesticide residues and PCBs on otters (Lutra lutra) in eastern England. Science of The Total Environment, 138(1-3), 147-160.
• Mason, C.F., Macdonald, S.M., 2009. Otters: Ecology and Conservation. Cambridge University Press, UK.
• Mason, C.F., Stephenson, A., 2001. Metals in tissues of European otters (Lutra lutra) from Denmark, Great Britain and Ireland. Chemosphere, 44(3), 351-353.
• Melero, Y., Palazón, S., Bonesi, L., Gosàlbez, J., 2008. Feeding habits of three sympatric mammals in NE Spain: the American mink, the spotted genet, and the Eurasian otter. Acta Theriologica, 53, 263-273.
• Oğul, A., Tuttu, U., Öner, M.N., Yorulmaz, T., Özcan, A.U., 2022. Ilgaz Dağı’nda farklı orman kuruluşlarındaki bazı yaban hayvanlarının (Classis: Mammalia) aktivitelerinin belirlenmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 8(1), 29-36.
• Oleynikov, A.Y., Saveljev, A.P., 2015. Current distribution, population and population density of the Eurasian Otter (Lutra lutra) in Russia and some adjacent countries – a review. Proceedings European Otter Workshop, Stockholm, Sweden, IUCN Otter Specialist Group Bulletin, 33(A), 21-30.
• Özen, A.S., 2002. Su samuru (Lutra lutra L., 1758)’nun bazı biyolojik özellikleri (Mammalia: Carnivora). Su Samurunun Türkiye’deki Durumu II. Sempozyum, Beymelek, Antalya, s. 51-58.
• Özen, A.S., 2008. Su samuru (Lutra lutra)’nun Kütahya ilindeki yayılışı. Su Samurunun Türkiye’deki Durumu III. Sempozyum İyi Basımevi, Kırıkkale, s. 99-105.
• Özkazanç, N.K., Özay, E., Özel, H.B., Çetin, M., Şevik, H., 2019. The habitat, ecological life conditions, and usage characteristics of the otter (Lutra lutra L. 1758) in the Balikdami Wildlife Development Area. Environmental Monitoring and Assessment, 191, 1-8.
• Philcox, C.K., Grogan, A.L., Macdonald, D.W., 1999. Patterns of otter Lutra lutra road mortality in Britain. Journal of Applied Ecology, 36(5), 748-762.
• Poledník, L., Poledníková, K., Větrovcová, J., Hlaváč, V., Beran, V., 2011. Causes of deaths of Lutra lutra in the Czech Republic (Carnivora: Mustelidae). Lynx, Series nova, 42(1), 145-157.
• Roos, A., Loy, A., de Silva, P., Hajkova, P., Zemanová, B., 2015. Lutra lutra. The IUCN Red List of Threatened Species 2015, e. T12419A21935287.
• Ruiz-Olmo, J., Seijas, J. M., Couto, S., 2005. La nutria (Lutra lutra L.) en el Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido y su entorno: efecto de la altitud y las barreras naturales. Galemys: Boletín SECEM, 17(Úmero especial), 103-112.
• Ruiz-Olmo, J., Jiménez, J., 2009. Diet diversity and breeding of top predators are determined by habitat stability and structure: a case study with the Eurasian otter (Lutra lutra L.). European Journal of Wildlife Research, 55(2), 133-144.
• Sales-Luís, T., Pedroso, N.M., Santos-Reis, M., 2007. Prey availability and diet of the Eurasian otter (Lutra lutra) on a large reservoir and associated tributaries. Canadian Journal of Zoology, 85(11), 1125-1135.
• Scorpio, V., Loy, A., Di Febbraro, M., Rizzo, A., Aucelli, P., 2016. Hydromorphology meets mammal ecology: river morphological quality, recent channel adjustments and otter resilience. River Research and Applications, 32(3), 267-279.
• Strachan, R., Jefferies, D.J., 1996. Otter Survey of England 1991-1994. Vincent Wildlife Trust, London, UK, p. 223.
• Taastrøm, H. M., Jacobsen, L., 1999. The diet of otters (Lutra lutra L.) in Danish freshwater habitats: comparisons of prey fish populations. Journal of Zoology, 248(1), 1-13.
• Toyran, K., 2010. Kırıkkale Kızılırmak su samuru, Lutra lutra (Linnaeus, 1758) yayılış alanlarının belirlenmesi. Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
• Toyran, K., Albayrak, İ., 2012. Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki su samuru (Lutra lutra L., 1758)’nun yayılışına katkılar (Mammalia: Carnivora). Balıkçılık ve Akuatik Bilimler Sempozyumu, Eskişehir, s. 159.
• Toyran, K., Albayrak, İ., 2016. Avrasya su samuru, Lutra lutra (Linnaeus, 1758)’nın Türkiye’deki yayılış kayıtları. SDÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 20(3), 575-578.
• Toyran, K., Adızel, Ö., Azizoğlu, E., 2018. Van Gölü Havzası’ndaki Türkiye memeli türlerinin yol ölümleri. Biological Diversity and Conservation, 11(1), 40-44.
• Turan, İ., Keten, A., Yorulmaz, T., Doğan, C., Baştar, F., 2015. Abant Gölü’ndeki Su Samurunun (Lutra lutra) habitat tercihi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 1(2a), 51-56.
• Tuttu, G., Akkemik, Ü., 2017. Çankırı - Korubaşı tepe ve civarındaki jipsli alanların florası. OT Sistematik Botanik Dergisi, 2(1), 45-88. TÜİK, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu. http://tuik.gov.tr. (erişim tarihi 19.12.2024).
• Tüzün, İ., Albayrak, İ., 2005. The effect of disturbances to habitat quality on otter (Lutra lutra) activity in the river Kızılırmak (Turkey): a case study. Turkish Journal of Zoology, 29(4), 327-335.
• Usta, H., 2021. İğneada Longoz Ormanları Milli Parkı Mert ve Erikli göllerindeki su samuru (Lutra lutra L.)'nun populasyon durumu. Yüksek Lisans Tezi, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
• Veryeri, N.G., Yerli S.V., 2008. Su samuru araştırmasında kullanılan yöntem ve Doğu Akdeniz örneği. Su Samurunun Türkiye’deki Durumu III. Sempozyum, İyi Basımevi, Kırıkkale, s. 27.
• Yavuz, B., 2020. Batman ilinde Avrasya su samurunun, (Lutra lutra Linnaeus, 1758), yayılışı üzerine araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Batman Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Batman.
• Yılmaz, E., Çiçek, İ., 2016. Thornthwaite climate classification of Turkey. Journal of Human Sciences, 13(3), 3973-3994.