Evaluation of aboveground carbon storage amount of Örümcek forests in terms of some ecological factors (Gümüşhane-Kürtün)

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 313 - 325, 31.12.2025

Nuray Kahyaoğlu , Murat Han Ertuğrul , Engin Güvendi

https://doi.org/10.53516/ajfr.1722138

Öz

Background and Aims When the studies on determining and estimating the carbon sequestration potential of different forest ecosystems in our country are examined, it is evident that studies have been conducted solely on trees. However, it is incorrect to interpret the term "forest" solely as a collection of trees. A forest should be considered a system composed of trees and other natural factors such as plants, animals, microorganisms, soil, air, water, and climate, all of which interact and interact with each other. Therefore, in this study, the Spider Forests, which are of great importance to the Gümüşhane-Kürtün region, were examined in terms of climatic, edaphic (soil properties), physiographic (elevation above sea level, aspect, slope), and biotic (land use class, site) characteristics. The aim was to determine carbon storage amounts based on elevation, slope, and aspect factors.
Methods The necessary data for the research were obtained from management plans. Literature data were used to calculate aboveground biomass and, consequently, aboveground carbon. The calculations and mapping studies conducted in the study were conducted using Geographic Information Systems.
Results It was determined that the total above ground carbon values stored in a total area of 30332,48 ha was 485249,30 tons/ha The study revealed that the highest above-ground carbon was found in the 1501-2000m elevation range with 288,247.77 tons; in very steep areas with 464,121.69 tons according to slope classes; in northern exposures with 340,870.72 tons according to aspect groups; in site class IV with 332,907.65 tons according to site classes; and in productive forest areas with 477,058.26 tons according to land use classes.
Conclusions The habitat conditions and forest structure of the Spider Nature Conservation Area, which is of such great importance, must be thoroughly studied.

Anahtar Kelimeler

Örümcek forest , carbon , altitude , slope , aspect

Örümcek ormanlarının topraküstü karbon depolama miktarlarının bazı ekolojik faktörler açısından değerlendirilmesi (Gümüşhane-Kürtün)

Öz

Giriş ve Hedefler Ülkemizdeki farklı orman ekosistemlerinin karbon bağlama potansiyelinin belirlenmesine ve tahmin edilmesine yönelik çalışmalar incelendiğinde sadece ağaçlar üzerinde çalışmalar yapılmış olduğu görülmektedir. Ancak “Orman” deyimini sadece ağaç topluluğu olarak algılamak doğru değildir. Ormanı ağaçlarla birlikte aralarında karşılıklı etki ve ilişkiler bulunan diğer bitkiler, hayvanlar, mikroorganizma, toprak, hava, su ve iklim gibi diğer doğa faktörlerinin birlikte oluşturdukları bir sistem olarak kabul etmek gerekir. İşte bu nedenledir ki; söz konusu çalışmada, Gümüşhane-Kürtün yöresi için çok büyük öneme sahip olan Örümcek Ormanları, klimatik, edafik (toprak özellikleri), fizyografik (denizden yükseklik, bakı, eğim) ve biyotik (arazi kullanım sınıfı, bonitet) özellikler bakımından incelenerek yükselti, eğim ve bakı etmenlerine göre karbon depolama miktarlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntemler Araştırmanın gerçekleştirilmesine yönelik gerekli veriler amenajman planlarından elde edilmiştir. Topraküstü biyokütle ve buna bağlı olarak topraküstü karbonun hesaplanması için literatür verilerinden yararlanılmıştır. Çalışmada yapılan hesaplama ve haritalama çalışmaları Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında gerçekleştirilmiştir.
Bulgular Toplamda 30332,48 ha alanda depolanan topraküstü karbon değerleri toplamının 485249,30 ton/ha olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; en fazla topraküstü karbon, yükselti basamaklarına göre 288247,77 ton ile 1501-2000m aralığında, eğim sınıflarına göre 464121,69 ton ile pek sarp alanlarda, bakı gruplarına göre 340870,72 ton ile kuzeyli bakılarda, bonitet sınıflarına göre 332907,65 ton ile IV. bonitet sınıfında, arazi kullanım sınıflarına göre ise 477058,26 ton ile verimli orman alanlarında olduğu belirlenmiştir.
Sonuçlar Böylesine büyük bir öneme sahip olan Örümcek Tabiatı Koruma Alanı’nda yetişme ortamı koşulları ve ormanın yapısı çok iyi etüt edilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Örümcek ormanı , karbon , yükselti , eğim , bakı

Kaynakça

• Ahmad, A., Amir, M., Mannan, A., Saeed, S., Shah, S., Ullah, S., Liu, Q., 2018. The carbon sinks and mitigation potential of deodar (Cedrus deodara) forest ecosystem at different altitude in Kumrat Valley, Pakistan. Open Journal of Forestry, 8(04), 553.
• Çepel, N., 1966. Orman Yetişme Muhiti Tanıtımının Pratik Esasları ve Orman Yetişme Muhiti Haritacılığı. Kutulmuş Matbaası, İstanbul.
• Çepel, N., 1978. Orman Ekolojisi. İstanbul 1978. Taş Matbaası. XV+534 s.
• Çepel, N., 1995. Orman Ekolojisi. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
• Nagar, D.K., Nagar, B., Nagar, A.L., Kashyap, S.D., 2017. Biomass and carbon density in relation to altitude in moist temperate western himalayan ecosystem. Indian Journal of Ecology, 44(4), 746-754.
• Değermenci, A.S., Zengin, H., 2016. Ormanlardaki karbon birikiminin konumsal ve zamansal değişiminin incelenmesi: Daday planlama birimi örneği. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(2), 177-187.
• Erinç, S., 1984. Klimatoloji ve Metodları. İstanbul Üniversitesi Yayın No: 3278, Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enstitüsü, Yayın No:2, İstanbul.
• Gazda, A., Miscicki, S., Chwistek, K., 2015. Tree species diversity and above-ground biomass of natural temperate forest: montane versus lowland forest. Dendrobiology, 73, 3-10.
• Günlü, A., Göl, C., Sarıçam, F., 2019. Topraküstü meşcere karbonunun zamansal ve konumsal değişiminin değerlendirilmesi: Yukarı Göksu Nehri Havzası örneği. Turkish Journal of Forestry, 20(4), 352-359. https://doi.org/10.18182/tjf.601972
• Kahyaoğlu, N., Güvendi, E., Ertuğrul, M.H., Karahan, S., 2019. Amenajman planlarına göre karbon birikimi ve oksijen üretimi miktarlarının değerlendirilmesi (Torul Orman İşletme Müdürlüğü örneği). III. İnternational Mediterranean Forest and Environment Symposium, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Kahramanmaraş, 207-211.
• Kahyaoğlu, N., Kara, Ö., Güvendi, E., 2020. Effects of elevation on the aboveground biomass and carbon stock in the oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) forests of the Sinop region, Turkey, Applied Ecology and Environmental Research, 18(6), 8049-8063. MGM., 2016. Thornthwaite iklim sınıflandırmasına göre Türkiye iklimi. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü, https://www.mgm.gov.tr/FILES/iklim/iklim_siniflandirmalari/Thornthwaite.pdf, Erişim Tarihi: 11 Haziran 2025.
• OGM, 2016., Torul Orman İşletme Müdürlüğü, Örümcek Orman İşletme Şefliği, Orman amenajman planı (2016-2025). Orman İdaresi ve Planlama Dairesi Başkanlığı, Ankara.
• Özyuvacı, N., 1999 Meteoroloji ve Klimatoloji. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, Fakülte No: 460, ISBN: 975-404-544-5, İstanbul.
• Sivrikaya, F., Bozali, N., 2012. Karbon depolama kapasitesinin belirlenmesi: Türkoğlu planlama birimi örneği, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Cilt:14, Özel Sayı, s.69-76.
• Majumdar, T., Selvan, T., 2018. Carbon storage in trees of urban and peri-urban forests of Agartala, Tripura. J Adv Res Appl Sci, 5(2), 715-731.
• Mısır, N., Mısır, M., Ülker, C., 2011. Karbon depolama kapasitesinin belirlenmesi. I. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu, 26-28 Ekim 2011, Kahramanmaraş, s. 524-531.
• Thornthwaite, CW., Mather, JR., 1955. The water balance. Publications in Climatology, 8(1), 104-104. Tolunay, D., 2013., Türkiye’de artım ve ağaç servetinden bitkisel kütle ve karbon miktarlarının hesaplanmasında kullanılabilecek katsayılar. Ormancılıkta Sektörel Planlamanın 50. Yılı Uluslararası Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 26-28 Kasım 2013, Antalya, s. 240-251.
• Topraksu Genel Müdürlüğü, 1974. Köy İşleri Bakanlığı Yayınları; 192, Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları, 276, Raporlar Serisi; 62, Ankara.
• Vörösmarty, C.J., Federer, C.A., Schloss, A.L., 1998, Evaporation functions compared on US watersheds: possible implications for global-scale water balance and terrestrial ecosystem modeling. Journal of Hydrology, 207, 147-169.
• Yaman, Y., Keleş S., 2023. Orman ağaçlarında depolanan karbon miktarının konumsal ve zamansal değişiminin analiz edilmesi: Alara planlama birimi örneği, Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 9(1), 28-41.
• Yılmaz, E., Çiçek, İ., 2016. Türkiye Thornthwaite iklim sınıflandırması. Journal of Human Sciences, 13(3), 3973–3994.