Ecological footprint awareness: the case of students at Düzce University’s Faculty of Forestry

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 384 - 395, 31.12.2025

Serir Uzun , Şeyma Keleş

https://doi.org/10.53516/ajfr.1815548

Öz

Background and Aims The concept of ecological footprint is an important indicator that assesses the impact of consumption and lifestyle habits on the environment. The awareness level of university students, in particular, plays a critical role in the formation of sustainable societies in the future. This study aims to determine the ecological footprint awareness levels of students at Düzce University Faculty of Forestry and to reveal whether these awareness levels differ in terms of various demographic characteristics.
Methods A survey was conducted using face-to-face interviews with 262 students studying at Düzce University Faculty of Forestry during the 2024-2025 academic year. Quantitative data was obtained using the ‘ecological footprint awareness scale’ consisting of five sub-dimensions, and analyses were performed using the SPSS 22.0 programme.
Results The study found that students' overall awareness level was moderate, with higher awareness levels observed particularly in the areas of energy, water consumption and waste management. In terms of demographic variables, it was observed that ecological footprint awareness levels differed according to gender, age, number of siblings and parental education status.
Conclusion show that ecological footprint awareness is fuelled not only by economic or spatial conditions, but also by individual consciousness, education and family influences. In this context, it is recommended that course content, fieldwork and practical training programmes aimed at increasing environmental awareness be disseminated in universities. Furthermore, instilling sustainable lifestyles in students at an early stage will create lasting effects in reducing the ecological footprint.

Anahtar Kelimeler

Düzce , ecological footprint , awareness , university student

Ekolojik ayak izi farkındalığı: Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencileri örneği

Öz

Giriş ve Hedefler Ekolojik ayak izi kavramı, tüketim ve yaşam alışkanlıklarının çevre üzerindeki etkilerini değerlendiren önemli bir göstergedir. Özellikle üniversite öğrencilerinin farkındalık düzeyi, geleceğin sürdürülebilir toplumlarının oluşumunda kritik bir rol oynamaktadır. Bu araştırmada Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi ve bu farkındalıkların çeşitli demografik özellikler bakımından farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Yöntemler 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Düzce Üniversitesi Orman Fakültesinde eğitim gören 262 öğrenci ile yüz yüze görüşme yöntemiyle anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler beş alt boyuttan oluşan “ekolojik ayak izi farkındalık ölçeği” ile elde edilmiş ve analizleri ise SPSS 22.0 programında yapılmıştır.
Bulgular Araştırmanın sonucunda öğrencilerin genel farkındalık düzeyi orta seviyede bulunmuş, özellikle enerji, su tüketimi ve atık yönetimi boyutlarında daha yüksek farkındalık sergiledikleri belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından ise ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin cinsiyet, yaş, kardeş sayısı ve ebeveyn eğitim durumu değişkenlerine göre farklılaştığı görülmüştür.
Sonuçlar Ekolojik ayak izi farkındalığının yalnızca ekonomik ya da mekânsal koşullardan değil, bireysel bilinç, eğitim ve ailevi etkilerden beslendiğini göstermektedir. Bu kapsamda, üniversitelerde çevresel farkındalığı artırmaya yönelik ders içerikleri, saha çalışmaları ve uygulamalı eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Ayrıca, sürdürülebilir yaşam biçimlerinin öğrencilere erken dönemde kazandırılması, ekolojik ayak izinin azaltılmasında kalıcı etkiler yaratacaktır.

Anahtar Kelimeler

Düzce , ekolojik aayak izi , farkındalık , üniversite öğrencisi

Etik Beyan

Çalışma, anket yoluyla toplanan verilerde kişisel veya hassas bilgi içermediği ve deneysel bir müdahale yapılmadığı için etik kurul izni gerektirmemektedir. Katılımcılar araştırmaya gönüllü olarak dâhil edilmiştir.

Kaynakça

• Akyüz, C. A., 2019. Fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Anabilim Dalı, Ankara.
• Asunta, T., 2004. Knowledge sources, attitudes and self-reported behavior of secondary-level science students concerning environmental topics. Current Research on Mathematics and Science Education; University of Helsinki Research Report, 253, 279-292.
• Bayram M., 2022. Sosyal bilgiler ve Türkçe öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Anabilim Dalı, Elazığ.
• Birand, A., 2016. Okul öncesi öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalıkları ve çevre dostu davranışları. Yüksek Lisans Tezi. Yakın Doğu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı, Lefkoşa.
• Coşkun, I., 2013. Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
• Çelik Coşkun, I., Sarıkaya, R., 2014. Sınıf öğretmeni adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Studies, 9(5), 1761-1787.
• Çıkrık, S., Yel, M., 2019. Biyoloji öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Studies Social Sciences, 14(6), 2999-3008.
• Demirkol, M., Aslan, İ., 2021. Sınıf öğretmenlerinin ekolojik ayak izi farkındalık düzeyleri. Journal of Computer and Education Research, 9(18), 904-928.
• Dietz, T., Kalof, L., Stern, P. C., 2002. Gender, values, and environmentalism. Social Science Quarterly, 83, 353–364.
• Eraslan, Ş., Seçme, D., 2021. Mimarlık fakültesi öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalık düzeyi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 25(3), 481-491.
• Eren, Ö., Parlakay, O., Hilal, M., Bozhüyük, B., 2017. Ziraat fakültesi akademisyenlerinin ekolojik ayak izinin belirlenmesi: Mustafa Kemal Üniversitesi örneği. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(2), 138-145.
• Geng, Y., Zhang, L., Chen, X., Xue, B., Fujita, T., Dong, H., 2014. Urban ecological footprint analysis: a comparative study between Shenyang in China and Kawasaki in Japan. Journal of Cleaner Production, (75), 130-142.
• Günal, N. and Yücel Işıldar, G., Atik, A. D., 2018. Üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izi azaltılması konusundaki eğilimlerinin incelenmesi. TÜBAV Bilim Dergisi, 11(4), 34-46.
• Hunter, L. M., Hatch, A., Johnson, A., 2004. Cross-national gender variation in environmental behaviors. Social Sciences Quarterly, 85, 677-694.
• Kalaycı, Ş., 2009. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Ankara: Asil Basın Yayın Dağıtım.
• Kandemir, C., 2023. Fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Ağrı.
• Keleş, Ö., Uzun, N., Özsoy, S., 2008. Öğretmen adaylarının ekolojik ayak izlerinin hesaplanması ve değerlendirilmesi. Ege Eğitim Dergisi, 9(2), 1–14.
• Küçükbaş Duman, F., Atabek Yiğit, E., 2022. Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalıkları. Gazi Journal of Physical Education and Sport Sciences, 27(4), 265-280.
• Lukman, R., Lozano, R., Vamberger, T., Krajnc, M., 2013. Addressing the attitudinal gap towards improving the environment: a case study from a primary school in Slovenia Journal of Cleaner Production. 48, 93-100.
• O’Connor, R. E., Bord, R. J., Fisher, A., 1999. Risk perceptions, general environmental beliefs, and willingness to address climate change. Risk Analysis, 19(3), 461–471.
• Özdamar, K., 2002. Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, Kaan Kitabevi.
• Özgen, U., Demirci Aksoy, A., 2017. Tüketicilerin ekolojik ayak izi farkındalık düzeyleri (Ankara İli Örneği). Third Sector Social Economic Review, 52(3), 46-65.
• Seçme, D., 2019. Ekolojik ayak izi farkındalığı: SDÜ mimarlık fakültesi öğrencileri örneği. Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Isparta.
• Sivrikaya, Ş., 2018. Fen bilgisi ve Türkçe öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
• Şahin, H., Erkal, S., Ateşoğlu, L., 2018. Determination of ecological footprint awareness of preschool teacher candidates. International Journal of Eurasia Social Sciences, 9 (31), 1-12.
• Temizkan R., Ceyhanlı K., 2020. Turizm lisans öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalıkları. Turizm Akademik Dergisi, 7 (2), 203-223.
• Wackernagel, M., Rees, W., 1996. Our Ecological Footprint. Gabriola, BC and Philadelphia, PA: New Society Publishers.
• Wackernagel, M., Yount J. D., 2000. Footprints for Sustainability: The Next Steps. Enviroment, Development and Sustainability. 2, 21-42, Netherlands: Kluwer Academic Publishers.
• Wright, T. S. A., 2002. The effect of the halifax declaration on Canadian signatory universities: a tenth year anniversary retrospect. Policy, Change and Environmental Sustainability in the University. Unpublished paper in PhD Thesis, University of Alberta. Edmonton.
• Yamane, T., 2001. Temel Örnekleme Yöntemleri. (İngilizceden Çeviren: Alptekin Esin, M. Akif Bakır, Celal Aydın, Esen Gürbüzsel). İstanbul: Literatür Yayıncılık.
• Yıldız, D., Şenay Y., 2024. Orman mühendisi adaylarının ekolojik ayak izini azaltmaya yönelik eğilimlerinin belirlenmesi. Muş Alparslan Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 4(2), 63-75.
• Yıldız, E., 2014. Fen ve teknoloji öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Yiğitkaya, B., 2019. Öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
• Zsóka, Á., Szerényi, Z. M., Széchy, A., Kocsis, T., 2013. Greening due to environmental education? Environmental knowledge, attitudes, consumer behavior and everyday pro-environmental activities of Hungarian high school and university students. Journal of Cleaner Production, 48, 126–138.