Camellia sinensis L. tohumlarında çimlenme başarısının artırılmasında ön işlem stratejileri: Sıcak su ve sıvı gübre uygulamaları

Öz

Giriş ve Hedefler Bu çalışma, farklı ön işlemlerin Camellia sinensis L. tohumlarının çimlenme yüzdesi ve fide gelişimi üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçladı. Yöntemler Aynı yamaçta 115 m ve 165 m rakımlardan toplanan tohumlara 30°C ve 60°C’de farklı sürelerde sıcak su uygulamaları ile 24 ve 48 saat sıvı solucan gübrede bekletme ön işlemleri uygulandı. Denemeler altı tekerrürlü yürütüldü. Veriler SPSS 23.0 ile varyans ve korelasyon analizleri kullanılarak değerlendirildi; anlamlı farklar Duncan testiyle belirlendi. Bulgular En yüksek çimlenme oranı 48 saat sıvı solucan gübresinde bekletilen tohumlarda elde edildi (%71,67). Sıcak su uygulamalarında, özellikle yüksek sıcaklıkta (60°C), çimlenme oranları genellikle daha düşük seyretti. Ön işlem sonrası tohum ağırlığındaki artışlarda sıvı gübre uygulamaları, özellikle 48 saat, istatistiksel olarak anlamlı üstünlük gösterdi. Korelasyon analizleri çimlenme yüzdesinin toprak sıcaklığı ve pH ile negatif, elektriksel iletkenlik (EC) ile pozitif ilişkili olduğunu ortaya koydu. Sonuçlar Sıvı solucan gübrede bekletme, çimlenmeyi artıran ve fide gelişimini destekleyen etkili bir ön işlem seçeneği olarak öne çıkmaktadır; yüksek sıcaklıklı sıcak su uygulamaları ise olumsuz etki yaratabileceğinden sınırlı kullanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Camellia sinensis L.
• çimlenme
• çimlenme yüzdesi
• sıcak katlama
• sıvı solucan gübresi

Pre-treatment strategies to enhance germination success in Camellia sinensis L. seeds: Hot water and liquid fertilizer applications

Öz

Background and Aims This study aimed to determine the effects of different pre-treatments on the germination percentage and seedling development of Camellia sinensis L. seeds. Methods Seeds collected from two elevations (115 m and 165 m) on the same slope were subjected to hot-water treatments at 30°C and 60°C for varying durations, as well as immersion in liquid worm fertilizer for 24 and 48 hours. Each treatment was conducted in six replications. Data were analyzed using SPSS 23.0 through variance and correlation analyses, and significant differences were determined by Duncan’s test. Results The highest germination rate (71.67%) was obtained in seeds immersed in liquid worm fertilizer for 48 hours. Hot-water treatments, particularly at higher temperature (60°C), generally resulted in lower germination rates. Liquid fertilizer treatments, especially the 48-hour duration, produced statistically significant increases in seed weight after pre-treatment. Correlation analyses indicated that germination percentage was negatively correlated with soil temperature and pH but positively correlated with electrical conductivity (EC). Conclusion Immersion in liquid worm fertilizer appears to be an effective pre-treatment method that enhances germination and promotes healthy seedling growth, while high-temperature hot-water treatments may have adverse effects and should be used with caution in future studies.

Anahtar Kelimeler

• Camellia sinensis L.
• germination
• germination percentage
• hot water treatment
• liquid worm fertilizer

Kaynakça

1. Arslan, N., Baydar, H., Kızıl, S., Karık, Ü., Şekeroğlu, N., Gümüşçü, A., 2015. Tıbbi aromatik bitkiler üretiminde değişimler ve yeni arayışlar. Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi, 12–16.
2. Ayan, S., Erkan, C., Gülseven, O., Akın, Ş. S., Yılmaz, E., Çelik, E.N.Y., 2019. Yüksek sıcaklık şoklarının Kızılçam (Pinus brutia Ten.) popülasyonlarında tohum çimlenmesine etkileri. Turkish Journal of Forestry, 20(4), 312–316.
3. Bhattacharya, A., Nagar, P. K., Ahuja, P. S., 2002. Seed development in Camellia sinensis (L.) O. Kuntze. Seed Science Research, 12(1), 39–46.
4. Boyraz, M., Korkmaz, H., Durmaz, A., 2019. Tohumda dormansi ve çimlenme. Black Sea Journal of Engineering and Science, 2(3), 92–105.
5. Bursalıoğlu, E., 2019. The effects of fertilization on the green tea elements. Environmental Research and Technology, 2(2), 98–102.
6. Çorbacı, Ö. L., Oğuztürk, T., Oğuztürk, G. E., Üçok, M., Aydın, F., 2022. Doğal ve kültürel peyzaj değerinin turizm potansiyeline etkisi: Rize Ziraat/Botanik Çay Bahçesi örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(1), 56-67.
7. Demir, N., Bostan, S. Z., 2021. Yaş çay (Camellia sinensis L.) verimi ve kalite özelliklerinin güneşlenme durumu ve sürgün dönemlerine göre değişimi. Bahçe, 50(2), 103–110.
8. Elmas, C., Gezer, C., 2019. Çay bitkisinin (Camellia sinensis L.) bileşimi ve sağlık etkileri. Akademik Gıda, 17(3), 417–428.

9. Er, A., Kayış, Ş., 2015. Çay bitkisi (Camellia sinensis L.) tohumunun gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) Aeromonas hydrophila enfeksiyonuna karşı kullanımının araştırılması. El-Cezeri Journal of Science and Engineering, 2(3), 67-74.
10. Erkal, H., 2023. Ürün Raporu ÇAY–2023. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE), Yayın No: 383. Erişim: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/2023%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/%C3%87ay%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporu%202023-383%20TEPGE.pdf.
11. Hamilton-Miller, J. M., 1995. Antimicrobial properties of tea (Camellia sinensis L.). Antimicrobial Agents and Chemotherapy, 39(11), 2375–2377.
12. Kenanoğlu, B. B., 2016. Tohumların çimlendirilmesinde farklı organik ön çimlendirme (Ozmotik Koşullandırma) uygulamalarının kullanımı. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 21(2), 124–134.
13. Khajeh-Hosseini, M., Cheshmeh-Sefidi, R., Yaghoubi, F., 2025. Evaluation of camelina (Camelina sativa) seed quality during storage in relation to seed moisture and temperature. Seed Science and Technology, 53(1), 91–104.
14. Kırmızı, S., 2019. Alpin bitkilerde dormansi ve çimlenme. In Mathematics and Natural Sciences (2019/2), 44-64.
15. Mondal, T. K., Bhattacharya, A., Sood, A., Ahuja, P. S., 2002. Factors affecting germination and conversion frequency of somatic embryos of tea (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze). Journal of Plant Physiology, 159(12), 1317–1321.
16. Ercan Oğuztürk, G., Ağlar, E., 2025. Rize Çay Çarşısı Örneğinde Ekolojik ve Bütüncül Peyzaj Yaklaşımlarıyla Kamusal Alanların Yeniden Değerlendirilmesi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 10(5), 676-685.
17. Ercan Oğuztürk, G., Yüksek, F., 2025. Rize Kent Kullanıcıları Açısından Çay Bahçelerinin Turizm Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Çay Rotası. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 21(1), 718-738.
18. Ercan Oğuztürk, G., Sipahi, M., Çorbacı, Ö. L., Oğuztürk, T., 2023. Çay Bitkisinin Kentsel Yeşil Alanlarda Kullanımı: Rize İli Ziraat Botanik Parkı Çay Bahçesi Uygulaması. Recep Tayyip Erdogan University Journal of Science and Engineering, 4(2), 208-218.
19. Pulatkan, M., Çimen, N., Kurt, U., Turna, İ., 2022. The effects of GA3 and storage time on the germination of Epigaea gaultherioides (Ericaceae) seeds. Baltic Forestry, 28(1), 591.
20. Song, D., Jaganathan, G. K., Han, Y., Liu, B., 2017. Seed dormancy in Camellia sinensis L. (Theaceae): Effects of cold stratification and exogenous gibberellic acid application on germination. Botany, 95(2), 147–152.
21. Stewart, J. R., McGary, I., 2010. Brief exposure to boiling water combined with cold-moist stratification enhances seed germination of New Jersey tea. HortTechnology, 20(3), 623–625.
22. Tursun, A. Ö., 2019. Salvia verticillata L. (Dadırak)’nın tohum dormansisinin kırılmasında farklı uygulamaların etkileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22, 31–38. URL-1. World Population Review., 2025. Tea consumption by country 2025. https://worldpopulationreview.com/country-rankings/tea-consumption-by-country
23. Üstün, Ç., Demirci, N., 2013. Çay bitkisinin (Camellia sinensis L.) tarihsel gelişimi ve tıbbi açıdan değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 3(3), 5–12.
24. Vural, T., Ketenci, H. Ç., Reyhan, U., 2024. Çay bitkisi toplarken yılan ısırığına bağlı gelişen ölüm olgusu. Adli Tıp Dergisi, 38(1), 76–79.
25. Yıldırım, N., Pulatkan, M., Ercan Oğuztürk, G., 2022. GA₃ treatments on seed germination in Rhodothamnus sessilifolius, an endangered species in Turkey. Caldasia, 44, 241–247.
26. Yücel, G., Doğan, Y. E., Tanfer, M., 2023. Olumsuz ekolojik koşullar için Verbascum bombyciferum Boiss.’un generatif üretimi, morfolojik ve fenolojik özelliklerinin tanımlanması ve ex-situ korunması. Bahçe, 52(1), 25–34.
27. Yüksek, T., Çemberci, B., Usta, Ö., 2024. Arazi Karakteristiklerini Esas Alan Ekoturizm Amaçlı Etkinlik Planlaması: Örnek Çalışma Rize Çayeli Yamaç Dere Havzası. Turkish Journal of Forest Science, 8(2), 201-218.