Araştırma Makalesi

Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi

Sayı: 12 24 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi

Öz

Giriş ve Hedefler Hızla değişen arazi örtüsü ve kompleks topoğrafik koşullar, yüzey enerji dengesi üzerinde belirleyici etkiler oluşturarak bölgesel sıcaklık farklarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda, yer yüzey sıcaklığının (YYS) mekânsal dağılımını etkileyen topoğrafik faktörlerin ve vejetasyon göstergelerinin anlaşılması, iklim duyarlı planlama ve çevresel yönetim açısından kritik önem taşımaktadır. Bu çalışma, Karadeniz Bölgesi’nin Zonguldak, Bartın ve Kastamonu illerini kapsayan geniş bir alanında, yükselti, eğim ve Normalleştirilmiş Bitki Örtüsü Fark Endeksi (NDVI)’nin mevsimsel YYS üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntemler Çalışmada yükselti, eğim, NDVI ve YYS verileri kullanılmış; tüm değişkenler karşılaştırılabilirliği artırmak amacıyla 0-1 aralığında normalize edilmiştir. Değişkenler arasındaki mevsimsel ilişkiler, yaz ve kış dönemleri için ayrı ayrı olmak üzere korelasyon analizi ile sayısal olarak değerlendirilmiştir. Bulgular Elde edilen sonuçlar, yaz mevsiminde NDVI ile YYS arasında güçlü ve negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir (r = -0,79). Buna karşın, kış döneminde bu ilişki oldukça zayıf bulunmuştur (r = -0,01), bu durumun düşük fotosentetik aktivite ve kar/bitki örtüsü etkilerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Yükselti değişkeni yazın yer yüzey sıcaklığını orta düzeyde negatif yönde etkilerken (r = -0,38), kış aylarında bu etkinin daha belirgin hâle geldiği görülmüştür (r = -0,79). Eğim değişkeninin ise her iki mevsimde de YYS ile düşük-orta düzeyde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak, topoğrafyanın yaz aylarında NDVI’dan sonra en güçlü etkileyici faktör olduğu, kış aylarında ise yükselti değişkeninin belirleyici olduğu ulaşılan önemli sonuçlar arasındadır. Sonuçlar Çalışma, bölgenin topoğrafik heterojenliğinin mevsimsel sıcaklık dağılımı üzerinde önemli rol oynadığını, özellikle yaz aylarında bitki örtüsü yoğunluğunun termal rejimi belirgin biçimde düzenlediğini göstermektedir. Bu çalışma, topoğrafik faktörlerin ve vejetasyonun mevsimsel ısı dinamiklerindeki göreceli katkılarını nicel olarak ortaya koyarak, iklim uyumlu bölgesel planlama ve peyzaj yönetimi için bilimsel bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aguilar-Lome, J., Espinoza-Villar, R., Espinoza, J. C., Rojas-Acuña, J., Willems, B. L., Leyva-Molina, W. M. 2019. Elevation-dependent warming of land surface temperatures in the Andes assessed using MODIS LST time series (2000–2017). International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 77, 119-128.
  2. Akyürek, Ö. 2020. Termal uzaktan algılama görüntüleri ile yüzey sıcaklıklarının belirlenmesi: Kocaeli örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 6(2), 377-390.
  3. Bogenç, Ç., Dönmez, Y., Çufalı, A. B. 2023. İklim Dostu Şehirler ve İyi Uygulama Örneklerinin Kentsel Peyzaja Katkıları. Journal of Landscape Research and Practices (JOLARP), 5(1), 31-38.
  4. Canan, F. 2017. Kent Geometrisine Bağlı Olarak Kentsel Isı Adası Etkisinin Belirlenmesi: Konya Örneği. Çukurova Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 32(3), 69-80.
  5. De Pauw, K., Sanczuk, P., Meeussen, C., Depauw, L., De Lombaerde, E., Govaert, S., Vanneste, T., Brunet, J., Cousins, S.A.O., Gasperini, C., Hedwall, P.O., Lacopetti, G., Lenoir, J., Plue, J., Selvi, F., Spicher, F., Uria-Diez, J., Verheyen, K., Vangansbeke, P., De Frenne, P. 2022. Forest understorey communities respond strongly to light in interaction with forest structure, but not to microclimate warming. New Phytologist, 233(1), 219-235.
  6. Duan, S. B., Li, Z. L. 2015. Intercomparison of operational land surface temperature products derived from MSG-SEVIRI and Terra/Aqua-MODIS data. IEEE Journal of Selected Topics in Applied Earth Observations and Remote Sensing, 8(8), 4163-4170.
  7. Giustini, F., Ciotoli, G., Rinaldini, A., Ruggiero, L., Voltaggio, M. 2019. Mapping the geogenic radon potential and radon risk by using Empirical Bayesian Kriging regression: A case study from a volcanic area of central Italy. Science of the Total Environment, 661, 449-464.
  8. Guha, S., Govil, H. 2022. Seasonal impact on the relationship between land surface temperature and normalized difference vegetation index in an urban landscape. Geocarto International, 37(8), 2252-2272.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

9 Aralık 2025

Kabul Tarihi

26 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 12

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, D. (2026). Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 12. https://doi.org/10.53516/ajfr.1839377
AMA
1.Yılmaz D. Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi. AOAD. 2026;(12). doi:10.53516/ajfr.1839377
Chicago
Yılmaz, Dilara. 2026. “Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 12. https://doi.org/10.53516/ajfr.1839377.
EndNote
Yılmaz D (01 Mayıs 2026) Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 12
IEEE
[1]D. Yılmaz, “Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi”, AOAD, sy 12, May. 2026, doi: 10.53516/ajfr.1839377.
ISNAD
Yılmaz, Dilara. “Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi. 12 (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.53516/ajfr.1839377.
JAMA
1.Yılmaz D. Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi. AOAD. 2026. doi:10.53516/ajfr.1839377.
MLA
Yılmaz, Dilara. “Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 12, Mayıs 2026, doi:10.53516/ajfr.1839377.
Vancouver
1.Dilara Yılmaz. Kıyıdan zirveye ısı dinamikleri: Batı Karadeniz’de topoğrafya ve vejetasyonun mevsimsel yüzey sıcaklığına etkisi. AOAD. 01 Mayıs 2026;(12). doi:10.53516/ajfr.1839377