Araştırma Makalesi

Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi

Sayı: 13 11 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi

Öz

Giriş ve Hedefler Orman alanlarındaki yer yüzey fenolojilerinin (YYF) değişiminin izlenmesi iklim değişikliğine uyum ve sürdürülebilir doğal kaynak yönetimi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada Türkiye’de bulunan durağan orman alanlarındaki 2001-2025 yılları arasında YYF parametreleri 250 m çözünürlüklü MODIS uydu görüntülerinden hesaplanan normalize fark bitki indeksi (NDVI) yardımıyla incelenmiştir. Yöntemler CORINE arazi örtüsü ve Hansen orman kaybı verileriyle belirlenen durağan geniş yapraklı (GY), iğne yapraklı (İY) ve karışık (KA) orman alanlarında yaklaşık iki milyon piksel analiz edilmiştir. Ham NDVI zaman serileri Whittaker filtresi ve çift lojistik regresyonla yeniden oluşturulmuştur. Büyüme mevsimi başlangıcı (BMB), büyüme mevsimi sonu (BMS), büyüme mevsimi uzunluğu (BMU), büyüme mevsimi zirve günü (BMZ), zirve NDVI (zNDVI) ve fenolojik eğri alanı (FEA) parametreleri dinamik mevsimsel genlik yöntemiyle hesaplanmıştır. Trendler Mann-Kendall ve Sen’s slope yöntemleriyle değerlendirilmiştir. YYF parametrelerinin iklim koşullarıyla ilişkisi mevsimsel ortalama sıcaklık ve toplam yağış değişkenleriyle korelasyon analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Bulgular GY/İY/KA sınıflarında yılın günü biriminde (day of year), ortalama BMB 105/94/99, BMS 299/298/302, BMU 194/204/203 ve BMZ 186/197/193 olarak bulunmuştur. Büyüme mevsimi evrelerine ilişkin YYF parametrelerinde anlamlı trend oranları görece sınırlı kalırken, zNDVI ve FEA’da sırasıyla %52 ve %27 oranında anlamlı pozitif trend belirlenmiştir. İY ve KA ormanlarda BMS ilerleme eğilimi gösterirken, GY ormanlarda BMS’nin erkene kayması dikkat çekmektedir. YYF parametrelerinin özellikle mevsimsel sıcaklık koşullarıyla yakından ilişkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu araştırmada yer alan tüm/kısmi nümerik hesaplamalar TÜBİTAK ULAKBİM, Yüksek Başarım ve Grid Hesaplama Merkezi’nde (TRUBA kaynaklarında) gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Aksoy, H., Kaptan, S., 2021. Monitoring of land use/land cover changes using GIS and CA-Markov modeling techniques: A study in Northern Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 193(8), 507. https://doi.org/10.1007/s10661-021-09281-x.
  2. Aksoy, H., Kaptan, S., 2022. Simulation of future forest and land use/cover changes (2019–2039) using the cellular automata-Markov model. Geocarto International, 37(4), 1183-1202. https://doi.org/10.1080/10106049.2020.1778102.
  3. Aksoy, H., Kaptan, S., Varol, T., Cetin, M., Ozel, H. B., 2022. Exploring land use/land cover change by using density analysis method in yenice. International Journal of Environmental Science and Technology, 19(10), 10257-10274. https://doi.org/10.1007/s13762-021-03847-5.
  4. Aksoy, H., 2024. Evaluation of forest areas and land use/cover (LULC) changes with a combination of remote sensing, intensity analysis and CA-Markov modelling. New Zealand Journal of Forestry Science, 54, 1. https://doi.org/10.33494/nzjfs542024x328x.
  5. Aksoy, H., Kaptan, S., Keçecioğlu Dağli, P., Atar, D., 2024. Unveiling two decades of forest transition in Anamur, Türkiye: a remote sensing and GIS-driven intensity analysis (2000–2020). Frontiers in Forests and Global Change, 7, 1498890. https://doi.org/10.3389/ffgc.2024.1498890.
  6. An, S., Zhang, X., Ye, Y., Tran, K., Liu, Y., 2026. Long‐term trends in global natural vegetation greenness rate and its climatic drivers in a warming world. Journal of Geophysical Research: Biogeosciences, 131, e2025JG009089. https://doi.org/10.1029/2025JG009089.
  7. Anev, S., Damyanova, S., 2026. Monitoring European beech phenology in two long-term ecological research sites by remote sensing. Journal of the Bulgarian Geographical Society 54: 43–58. https://doi.org/10.3897/jbgs.e163188.
  8. Arikan, D., Yildiz, F., 2023. Investigation of Antalya forest fire’s impact on air quality by satellite images using Google Earth Engine. Remote Sensing Applications: Society and Environment, 29, 100922. https://doi.org/10.1016/j.rsase.2023.100922.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Orman Ekosistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

14 Haziran 2026

Kabul Tarihi

31 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Atiz, Ö. F., & Durduran, S. S. (2026). Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 13, 1970696. https://doi.org/10.53516/ajfr.1970696
AMA
1.Atiz ÖF, Durduran SS. Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi. AOAD. 2026;(13):1970696. doi:10.53516/ajfr.1970696
Chicago
Atiz, Ömer Faruk, ve Süleyman Savaş Durduran. 2026. “Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 13: 1970696. https://doi.org/10.53516/ajfr.1970696.
EndNote
Atiz ÖF, Durduran SS (01 Eylül 2026) Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 13 1970696.
IEEE
[1]Ö. F. Atiz ve S. S. Durduran, “Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi”, AOAD, sy 13, s. 1970696, Eyl. 2026, doi: 10.53516/ajfr.1970696.
ISNAD
Atiz, Ömer Faruk - Durduran, Süleyman Savaş. “Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi. 13 (01 Eylül 2026): 1970696. https://doi.org/10.53516/ajfr.1970696.
JAMA
1.Atiz ÖF, Durduran SS. Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi. AOAD. 2026;:1970696.
MLA
Atiz, Ömer Faruk, ve Süleyman Savaş Durduran. “Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 13, Eylül 2026, s. 1970696, doi:10.53516/ajfr.1970696.
Vancouver
1.Ömer Faruk Atiz, Süleyman Savaş Durduran. Türkiye’de durağan orman alanlarında 2001 ve 2025 yılları arasında yer yüzey fenolojilerindeki değişimlerin incelenmesi. AOAD. 01 Eylül 2026;(13):1970696. doi:10.53516/ajfr.1970696