Araştırma Makalesi

Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği

Sayı: 13 18 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği

Öz

Giriş ve Hedefler Fındık, Türkiye’nin önemli tarım ürünlerinden biridir; kahverengi kokarca [Halyomorpha halys (Stål, 1855)] bu üretim için ciddi bir tehdittir. Çalışmanın amacı, türün Bartın ilindeki güncel ve gelecek (2081-2100) dönemine ait potansiyel dağılımını MaxEnt ile belirlemektir. Yöntemler 2025 Temmuz-Ağustos’ta toplanan 60 tür varlık noktası ve CHELSA veri tabanından elde edilen değişkenler kullanılmıştır. Pearson korelasyonu ve katkı testleri sonrası 8 değişkenle (bio1, bio2, bio6, bio15, gölgelenme, radyasyon, sıcaklık ve topografik pozisyon indeksi) nihai model oluşturulmuştur. Bulgular Ortalama Test AUC değeri 0,881 (iyi düzey) bulunmuştur. Modele en yüksek katkıyı bio1 (%43,71), permütasyon önemi bakımından bio6 (%37,82) sağlamıştır. Günümüzde ilin orta-batı kesiminde geniş uygun alanlar belirlenmiş; iyimser (SSP126), orta (SSP370) ve kötümser (SSP585) senaryolara göre 2081-2100 döneminde emisyon arttıkça uygun alanın daraldığı tespit edilmiştir. Sonuçlar Dağılımın ılıman kış ve yüksek yıllık sıcaklıkla şekillendiği, gelecekte aşırı ısınmanın riski azaltabileceği belirlenmiştir. Bulgular, sürdürülebilir fındık tarımı için erken uyarı planlamalarına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma, arazi koşullarında böcek türü varlık verisinin gözlemsel olarak kaydedilmesi ve mevcut çevresel/iklimsel veri katmanlarının bilgisayar ortamında modellenmesine dayanmaktadır; canlı omurgalı hayvanlar veya insan katılımcılar üzerinde herhangi bir deneysel işlem içermemektedir. Bu nedenle çalışma için Etik Kurul Onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma, TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında 1919B012472586 numaralı proje ile desteklenmiştir. Yazarlar, sağladığı destek için Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'na (TÜBİTAK) teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Ak, K., Uluca, M., Tuncer, C., 2023. Distribution and population density of Halyomorpha halys (Stål, 1855) (Hemiptera: Pentatomidae) in Black Sea Region of Türkiye. Turkish Journal of Zoology, 47(2), 120-129. https://doi.org/10.55730/1300-0179.3122.
  2. Aydoğan, M., Demiryürek, K., Abacı, N. İ., 2017. World hazelnut trade networks. In IX International Congress on Hazelnut, 1226 pp. 429-436. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2018.1226.65.
  3. Bartın Valiliği, 2025. Bartın Tarihi ve Coğrafi Yapısı. https://www.bartin.gov.tr/bartin-tarihi-ve-cografi-yapisi, Erişim: 27.07.2026.
  4. Bartın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2020. İl Tarım ve Orman Master Planı. https://www.tarimorman.gov.tr/SGB/Belgeler/Master/bartin.pdf, Erişim: 27.07.2026.
  5. Bergmann, E.J., Venugopal, P.D., Martinson, H.M., Raupp, M.J., Shrewsbury, P.M., 2016. Host plant use by the invasive Halyomorpha halys (Stål) on woody ornamental trees and shrubs. PLoS ONE, 11(2), e0149975. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0149975.
  6. Elith, J., Phillips, S.J., Hastie, T., Dudík, M., Chee, Y.E., Yates, C.J., 2011. A statistical explanation of MaxEnt for ecologists. Diversity and Distributions, 17(1), 43-57. https://doi.org/10.1111/j.1472-4642.2010.00725.x. Gutiérrez Illán, J., Zhu, G., Walgenbach, J.F., Acebes-Doria, A., 2022. Evaluating invasion risk and population dynamics of the brown marmorated stink bug across the contiguous United States. Pest Management Science, 78(11), 4929-4938. https://doi.org/10.1002/ps.7113.
  7. Haye, T., Abdallah, S., Gariepy, T., Wyniger, D., 2014. Phenology, life table analysis and temperature requirements of the invasive brown marmorated stink bug, Halyomorpha halys, in Europe. Journal of Pest Science, 87(3), 407-418. https://doi.org/10.1007/s10340-014-0560-z.
  8. Hoebeke, E.R., Carter, M.E., 2003. Halyomorpha halys (Stål) (Heteroptera: Pentatomidae): a polyphagous plant pest from Asia newly detected in North America. Proceedings of the Entomological Society of Washington, 105, 225-237.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

8 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 13

Kaynak Göster

APA
Erduygun, S., & Çıvğa, A. (2026). Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 13, 2005425. https://doi.org/10.53516/ajfr.2005425
AMA
1.Erduygun S, Çıvğa A. Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği. AOAD. 2026;(13):2005425. doi:10.53516/ajfr.2005425
Chicago
Erduygun, Sıla, ve Alican Çıvğa. 2026. “Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 13: 2005425. https://doi.org/10.53516/ajfr.2005425.
EndNote
Erduygun S, Çıvğa A (01 Ekim 2026) Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 13 2005425.
IEEE
[1]S. Erduygun ve A. Çıvğa, “Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği”, AOAD, sy 13, s. 2005425, Eki. 2026, doi: 10.53516/ajfr.2005425.
ISNAD
Erduygun, Sıla - Çıvğa, Alican. “Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi. 13 (01 Ekim 2026): 2005425. https://doi.org/10.53516/ajfr.2005425.
JAMA
1.Erduygun S, Çıvğa A. Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği. AOAD. 2026;:2005425.
MLA
Erduygun, Sıla, ve Alican Çıvğa. “Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, sy 13, Ekim 2026, s. 2005425, doi:10.53516/ajfr.2005425.
Vancouver
1.Sıla Erduygun, Alican Çıvğa. Kahverengi kokarca böceği (Halyomorpha Halys)’nin günümüz ve gelecekteki durumu: Bartın ili örneği. AOAD. 01 Ekim 2026;(13):2005425. doi:10.53516/ajfr.2005425