Barışın Medyatikleştirilmesi: Nobel Barış Ödülü Haberlerinin Söylem Analizi

Öz

2025 Nobel Barış Ödülü'nün Venezuelalı muhalefet lideri María Corina Machado'ya verilmesi, küresel medyada derin ideolojik yansımalar bulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, uluslararası medya kuruluşlarının aynı olayı nasıl farklı ideolojik söylemlerle sunduğunu ve "barış" söyleminin medya aracılığıyla nasıl yeniden inşa edildiğini incelemektir. Araştırmanın kuramsal zemini; medyatikleşme, sembolik güç ve postkolonyal eleştiri kavramları üzerine inşa edilmektedir. Yöntem olarak Teun A. Van Dijk’ın Sosyo-Bilişsel Eleştirel Söylem Analizi (ESA) modeli kullanılmıştır. Bu doğrultuda, farklı jeopolitik eksenleri temsil eden altı medya kuruluşunda (AP News, TIME, The Guardian, Al Jazeera, Anadolu Ajansı ve Cumhuriyet) yayımlanan on iki haber metni makro ve mikro düzeyde analiz edilmektedir. Bulgular, haber metinlerinin nesnel bir gerçeklik sunmaktan ziyade, üretildikleri kurumun ideolojik ve politik konumunu yansıttığını göstermektedir. Araştırma sonucunda dört temel söylem tespit edilmektedir: Batı medyasının inşa ettiği "demokrasi ve otoriterlik" anlatısı, dış haberi ABD iç siyasetine araçsallaştıran yaklaşım, Küresel Güney ve Orta Doğu medyasının ürettiği "anti-emperyalist ve Siyonizm karşıtı" karşı-hegemonik söylem ile ulusalcı-bağımsızlıkçı eksen. Çalışma, medya metinlerindeki sözcüksel tercihlerin, sentaktik yapıların ve retorik stratejilerin küresel iktidar mücadelelerinin ve hegemonya savaşlarının doğrudan birer yansıması olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nobel Barış Ödülü
• Maria Corina Machado
• Medyatikleşme
• Barış Söylemi
• Küresel Medya
• Sembolik Güç

The Mediatisation of Peace: Discourse Analysis of the Nobel Peace Prize News Coverage

Öz

The awarding of the 2025 Nobel Peace Prize to Venezuelan opposition leader María Corina Machado has generated profound ideological reflections across global media. The primary objective of this study is to examine how international media outlets discourse the same event through diverging ideological lenses and how the discourse of "peace" is reconstructed via media representation. The theoretical framework of the research is built upon the concepts of mediatization, symbolic power, and postcolonial critique. Methodologically, the study employs Teun A. Van Dijk’s Socio-Cognitive Critical Discourse Analysis (CDA) model. Accordingly, twelve news texts published by six media organizations representing distinct geopolitical axes (AP News, TIME, The Guardian, Al Jazeera, Anadolu Agency, and Cumhuriyet) were analyzed at both macro and micro structural levels. The findings demonstrate that rather than presenting an objective reality, news texts reflect the ideological and political positioning of their producing institutions. The analysis reveals four primary discourses: the "democracy versus authoritarianism" narrative constructed by Western media, the instrumentalization of foreign news for US domestic politics, the "anti-imperialist and anti-Zionist" counter-hegemonic discourse produced by Global South and Middle Eastern media, and the nationalist-independence axis. Ultimately, the study proves that lexical choices, syntactic structures, and rhetorical strategies in media texts serve as direct reflections of global power struggles and hegemonic contestations.

Anahtar Kelimeler

• Nobel Peace Prize
• Maria Corina Machado
• Mediatisation
• Peace Discourse
• Global Media
• Symbolic Power

Kaynakça

1. AA. (2025a, Ekim 11). Batı Ikiyüzlülüğünün Sembolü: Nobel Barış Ödülü. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/bati-ikiyuzlulugunun-sembolu-nobel-baris-odulu/3718587
2. AA. (2025b, Ekim 16). 2025 Nobel Barış Ödülü Sahibini Buldu. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/2025-nobel-baris-odulu-sahibini-buldu/3713467
3. Al Jazeera. (2025a, Ekim 10). Venezuelan Opposition Leader Maria Corina Machado Wins Nobel Peace Prize. https://www.aljazeera.com/news/2025/10/10/nobel-peace-prize-2025-maria-corina-machado
4. Al Jazeera. (2025b, Ekim 14). Venezuela to Close Norway Embassy After Opposition Leader Wins Nobel Prize. https://www.aljazeera.com/news/2025/10/14/venezuela-to-close-norway-embassy-after-opposition-leader-wins-nobel-prize
5. AP News. (2025a, Ekim 11). María Corina Machado, a Symbol of the Political Resistance in Venezuela and Now Nobel Winner. https://apnews.com/article/venezuela-maria-corina-machado-nobel-profile-8f070d0650de4509c67e9aa4225ca4e5
6. AP News. (2025b, Ekim 11). Venezuelan Opposition Leader María Corina Machado Wins the Nobel Peace Prize. https://apnews.com/article/nobel-peace-prize-oslo-41b6bff88e2d57af0917bcf778e132ad
7. Aslan, A. (2022). Dijital Etik. Akıl Fikir Yayınları.
8. Bourdieu, P. (1991). Language and Symbolic Power (J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond, Çev.; 1.st publish). Polity Press.

9. Bucher, T. (2012). Want to Be on the Top? Algorithmic Power and the Threat of Invisibility on Facebook. New Media & Society, 14(7), 1164-1180. https://doi.org/10.1177/1461444812440159
10. Chakrabarty, D. (2008). Provincializing Europe: Postcolonial Thought and Historical Difference. Princeton Univ. Press.
11. Couldry, N. (2012). Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice (1st Edition). Polity Press.
12. Couldry, N., & Hepp, A. (2017). The Mediated Construction of Reality. Polity Press.
13. Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.; 3. Baskı). Eğiten Kitap.
14. Cumhuriyet. (2025a, Ekim 10). Son Dakika... Nobel Barış Ödülü’nün Sahibi Belli Oldu. https://www.cumhuriyet.com.tr/dunya/son-dakika-nobel-baris-odulu-nun-sahibi-belli-oldu-2442411
15. Cumhuriyet. (2025b, Ekim 13). Trump’a Teşekkür Için Kudüs’te Dev Pankartlar. https://www.cumhuriyet.com.tr/dunya/trump-a-tesekkur-icin-kudus-te-dev-pankartlar-2443193
16. Günay, İ. E. (2022). Van Dijk’in Eleştirel Söylem Analizi Bağlamında Azerbaycan ve Ermenistan Arasındaki Savaşa İlişkin Le Monde ve Le Figaro’da kullanılan Haber Başlık ve Girişlerinin Analizi. Aksaray İletişim Dergisi, 4(1), 46-65. https://doi.org/10.47771/aid.1032556
17. Güneş, A., & Bilici, S. (2024). Eleştirel Söylem Analizi Bağlamında Haber Metinlerinin İncelenmesi: 31 Mart 2024 Yerel Seçimleri Örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(92), 1663-1684. https://doi.org/10.17755/esosder.1498747
18. Hepp, A. (2013). Cultures of Mediatization. Polity Press. https://www.wiley.com/en-us/Cultures+of+Mediatization-p-9780745663494
19. Hepp, A. (2020). Deep Mediatization. Routledge.
20. Hjarvard, S. (2008). The Mediatization of Society: A Theory of the Media as Agents of Social and Cultural Change. Nordicom Review, 29(2), 102-131. https://doi.org/10.1515/nor-2017-0181
21. Hjarvard, S. (2013). The Mediatization of Culture and Society (1. Baskı). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203155363
22. Hortaçsu, N., & Ertürk, E. M. (2003). Women and Ideology: Representations of Women in Religious and Secular Turkish Media. Journal of Applied Social Psychology, 33(10), 2017-2039. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2003.tb01873.x
23. Kavut, S. (2021). Eleştirel Söylem Analizi Bağlamında Haber Sitelerinde Dijital Kimlik Başlıklı Haberlerin İncelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 7(1), 127-138. https://doi.org/10.46442/intjcss.910457
24. Kraidy, M. M. (2016). The Naked Blogger of Cairo: Creative Insurgency in the Arab World. Harvard University Press. https://www.hup.harvard.edu/books/9780674980051
25. Papacharissi, Z. (2015). Affective Publics: Sentiment, Technology, and Politics. Oxford University Press.
26. Philip, J. (2024). Identifying the Globality of Global News Outlets: Constructions of Imagined Communities Within the Global South [Yüksek Lisans Tezi, Victoria University of Wellington]. https://openaccess.wgtn.ac.nz/articles/thesis/Identifying_the_Globality_of_Global_News_Outlets_Constructions_of_Imagined_Communities_within_the_Global_South/25970950?file=46822045
27. Rauch, J. (2003). Rooted in Nations, Blossoming in Globalization? A Cultural Perspective on the Content of a “Northern” Mainstream and a “Southern” Alternative News Agency. Journal of Communication Inquiry, 27(1), 87-103. https://doi.org/10.1177/0196859902238642
28. Said, E. W. (2003). Orientalism: Western Conceptions of the Orient (5th Publish). Penguin Books.
29. Schultz, I. (2007). The Journalistic Gut Feeling: Journalistic Doxa, News Habitus and Orthodox News Values. Journalism Practice, 1(2), 190-207. https://doi.org/10.1080/17512780701275507
30. Shome, R., & Hegde, R. S. (2002). Postcolonial Approaches to Communication: Charting the Terrain, Engaging the Intersections. Communication Theory, 12(3), 249-270. https://doi.org/10.1111/j.1468-2885.2002.tb00269.x
31. Smith, M. (2017). How Left or Right-Wing Are the UK’s Newspapers? YouGov. https://yougov.com/en-gb/articles/17715-how-left-or-right-wing-are-uks-newspapers
32. Spivak, G. C. (2010). Can the Subaltern Speak? Içinde R. C. Morris (Ed.), Can the Subaltern Speak? Reflections on the History of an Idea (ss. 21-80). Columbia Univ. Press.
33. Sutter, D. (2012). Is the Media Liberal? An Indirect Test Using News Magazine Circulation. Applied Economics, 44(27), 3521-3532. https://doi.org/10.1080/00036846.2011.577024
34. The Guardian. (2025a, Ekim 10). Venezuelan Politician María Corina Machado Wins Nobel Peace Prize. https://www.theguardian.com/world/2025/oct/10/venezuelan-politician-maria-corina-machado-wins-nobel-peace-prize
35. The Guardian. (2025b, Ekim 12). In Venezuela’s ‘Darkest Hours’ Will Peace Prize Boost Opposition or Backfire? https://www.theguardian.com/world/2025/oct/12/venezuela-maria-corina-machado-nobel-peace-prize-boost-or-backfire
36. Thompson, J. B. (2005). The New Visibility. Theory, Culture & Society, 22(6), 31-51. https://doi.org/10.1177/0263276405059413
37. TIME. (2025a, Ekim 10). María Corina Machado: What to Know About Nobel Peace Prize Winner. https://time.com/7324886/maria-corina-machado-nobel-peace-prize-2025-venezuela-opposition-democracy/
38. TIME. (2025b, Ekim 10). Trump Loses Nobel Peace Prize He Shamelessly Campaigned For. https://time.com/7324832/trump-loses-nobel-peace-prize-maria-corina-machado/
39. Van Dijk, T. (2000). Ideology: A Multidisciplinary Approach. SAGE Publications Ltd. https://doi.org/10.4135/9781446217856
40. Van Dijk, T. A. (1988). News As Discourse. Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
41. van Dijk, T. A. (2006). Discourse and Manipulation. Discourse & Society, 17(3), 359-383. https://doi.org/10.1177/0957926506060250
42. Van Dijk, T. A. (2006). Ideology and Discourse Analysis. Journal of Political Ideologies, 11(2), 115-140. https://doi.org/10.1080/13569310600687908
43. van Dijk, T. A. (2009). Critical Discourse Studies: A Sociocognitive Approach. Içinde R. Wodak & M. Meyer (Ed.), Methods of Critical Discourse Analysis (2.nd Edition, ss. 62-86). Sage Publishing. https://doi.org/10.1075/z.184.79dij
44. Yeşil, B. (2024). Talking Back to the West: How Turkey Uses Counter-Hegemony to Reshape the Global Communication Order. University of Illinois Press. https://www.jstor.org/stable/10.5406/jj.13027256
45. Yolcu, T., & Kaya, M. S. (2023). Sosyal Medyada Siyaset Ve Dezenformasyon: Haber Metinlerine Yönelik Bir Söylem Analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 674-692. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1230547