Yapay Zekâ Destekli SOC Alarm Önceliklendirme Tasarımı Üzerine Bir Araştırma
Öz
Günümüzde artan veri hacmi ve tehdit çeşitliliği, siber güvenlik operasyonlarında daha akıllı ve bütüncül yaklaşımları zorunlu kılmaktadır. Literatürde alarm önceliklendirme çoğunlukla severity alanına dayalı bir sıralama olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında, alarm önceliklendirme iş etkisi, varlık kritikliği seviyesi ve maruziyet bağlamını birleştiren denetlenebilir bir karar destek problemi olarak ele alınmaktadır. Araştırma, Tasarım Bilimi Araştırması (Design Science Research, DSR) paradigmasıyla yapılandırılmıştır. Önerilen karar destek tasarımı üç işlevsel katmandan oluşmaktadır. Birinci katman bağlam zenginleştirme (varlık kritikliği, zafiyet/yama durumu, ATT&CK etiketleme), ikinci katman açıklanabilir bileşen temelli skorlama, üçüncü katman ise insan-döngüde geri bildirim mekanizmasıdır. Öncelik skorunu eskalasyon olasılığına dönüştüren “kalibrasyon katmanı”, kara kutu bir sınıflandırıcı yerine yorumlanabilir bir lojistik regresyon biçiminde tasarlanmakta ve yalnızca kavramsal düzeyde önerilmekte; söz konusu katman çalışma kapsamında hiçbir veri üzerinde eğitilmemektedir. Sentetik ve anonimleştirmeye uygun dört senaryo üzerinden yapılan gösterim, aynı veya benzer ham şiddet etiketine sahip alarmların varlık kritikliği ve iş etkisi, tehdit bağlamı, korelasyon ve maruziyet bileşenleri kullanılarak farklı öncelik skorlarına ayrıştırılabildiğini ortaya koymaktadır. Triyaj süresi, yanlış pozitif yükü ve kritik olay görünürlüğü üzerindeki operasyonel etkiler ise bu çalışma kapsamında ölçülmemiş olup gerçek kurum verileriyle doğrulanması gereken beklenen faydalar olarak tanımlanmaktadır. Sonuç olarak önerilen tasarım, mevcut SIEM kural setlerini kökten değiştirmeden devreye alınabilen, gerekçe üretimi, versiyonlama ve denetim izi üzerinden hesap verebilirliği güçlendiren yönetilebilir bir SOC önceliklendirme yaklaşımı önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Alvarez-Melis, D., & Jaakkola, T. S. (2018). On the robustness of interpretability methods. ICML Workshop on Human Interpretability in Machine Learning (WHI 2018). arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.1806.08049
- Baruwal Chhetri, M., Tariq, S., Singh, R., Jalalvand, F., Paris, C., & Nepal, S. (2024). Towards human-AI teaming to mitigate alert fatigue in security operations centres. ACM Transactions on Internet Technology, 24(3), Article 12, 1–22. https://doi.org/10.1145/3670009
- European Union Agency for Cybersecurity. (2020). How to set up CSIRT and SOC. ENISA. https://www.enisa.europa.eu/publications/how-to-set-up-csirt-and-soc
- European Union Agency for Cybersecurity. (2024). 2024 report on the state of the cybersecurity in the Union. ENISA. https://www.enisa.europa.eu/publications/2024-report-on-the-state-of-the-cybersecurity-in-the-union
- Habibzadeh, A., Feyzi, F., & Atani, R. E. (2026). Large language models for security operations centers: A comprehensive survey. Journal of Electrical and Computer Engineering, 2026(1), Article 3383674. https://doi.org/10.1155/jece/3383674
- Hassan, W. U., Bates, A., & Marino, D. (2020). Tactical provenance analysis for endpoint detection and response systems. In 2020 IEEE Symposium on Security and Privacy (SP) (pp. 1172–1189). IEEE. https://doi.org/10.1109/SP40000.2020.00096
- International Organization for Standardization & International Electrotechnical Commission. (2022). Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements (ISO/IEC 27001:2022). ISO. https://www.iso.org/standard/27001
- Jalalvand, F., Baruwal Chhetri, M., Nepal, S., & Paris, C. (2024). Alert prioritisation in security operations centres: A systematic survey on criteria and methods. ACM Computing Surveys, 57(2), Article 42, 1–36. https://doi.org/10.1145/3695462
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siber Güvenlik ve Gizlilik (Diğer), Planlama ve Karar Verme, Yapay Zeka (Diğer), İş Bilgi Sistemleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
27 Mart 2026
Kabul Tarihi
9 Ağustos 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 3
