Araştırma Makalesi

Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme

Cilt: 17 Sayı: 3 31 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme

Öz

Bu çalışma, sosyal medya platformlarının vaat ettiği demokratik çoğulculuk vizyonunun aksine, Türkiye bağlamındaki cumhurbaşkanı adaylarının lider imajlarının görsel ve söylemsel düzeyde nasıl yapısal bir aynılaşma eğilimi sergilediğini eleştirel bir perspektifle incelemektedir. Araştırmada, 2023 Cumhurbaşkanlığı Seçimi kampanya döneminde Cumhur İttifakı adayı Recep Tayyip Erdoğan ile Millet İttifakı adayı Kemal Kılıçdaroğlu'nun sosyal medya hesaplarında yer alan ve halkla temas içeren 94 kampanya paylaşımı incelenmiştir. Veri seti, her iki aday için 47'şer paylaşım olmak üzere Instagram, X/Twitter ve Facebook platformlarından oluşturulmuştur. Veriler Roland Barthes'ın göstergebilimsel çözümlemesi ve Norman Fairclough'un eleştirel söylem analizi yaklaşımı doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, farklı ideolojik konumlanmalara rağmen adayların görsel ve söylemsel temsillerinde belirgin bir yakınsama bulunduğunu göstermektedir. Görsel düzeyde ceketsiz/kolları sıvanmış görünüm %78,7, kadraj dışı veya flu bırakılmış PR ekipleri %86,2 oranında görülürken, söylemsel düzeyde kültürel ve ahlaki göstergeler %85,1, kapsayıcı/dikey popülist söylem ise %83,0 düzeyindedir. Buna karşılık makro politika/programatik vurgu %17,0 düzeyinde kalmıştır. Bulgular, incelenen halkla temas temalı kampanya paylaşımlarıyla sınırlı olarak, farklı siyasal pozisyonlara sahip adayların benzer görsel kodlar, ortak söylemsel stratejiler ve standartlaşmış dijital liderlik performansları geliştirdiğine işaret etmektedir. Çalışma, bu yakınsamayı sosyal medya platformlarının algoritmik görünürlük mantığı ve platform kapitalizminin siyasal iletişim üzerindeki etkisi bağlamında tartışmakta ve dijital siyasal temsilin giderek imaj, duygusal yakınlık ve sembolik performans ekseninde biçimlendiğini ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, herhangi bir kamu kurumu, özel kuruluş veya fon sağlayıcı kuruluş tarafından maddi olarak desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, yalnızca kamuya açık sosyal medya platformlarında (Instagram ve X) yer alan, siyasi liderlerin resmî hesaplarından paylaşılan içeriklerin analizine dayanmaktadır. Araştırmada insan katılımcılardan veri toplanmamış, anket, görüşme veya deneysel herhangi bir uygulama gerçekleştirilmemiştir. İncelenen veriler kamuya açık kaynaklardan elde edildiği için etik kurul onayı gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş; veri toplama, analiz ve raporlama aşamalarında akademik dürüstlük, tarafsızlık ve şeffaflık esas alınmıştır.

Kaynakça

  1. Barthes, R. (1977). Image, music, text. Fontana Press.
  2. Baudrillard, J. (2018). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
  3. Benjamin, W. (1969). The work of art in the age of mechanical reproduction. Schocken Books.
  4. Bourdieu, P. (1994). The field of cultural production. Columbia University Press.
  5. Bucher, T. (2018). If...then: Algorithmic power and politics. Oxford University Press.
  6. Debord, G. (1995). Gösteri Toplumu. Ayrıntı Yayınları.
  7. Diamond, L. (2010). Liberation technology. Journal of Democracy, 21(3), 69–83.
  8. van Dijck, J., & Poell, T. (2013). Understanding social media logic. Media and Communication, 1(1), 2–14.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Medya Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

18 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 17 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Batar, H. (2026). Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 17(3), 372-399. https://izlik.org/JA29HK74UL
AMA
1.Batar H. Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme. AJIT-e. 2026;17(3):372-399. https://izlik.org/JA29HK74UL
Chicago
Batar, Hasan. 2026. “Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 17 (3): 372-99. https://izlik.org/JA29HK74UL.
EndNote
Batar H (01 Ağustos 2026) Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 17 3 372–399.
IEEE
[1]H. Batar, “Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme”, AJIT-e, c. 17, sy 3, ss. 372–399, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29HK74UL
ISNAD
Batar, Hasan. “Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 17/3 (01 Ağustos 2026): 372-399. https://izlik.org/JA29HK74UL.
JAMA
1.Batar H. Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme. AJIT-e. 2026;17:372–399.
MLA
Batar, Hasan. “Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, c. 17, sy 3, Ağustos 2026, ss. 372-99, https://izlik.org/JA29HK74UL.
Vancouver
1.Hasan Batar. Sosyal Medya Demokrasisinde Aynılaşan Lider İmajları: Türkiye Bağlamında Bir Çözümleme. AJIT-e [Internet]. 01 Ağustos 2026;17(3):372-99. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29HK74UL