Zihin Yetersizliği Olan Bireylerde Oyunun Önemi

Yıl 2025, Sayı: 1, 63 - 72, 29.12.2025

Müslüm Yıldız

https://doi.org/10.5281/zenodo.18086100

Öz

Oyun, eğlenceli bir etkinlik olmasının yanı sıra oynayanın kişisel eğilimlerini, duygu ve çatışmalarını, istek ve hayallerini içeren bir eylem olarak tanımlanmaktadır. Eğitim ortamlarında oyun temelli yaklaşımların izlenmesi; öğrenme sürecinin somutlaştırılmasını, öğrencilerin motivasyon düzeyinin yükselmesini ve öğrenme çıktılarının kalıcılığının sağlanmasını desteklemektedir. Oyun, zihin yetersizliği olan bireyler için de oldukça yararlı ve önemli bir öğrenme aracıdır. Oyun etkinlikleri aracılığıyla zihin yetersizliği olan bireylerin motor, özbakım, dil, sosyal ve bilişsel beceri alanlarına önemli katkılar sağlanmaktadır. Bu nedenle, zihin yetersizliği olan bireylere yönelik hazırlanacak eğitim programlarında sistematik bir şekilde planlanmış oyun etkinliklerine yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

zihin yetersizliği , oyun , sosyal oyun , bilişsel oyun , gelişim

The Importance of Play for Individuals with Intellectual Disabilities

Öz

Play is defined not only as an enjoyable activity but also as an action that reflects the player’s personal tendencies, emotions, conflicts, desires, and aspirations. In educational settings, the use of play-based approaches supports the concretization of learning processes, increases student motivation, and contributes to the retention of learning outcomes. For individuals with intellectual disabilities, play also serves as a highly beneficial and important learning tool. Through structured play activities, notable gains can be achieved in motor, self-care, language, social, and cognitive skill areas. Therefore, it is recommended that systematically planned play activities be incorporated into educational programs designed for individuals with intellectual disabilities

Anahtar Kelimeler

intellectual disability , play , social play , cognitive play , development

Kaynakça

• Adıgüzel, Ö. (2012). Eğitimde yaratıcı drama (2. Baskı). Naturel Yayınevi.
• Amerikan Psychological Association (APA) (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, (5. Baskı). American Psychiatric Association.
• Baltra, A. (1990). Language learning through computer adventure games. Simulation & Gaming, 21(4), 445-452. https://doi.org/10.1177/104687819002100408
• Bardak, M. & Topaç, N. (2019). Oyun ve oyun materyalleri. İstanbul Üniversitesi, Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi. http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/cocukgelisimilisans_ao/oyunveoyunmateryalleri.pdf
• Barton, E. E. & Pavilanis, R. (2012). Teaching pretend play to young children with autism. Young Exceptional Children, 15(1), 5-17. https://doi.org/10.1177/1096250611424106
• Barton, E. E. & Wolery, M. (2010). Training teachers to promote pretend play in young children. Exceptional Children, 77, 85–106. https://doi.org/10.1177/001440291007700104
• Blasco, P. M., Bailey, D. B. & Burchinal, M. A. (1993). Dimensions of mastery in same-age and mixed-age integrated classrooms. Early Childhood Research Quarterly, 8, 193–206. https://doi.org/10.1016/S0885-2006(05)80090-0
• Buysse, V., Goldman, G. & Skinner, M. (2002). Setting effects on friendship formation among young children with and without disabilites. Exceptional Children, 68(4), 503-517. https://doi.org/10.1177/001440290206800406
• Darıca, N., Abidoğlu, Ü. & Gümüşşcü, Ş. (2002). Otizm ve otistik çocuklar (3. Baskı). Özgür Yayın.
• Diken, Ö., Çuhadar, C., Arıkan, A., Ünlü, E., Çelik, S., Tomris, G., Sani-Bozkurt, S., Tuna, M., Günden, U. O. & Çavuşoğlu, T. (2016). Okul öncesi öğretmenlerine yönelik doğal öğretim strateji ve teknikleri. İ. H. Diken (Ed). Eğiten Kitap.
• Dunlap, L. L. (2009). An introduction to early childhood special education: Birth to age five. Merrill/Pearson.
• Eliason, C. Ve Jenkins, L. (2003). A practical guide to early childhood curriculum (7. Baskı). Pearson Education.
• Frost, J. L., Wortham, S.C. ve Reifel, S. (2008). Play and child development. (3. Baskı). Pearson Merrill/Prentice-Hall.
• Güzel-Özmen, R. (2003). İfade edici dil becerileri sınırlı olan zihinsel engelli çocukların dil gelişimlerini desteklemek için öğretmenin sınıf ortamında yapacakları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(2), 205-219
• Korkmaz, B. (2000). “Yağmur çocuklar otizm nedir?” (2. Baskı). Doğan Kitapçılık.
• Lifter, K., Mason, E. J. & Barton, E. E. (2011). Children’s play: Where we have been and where we could go. Journal of Early Intervention, 33, 281–297. https://doi.org/10.1177/1053815111429465
• Lillard, A. S., Lerner, M. D., Hopkins, E. J., Dore, R. A., Smith, E. D. & Palmquist, C. M. (2013). The impact of pretend play on children’s development: A review of the evidence. Psychological Bulletin, 139(1), 1–34. https://doi.org/10.1037/a0029321
• Malone, D. M. (1997). Preschoolers’ categorical and sequential toy play: Change over time. Journal of Early Intervention, 21, 45–61. https://doi.org/10.1177/105381519702100106
• Meyer, B. (2013). Game-based language learning for pre-school children: A design perspective. The Electronic Journal of e-Learning, 11(1), 39-48.
• Morelock, M. J., Brown, P. M. & Morrissey, A. M. (2003). Pretend play and maternal scaffolding: Comparisons of toddlers with advanced development, typical development, and hearing impairment. Roeper Review, 26(1), 41-51. https://doi.org/10.1080/02783190309554238
• Morrison, G. S. (2003). Fundamentals of early childhood education (3. Baskı). Merrill Prentice Hall.
• Özen, A. (2019). Erken çocukluk döneminde oyun ve öğrenme. Hedef CS Online Dergi, 1(7), 22.
• Özyürek, A. & Akça, F. (2015). Zihinsel yetersizliği olan çocukların oyuncak profillerinin incelenmesi / an examination of the toy profiles of the children with mental deficiency. Bartın Üniversitesi Egitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 516. https://doi.org/10.14686/buefad.v4i2.5000142122
• Parten, M. B. (1932). Social participation among pre-school children. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 27(3), 243.
• Pişkin, Ü. (1993). Otistik çocuklarda oyun. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 1(03). https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000016
• Rae, G. & Cohen. S. (1987). Growing up with children. The Dryden Press.
• Ranalli, J. (2008). Learning english with the sims: Exploting authentic computer simulation games for L2 learning. Computer Assisted Language Learning, 21(5), 441-455. https://doi.org/10.1080/09588220802447859
• Rubin, K. H., Fein, G. & Vandenberg, B. (1983). Play. E. M. Hetherington (Ed.), Handbook of child psychology: Socialization, personality, and social development: Vol. IV içinde, (s. 693–774). Wiley.
• Smilansky, S. (1968). The Effects of socio-dramatic play on disadvantaged preschool children. Wiley.
• Smith, P.K., Takhvar, M., Gore N. &Vollstedt, R., (1986). Play in young children’s problems of definition, categorisation and measurement. P.K. Smith (Ed.). Children’s play: Research developments and practical applications içinde, (s. 37-54). Gordon and Breach Science Publishers.
• Stanley, G. C. & Konstantareas, M. M. (2007). Symbolic play in children with autism spectrum disorder. Journal Autism Development Disorder, 37, 1215-1223. https://doi.org/10.1007/s10803-006-0263-2
• Sucuoğlu, B. & Çifci, İ. (2001). Yapamıyor mu? Yapmıyor mu? Zihinsel Engelli Çocuklar için Sosyal Beceri Öğretimi. Ankara Üniversitesi Basımevi.
• Tezel-Şahin, F. (1993). Üç-altı yaş grubu çocuklarının anne babalarının çocuk oyun ve oyuncakları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Toth, K., Munson, J., Meltzoff, A. N. & Dawson, G. (2006). Early predictors of communication development in young children with autism spectrum disorder: Joint attention, imitation, and toy play. Journal of Autism and Developmental Disorders, 36(8), 993-1005. https://doi.org/10.1007/s10803-006-0137-7
• Trawick-Smith, J., Swaminathan, S., Baton, B., Danieluk, C., Marsh, S. &Szarwacki, M. (2017). Block play and mathematics learning in preschool: The effects of building complexity, peer and teacher interactions in the block area, and replica play materials. Journal of Early Childhood Research, 15(4), 433-448. https://doi.org/10.1177/1476718X16664557
• Turhan, C. (2007). Kaynaştırma uygulaması yapılan ilköğretim okuluna devam eden normal gelişim gösteren öğrencilerin kaynaştırma uygulamasına ilişkin görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
• Ulutaşdemir, N. (2007). Engelli çocuklarda iletişim ve oyunun önemi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2(5), 36-51.
• Ungerer, J. A. & Sigman, M. (1981). Symbolic play and language comprehension in autistic children. Journal of the American Academy of Child Psychiatry, 20(2), 318-337. https://doi.org/10.1016/S0002-7138(09)60992-4
• Ungurean, B. C., Cojocariu, A. & Oprean, A. (2014). Investigation of morphological parameters in mentally disabled children. Timisoara Physical Education and Rehabilitation Journal, 7(13), 48. https://doi.org/10.1515/tperj-2015-0008
• Ülke-Kürkçüoğlu, B. (2012). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara oyun becerilerinin öğretimi. E. Tekin-İftar (Ed.), Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar ve eğitimleri içinde (s. 421-468). Vize Yayıncılık.
• Wolfberg, P. J. (2003). Peer play and the autism spectrum: The art of guiding children’s socialization and imagination. AAPC Publishing.
• Yavuzer, H. (1999). Çocuk psikolojisi. Remzi Kitabevi.