Kolay Transkripsiyon (Çeviri Yazı) Önerisi
Öz
Sosyal bilimlerin edebiyat, tarih ve ilahiyat gibi alanlarında metin neşri çalışmaları önemli bir yer tutar. Bazı metinlerin ses ve anlam değerlerinin bozulmadan aktarılması için çeviri yazı veya transkripsiyon gerekir.
Başlangıçta daktiloyla yazılan metinlere çeviri yazı işaretleri elle konulmuştur. Bilgisayar teknolojisinin gelişmesiyle birlikte transkripsiyon fontu/yazı tipi denilen özel yazı karakterleri kullanılmaya başlamıştır.
Günümüzde farklı alfabelerdeki metinlerin çeviri yazıyla yeni Türk alfabesine aktarımında Oktay Times (Oktay New Transkripsiyon), Rıza Times (Rt Times New Roman), Gentium, Gülnihal gibi isimlerle anılan transkripsiyon fontları kullanılmaktadır. Bilgisayara sonradan yüklenen bu fontları kullanmak için, özel işaretli harflerin her birinin büyük ve küçük biçimlerinin ayrı ayrı kısayol tuşlarının atanması gerekir. Bu uzun işlem, metnin yazılacağı her bilgisayarda yapılmalıdır. Kısayol tuşları da kişiye, F/Q klavye düzenine göre farklılık göstermektedir.
Bu yazıda, özel bir transkripsiyon fontuna ihtiyaç duymayan, büyük ve küçük harf ayrımı gerektirmeyen, pek çok kısayol tuşu atamadan kolay bir biçimde nasıl transkripsiyon yapılabileceği, resimlerle, gösterilmiştir. Bu yöntemin temel özelliği, ilgili harfin altına ve üstüne birer çizgi veya nokta eklemekten ibarettir. Önerilen yöntemle dört kısayol tuşu atayarak transkripsiyon yapmak, ara-bul, değiştir seçeneğini kullanmak, metni yazdırmak ve paylaşmak diğer yöntemlere göre çok daha kolay ve problemsiz gerçekleşmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Kurnaz, C. - Çeltik, H. (2022). Metin hazırlama ve paylaşım. 40 soruda klasik Türk edebiyatı (ss. 357–358). Ketebe Yayınları.
- Türer, O. (1991). Eski harfli Türkçe metinleri transkribe etme usulleri üzerine bir etüd. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (10).
- Ünver, İ. (1993). Çevriyazıda yazım birliği üzerine öneriler. Türkoloji Dergisi, 11(1).
- Ünver, İ. (2008). Çevriyazıda yazım birliği üzerine öneriler. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 3(6).
- Yazar, İ. (2008). Transkripsiyonlu metinlerin web tabanlı öğrenme ortamlarında kullanımına dair sorunlar ve çözüm önerileri. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 3(6).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Halil Çeltik
*
0000-0003-4861-3474
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
27 Ocak 2026
Kabul Tarihi
25 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1