Uncompleted Tasks and Unfinished Love Stories: The Zeigarnik Effect in Behçet Necatigil’s Radio Plays

Öz

Behçet Necatigil wrote radio plays that incorporated many themes and motifs from his poetry. He believed that drama was the literary form closest to poetry. Many of Necatigil’s plays focus on the relationships between men and women. “Son Tren”, “Süslü Karakol Durağı” and “Uzun Köprü” explore the disruptive effect of unresolved past relationships on current ones. Therefore, these three plays merit separate examination from his others. This study will focus on the characters' uncompleted past relationships and their impact on the characters' new relationships and the plays' narrative structure. Previous studies of Necatigil’s radio plays have mostly examined them thematically or highlighted their intersections with the poet’s poetry. This research, however, will explore the disruptive effect of these unresolved love stories on the present, as well as the narrative structure shaped by this theme. In this context, the concept introduced by Bluma Wulfovna Zeigarnik — known in psychology as the “Zeigarnik effect”— will be utilised. This effect is based on the idea that uncompleted tasks or events are more vividly remembered than finished ones, influencing current experiences. Building on this concept, the study will identify how unresolved issues from the characters’ past impact their characterisation and the narrative structure.

Anahtar Kelimeler

• uncompleted tasks
• Zeigarnik Effect
• modern turkish literature
• radyo plays

Tamamlanmamış Meseleler ve Yarım Kalmış Aşklar: Behçet Necatigil’in Radyo Oyunlarında Zeigarnik Etkisi

Öz

Behçet Necatigil (1916-1979) radyo için oyun yazarlığı yapmış, şiirlerinde işlediği pek çok konu ve motife, şiire en yakın edebi tür olarak gördüğü radyo oyunlarında da yer vermiştir. Necatigil’in eserleri arasında kadın erkek ilişkilerine odaklanan pek çok oyun bulunur. İkili ilişkilerin anlatıldığı bu eserlerden “Son Tren”, “Süslü Karakol Durağı” ve “Uzun Köprü” oyunlarında geçmişteki yarım kalmış aşkların, devam eden ilişkiler üzerindeki bozucu etkisi işlenmiştir. Bu nedenle bu üç oyun, diğer oyunlarından ayrı olarak incelenmeye değerdir. Bu çalışmada ilgili oyunlarda kişilerinin geçmişten getirdikleri aşklarına, bu yarım kalmış aşkların kişilerin yeni ilişkileri ve oyunun anlatı yapısı üzerindeki etkisine odaklanılacaktır. Necatigil’in radyo oyunları üzerine yapılmış az sayıdaki çalışmalarda çoğunlukla oyunlar tematik olarak incelenmiş veya bu oyunlarla şairin şiirleri arasındaki kesişimler ortaya konmuştur. Yapılan çalışmalardan farklı olarak burada yarım kalan aşk hikâyelerinin şimdi üzerindeki bozucu etkisi ve bu konunun ele alınışı ile belirlenen anlatı düzeni incelenmeye açılacaktır. Bu noktada Bluma Wulfovna Zeigarnik tarafından ortaya konan ve psikolojide “Zeigarnik etkisi” olarak bilinen kavramdan yararlanılacaktır. Zeigarnik etkisi, geçmiş yaşantılarda tamamlanmamış meselelerinin tamamlananlara göre daha çok hatırda kaldığı ve yaşanılan zamandaki deneyimleri etkilediği fikrine dayanır. Bu çalışma bu kavramdan hareketle oyun kişilerinin geçmişlerindeki tamamlanmamış meselelerinin karakter çizimine ve anlatının yapısına olan etkisini tespit etmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• yeni türk edebiyatı
• radyo oyunu
• tamamlanmamış mesele
• zeigarnik effect

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurul onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

yok

Kaynakça

1. Alacatlı, H. (1994). Behçet Necatigil’in radyo oyunları Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Atatürk Üniversitesi.
2. Ayvaz, Ü. (2016). Behçet Necatigil ve radyo oyunları. Türk Dili, X (772), s. 140-145.
3. Beck, A. (1999). Is radio blind or invisible? a call for a wider debate on listening-in. World Forum for Acoustic Ecology. 1 Temmuz 2026 tarihinde https://www.savoyhill.co.uk/blindorinvisible/blindorinvisible.html adresinden erişildi.
4. Candır, Z., Çelik, Y. (2019). Gestalt bakış açısıyla edebiyat eleştirisi-bir uygulama: Servi, Sabahattin Ali. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6 (2), s. 426-447.
5. Crook, Tim (2001). Radio Drama: Theory and Practice. Routledge.
6. Cankaya, Özden (1997). Radyo oyunu ya da düşler dünyası. İletişim Broadcast Aylık Radyo-TV ve Sinema Teknolojisi Dergisi, 9.
7. Çetin, N. (2013). Behçet Necatigil: Hayatı, Sanatı ve Eserleri. Akçağ Yayınları.
8. Dean, J. (2024). The zeigarnik effect: a simple way to beat procrastination. 10 Nisan 2026 tarihinde https://www.spring.org.uk/2024/07/zeigarnik-effect-definition.php adresinden erişildi.

9. Necatigil, B. (2006). Düzyazılar II. Yapı Kredi Yayınları.
10. Necatigil, B. (2013). Bütün Eserleri. Yapı Kredi Yayınları.
11. Öney, E. (2022). Türlerarası ilişkiler bakımından behçet necatigil’in radyo oyunu ve şiiri Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
12. Pazarkaya, Y. (2016). Unutulmak İsteyen Şair: Behçet Necatigil 100 yaşında. Sözcükler Yayınları.
13. Perls, F. S. (1972). Gestalt Therapy Verbatim (J. O. Stevens, Ed.). New York: Bantam Books.
14. Pösteki, Nigar (1998). Bir Program Biçimi Olarak Radyo Oyunu ve Tarihsel Gelişmesi Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi.
15. Schützenberger, A. A. (2017). Psikosoybilim (K. Kahveci, Çev.), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonu. (t.y.). Fotoğraf Terimleri Sözlüğü. 5 Mayıs 2026 tarihinde https://tfsf.org.tr/tr/sabit-sayfa-detay/fotograf-terimleri-ansiklopedik-soezluegue-tr adresinden erişildi.
16. Vinney, C. (2019). What is the Zeigarnik effect? Definition and examples. 31 Mart 2026 tarihinde https://www.thoughtco.com/zeigarnik-effect-4771725 adresinden erişildi.
17. Yalçın, M. (Ed.). (2010). Tanzimat’an Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopesi. Yapı Kredi Yayınları.
18. Zeigarnik, B. (1929). On finished and unfinished tasks. 26 Mart 2026 tarihinde https://codeblab.com/wp-content/uploads/2009/12/On-Finished-and-Unfinished-Tasks.pdf adresinden erişildi.