Mustafa Çiftçi's Storytelling as a Provincial Epic and Characterization

Öz

The provincial epic, in literature, refers to an approach that addresses the social realities of environments outside major urban centers, such as villages, towns, or small cities, through an epic narrative style. In such narratives, the daily life and struggle for survival of rural people are conveyed beyond ordinary events, acquiring a broader social and human meaning. In Turkish literature, particularly in texts centered on Anatolia, it is possible to see the rural epic in many works dealing with the relationship between nature and humanity and elements of local culture. This study aims to examine the short stories of Mustafa Çiftçi, a contemporary Turkish short story writer, within the context of the provincial epic. In his short story collections, Bozkırda Altmışaltı, Adem’in Kekliği ve Chopin, Ah Mercimeğim and Ağlaya Ağlaya Öldük Anam Bacım Çiftçi constructs a provincial narrative centered in Yozgat, addressing the province as a cultural, moral, and social construct. In these stories, the province forms the basis of an epic discourse through its value system and daily life practices. This study analyzes the way the province is depicted in these short story collections, particularly through the characters within the texts. The characters are classified according to their gender and social status as men, women, the elderly, children, and orphans. The moral attitudes and discourses they develop towards life are evaluated within the context of the provincial epic. The study aims to examine Mustafa Çiftçi's short story writing, the relationship between his stories and the provincial epic, the character structures in his texts and his place within contemporary Turkish literature.

Anahtar Kelimeler

• Modern Turkish Literature
• Mustafa Çiftçi
• The Provincial Epic
• Characterization

Bir Taşra Epiği Olarak Mustafa Çiftçi’nin Öykücülüğü ve Öykülerinde Karakterizasyon

Öz

Taşra epiği, edebiyatta büyük kent merkezlerinin dışında kalan köy, kasaba veya küçük şehir gibi çevrelerin toplumsal gerçekliklerini epik bir şekilde ele alan anlayışı ifade eder. Bu tür metinlerde taşra insanının gündelik yaşamı ve hayatta kalma mücadelesi geniş bir toplumsal ve insani anlam kazandırılarak aktarılır. Türk edebiyatında, özellikle Anadolu merkezli metinlerde, doğa ile insan ilişkisi ve yerel kültür unsurlarını işleyen birçok eserde taşra epiğini görmek mümkündür. Bu çalışma, çağdaş Türk edebiyatı öykücülerinden Mustafa Çiftçi’nin öykülerine odaklanarak metinlerini taşra epiği bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Bozkırda Altmışaltı, Adem’in Kekliği ve Chopin, Ah Mercimeğim ile Ağlaya Ağlaya Öldük Anam Bacım adlı öykü kitaplarında Çiftçi, Yozgat merkezli bir taşra anlatısı kurmakta, taşrayı kültürel, ahlaki ve toplumsal bir yapı olarak ele almaktadır. Öykülerde taşra, değer dünyasıyla ve gündelik hayat pratikleriyle epik bir söylemin zeminini oluşturmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu öykü kitaplarından hareketle taşranın ele alınış biçimi özellikle metinlerdeki karakterler aracılığıyla analiz edilmektedir. Karakterler cinsiyetleri ve toplumsal statüleri doğrultusunda erkekler, kadınlar, yaşlılar, çocuklar ve yetimler şeklinde sınıflandırılmaktadır. Karakterlerin sergilediği ahlaki tutumlar, hayata karşı geliştirdikleri söylemler taşra epiği bağlamında değerlendirilmektedir. Çalışmada, Mustafa Çiftçi’nin öykücülüğü, öykülerinin taşra epiğiyle ilişkisi, metinlerindeki karakter yapısı ve yazarın çağdaş Türk edebiyatı içindeki yeri hakkında bir inceleme yapılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yeni Türk Edebiyatı
• Mustafa Çiftçi
• Taşra Epiği
• Karakterizasyon

Kaynakça

1. Alver, K. (2010). Taşra hâlleri ve öykü. Hece Öykü. (41), 79- 81.
2. Bahtin, M. (2014). Karnavaldan romana (Cem Soydemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Baran, E. (2010). Öykümün taşrası; taşramın öyküsü: Taşraya bakmak, insanın kendi içine bakmasıdır. Hece Öykü, (40), 118-122.
4. Bolat, T. (2020). Mustafa Çiftçi’nin hikâyelerinin tematik olarak değerlendirilmesi. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 18 (28), 119-145.
5. Bolat, T. (2021). Mustafa Çiftci’nin “Elif, Tina, Tolga” hikâyesine merkez-çevre karşıtlığı bağlamında bir bakış. Kültür Araştırmaları Dergisi , 8, 106-121.
6. Bora, T. (2010). Taşralaşan ve taşrasını kaybeden Türkiye. Taşraya bakmak. İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Çiftçi, M. (2019). Yozgat: Hayaller ve gerçekler. BBC News Türkçe. https://www.youtube.com/watch?v=IAwE0ywriXM (Erişim Tarihi: 19.01.2026)
8. Çiftçi, M. (2021a). Adem’in kekliği ve Chopin. (4. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.

9. Çiftçi, M. (2021b). Ağlaya ağlaya öldük anam bacım. İstanbul: İletişim Yayınları.
10. Çiftçi, M. (2022a). Bozkırda altmışaltı. (9. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
11. Çiftçi, M. (2022b). Ah mercimeğim. (8. baskı). İstanbul: İletişim Yayınları.
12. Çiftçi, M. (2024). Sanatçının şehri: Mustafa Çiftçi. TRT2.com: https://www.trt2.com.tr/kultur/sanatcinin-sehri/sanatcinin-sehri-or-mustafa-ciftci-or-2-bolum-19621874 (Erişim Tarihi: 22.01.2026)
13. Çiftçi, M. (2025). Edebiyat Dünyası: Mustafa Çiftçi. TRT2.com. https://www.trt2.com.tr/edebiyat/edebiyat-dunyasi/mustafa-ciftci-or-edebiyat-dunyasi-or-77-bolum-28937826 (Erişim Tarihi: 22.01.2026)
14. Çiğdem, A. (2001). Taşra epiği. İstanbul: Birikim Yayınları.
15. Demir, B. (2021). Modern Türk öykücülüğünde İslâmî söylem (1960-1990). (Doktora tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
16. Demir, M. (2020). Mustafa Çiftçi öykülerinde tematik bir vurgu: baba eksenli taşra ailesi. Hafıza, 2 (2), 33-45.
17. Gülsüm, N. (2021). Yazar Mustafa Çiftçi: Aşk, yoksulluktan daha kavidir. İnsaniyet.net.
18. https://www.insaniyet.net/yazar-mustafa-ciftci-ask-yoksulluktan-daha-kavidir/ (Erişim Tarihi: 19.01.2026)
19. Gürbilek, N. (2016). Yer değiştiren gölge, İstanbul: Metis Yayınları.
20. Kaçıroğlu, M. (2016). Mustafa Çiftçi’nin öykülerinde Yozgat. I. Uluslararası Bozok Sempozyumu Bildiri Kitabı 3, Yozgat: Bozok Üniversitesi Yayınları, 199-203.
21. Kaplan, R. (2018). Cumhuriyet dönemi Türk romanında köy. Ankara: Akçağ Yayınları
22. Karakoç, S. (2012). Edebiyat Yazıları II. (4. baskı), İstanbul: Diriliş Yayınları.
23. Olrik, A. (1994). Halk anlatılarının epik kuramları I. Milli Folklor, 3 (23), 2-5.
24. Örgen, E. (2016). Taşranın öyküdeki yeni görünümleri. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (36), 125-138.
25. Öztoprak, B. (2022). Mustafa Çiftçi’nin öykülerinde kültürel unsurlar. Çankırı Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13 (1), 89-119.
26. Pospelov, G. N. (2014). Edebiyat Bilimi. (Yılmaz Onay, Çev.). (4. baskı). İstanbul: Everest Basım Yayın.
27. Sağlık, Ş. (2014). Hikâye/anlatı/yorum. Ankara: Hece Yayınları.
28. Sakallı, F. (2017). Mustafa Çiftçi’nin öykülerinde baba figürü. Gazi Türkiyat, (21), 19-29.
29. Türkeş, Ö. (2010). Orda bir taşra var uzakta. Taşraya bakmak. (Tanıl Bora, Der.). İstanbul: İletişim Yayınları.