Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça Kasideleri-VIII

Öz

Nevâyî’nin Farsça Dîvân’ı; gazel, müseddes, terkîb-bend, rübâ’î, kıt’a, tarih, lugaz, muammâ, müfred, Molla Câmî için yazılan mersiye ile “Sitte-i Zarûriyye” isimli kasidelerden oluşmaktadır. Ayrıca Nevâyî’nin Türkiye’de bulunan Farsça dîvânının yazma nüshalarında yer almayan ve “Fusûl-i Erba’a” başlığını taşıyan dört kasidesi daha mevcuttur. “Fusûl-i Erba’a”; dört mevsimden söz eden “Seretân”, “Hazân”, “Bahâr” ve “Dey” başlıklı dört kasideden oluşmaktadır. Nevâyî’nin kasidelerinin Türkçe tercümelerini ihtiva eden bu çalışmanın ilk dört tefrikasında, “Fusûl-i Erba’a”da yer alan kasidelere sırasıyla yer verilmiştir. Beşinci tefrikada “Sitte-i Zarûriyye”de yer alan “dîbâce” ile “Sitte-i Zarûriyye”nin ilk kasidesi olan “Rûhu’l-kuds”, altıncı tefrikada ikinci kaside olan “Aynu’l-hayât” ele alınarak Türkçeye tercüme edilmiştir. “Sitte-i Zarûriyye”nin üçüncü kasidesi “Tuhfetü’l-efkâr”, bir başka araştırmacı tarafından Türkçeye tercüme edildiği için bu seride ayrıca ele alınmamıştır. Yedinci tefrika, “Sitte-i Zarûriyye”nin dördüncü kasidesi olan “Kûtu’l-kulûb”un tercümesini ihtiva etmektedir. Bu sekizinci tefrika ise “Sitte-i Zarûriyye”nin beşinci kasidesi olan “Minhâcü’n-necât”ın Türkçe tercümesinden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Klasik Türk Edebiyatı
• Nevâyî
• Farsça dîvân
• kaside
• Sitte-i Zarûriyye
• Minhâcü'n-necât

Persian Qasidas of Alî Şîr Nevâyî-VIII

Öz

Nevâyî's Persian Dîvân; It consists of ghazal, müseddes, terkîb-bend, rübâ'î, kıt’a, history, lugaz, muammâ, müfred, elegy written for Molla Câmî and qasidas called “Sitte-i Zarûriyye”. In addition, there are four more qasidas titled "Fusûl-i Erba'a", which are not included in the manuscripts of Nevâyî's Persian divan in Turkey. “Fusûl-i Erba’a”; It consists of four qasidas titled "Seretan", "Hazân", "Spring" and "Dey", which talk about the four seasons. In the first four serials of this work, which contains the Turkish translations of Nevâyî's qasidas, the qasidas in "Fusûl-i Erba'a" are included respectively. In the fifth serial, "dîbâce" in "Sitte-i Zarûriyye" and "Rûhu'l-kuds" the first qasidas of "Sitte-i Zarûriyye"; and in the sixth serial, the second qasidas, "Aynu'l-hayât", were translated into Turkish. The third qasida of “Sitte-i Zarûriyye”, “Tuhfetü’l-efkâr”, is not discussed separately in this series because it was translated into Turkish by another researcher. The seventh serial contains the translation of "Kûtu'l-kulûb", the fourth qasida of "Sitte-i Zarûriyye". This eighth serialization consists of the Turkish translation of "Minhâcü'n-necât", the fifth qasida of "Sitte-i Zarûriyye".

Anahtar Kelimeler

• Classical Turkish literature
• Nevâyî
• Persian Dîwân
• qasida
• Sitte-i Zarûriyye
• Minhâcü'n-necât

Kaynakça

1. ‘Afîfî, Doktor Rahîm (1372). Ferheng-nâme-i şi‘rî. Si cild, Tehrân.
2. Armutlu, S. (2022). Alî Şîr Nevâyî’nin Hâfız-ı Şîrâzî’nin gazellerine yazdığı “tetebbu’”lar üzerine düşünceler. A. Kartal & S. Eraslan (Ed.), Türk Dilinin Başçısı Alî Şîr Nevâyî -1 içinde (s. 95-115). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları.
3. Atalay, M. (2022). Alî Şîr Nevâyî’nin Tuhfetü’l-efkâr adlı kasidesi. A. Kartal & S. Eraslan (Ed.), Türk Dilinin Başçısı Alî Şîr Nevâyî-1 içinde (s. 130-147). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yayınları.
4. Dehhudâ, A. E. (1373). Lugat-nâme. C. 14, Muessese-i İntişârât-i Çâp-i Dânişgâh-i Tehrân.
5. Enverî, H. (1382). Ferheng-i bozurg-i sohen. C. 8. Çâp-i devvom.
6. İbn Manzûr (1419). Lisânu’l-‘Arab. Beyrut: Dâru’l-ihyâ’i’t-turâsi’l-‘arabiyye.
7. Kartal, A. (2003). Alî Şîr Nevâî'nin Farsça Şiirleri. Bilig, 26, 147-180.
8. Kartal, A. & Eraslan, S. (2022a). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-I. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 6(2), s. 415-436. https://doi.org/10.34083/akaded.1151337

9. Kartal, A. ve Eraslan Kaleli, S. (2022b). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-II. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 6(4), 1102-1114. https://doi.org/10.34083/akaded.1204445
10. Kartal, A. ve Eraslan Kaleli, S. (2023a). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-III. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(1), 1-17. https://doi.org/10.34083/akaded.1268112
11. Kartal, A. ve Eraslan Kaleli, S. (2023b). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-IV. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(2), 773-789. https://doi.org/10.34083/akaded.1328009
12. Kartal, A. ve Eraslan Kaleli, S. (2023c). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-V. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(3), 1927-1960. https://doi.org/10.34083/akaded.1391440
13. Kartal, A. ve Eraslan Kaleli, S. (2024a). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça kasideleri-VI. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 8(2), 644-668. https://doi.org/10.34083/akaded.1507831
14. Kartal, A., & Eraslan Kaleli, S. (2024b). Alî Şîr Nevâyî’nin Farsça Kasideleri-VII. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 8(3), 1159-1184. https://doi.org/10.34083/akaded.1576016
15. Levend, Â. S. (1966). Ali Şir Nevaî II. cilt Divanlar 4 Türkçe, I Farsça Divan. Türk Dil Kurumu Yayınları.
16. Mu’în, Muhammed (1371). Ferheng-i Fârsî. Şeş cild, Çâp-i heştum, Çâphâne-i Sipihr.
17. Muhammed Pâdşâh (1346). Ferheng-i muterâdifât ve ıstılâhât. Çâp-i dovvom, Tehrân.
18. Mütercim Âsım (2014). el-Okyânûsu’l-Basît fî Tercemeti’l-Kâmûsi’l-Muhît Kâmûsu’l-Muhît Tercümesi. (Haz. Mustafa Koç; E. Tanrıverdi), 5. Cilt.
19. Nevâyî (1395). Dîvân-i Emîr Nizâmüddîn Alî Şîr Nevâyî «Fânî». (be-tashîh-i Seyyid Abbâs Restâhîz-i Sânçârekî), Çâp-i evvel, İntişârât-i Emîrî.
20. Rafiddinov, S. & Tacıbayev, H. (2002-2003). Mükemmel eserler toplamı: Farsça Divan. 18-20. Ciltler, Özbekistan Fenler Akademisi Neşriyatı.
21. Seyyid Muhammed Alî Dâ’iyü’l-islâm (1362). Ferheng-i nizâm. çâp-i dovvom, 5 cild, Tehrân.
22. Steingass, F. (1975). Persian-English dictionary. Beirut: Librairie du Liban.