Melisa Kesmez'in Öykülerinde Çocuk Gözünden Aileye Bakış

Öz

Çağdaş Türk edebiyatının öykü yazarlarından Melisa Kesmez, ayrılık, hayata tutunamama, terk etme ve geride kalma temalarını işleyerek duygusal yoğunluğu yüksek anlatılar kaleme almaktadır. Bunların yanı sıra, dağılmış ve mutsuz aileler de onun öykülerinde önemli bir yer tutar. Bu çalışmada, yazarın üç öykü kitabı incelenmiş, doğrudan çocuk anlatıcı gözünden mutsuz ailelerin ve kopuşların olduğu “Balık Kraker”, “Sarı Elmalar”, “Beyaz Kelebekler” ve “Annemin Çadırı” isimli dört öykü tespit edilmiştir. İncelenen öykülerde, toplum tarafından idealize edilen aileye yönelik eleştirel bakışın çocukların hayal ve gerçeklik dünyası üzerinden nasıl aktarıldığına dikkat çekilmiştir. Çocukların duygusal çatışmaların taşıyıcı unsurları olduğu görülmüş, bununla birlikte ebeveynlerin güç ilişkileri ve rol kırılmalarının onların duygu dünyasındaki karşılıkları irdelenmiştir. Kesmez, aile içinde konuşulmayan gerçekleri çocukların sezgisel algısıyla görünür kılmakta ve iç monolog tekniğiyle aktarılan öykülerde çocukların kurdukları dramatik etki ve ebeveynleri teselli etme gücünü derinlemesine açığa çıkarmaktadır. Böylece çalışma, çocuk anlatıcıların sezgisel farkındalığı ile aile içindeki kırılmaların görünür kılınmasını amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çağdaş Türk Edebiyatı
• Melisa Kesmez
• Çocuk Anlatıcı
• Aile
• Öykü

A Child’s Perspective on the Family in the Stories of Melisa Kesmez

Öz

One of the short story writers of contemporary Turkish literature, Melisa Kesmez produces emotionally intense narratives by exploring themes such as separation, an inability to hold on to life, abandonment, and being left behind. In addition, fragmented and unhappy families also occupy a significant place in her stories. In this study, three of the author’s short story collections are examined, and four stories-“Balık Kraker”, “Sarı Elmalar”, “Beyaz Kelebekler”, and “Annemin Çadırı”- are identified as featuring unhappy families and ruptures, conveyed directly through the perspective of a child narrator. In the analyzed stories, attention is drawn to how a critical perspective on the socially idealized family is conveyed through the children’s worlds of imagination and reality. It has been observed that children function as carriers of emotional conflicts, and, in addition, the reflections of parental power relations and role disruptions in their emotional worlds have been examined. Melisa Kesmez makes the unspoken realities within the family visible through children’s intuitive perception and, in stories conveyed through the technique of interior monologue, deeply reveals the dramatic effect created by children as well as their capacity to console their parents. Thus, this study aims to make the fractures within the family visible through the intiutive awareness of child narrators.

Anahtar Kelimeler

• Modern Turkish Literature
• Melisa Kesmez
• Child narrator
• Family
• Short story

Kaynakça

1. Akça Öcal, H. (2024). Melisa Kesmez’in öykücülüğü: Anneler ve kızları. D. Çetindaş, D. Oylubaş Kaftar, B. Sayak, (ed). Cumhuriyetin 100. Yılında Yeni Türk Edebiyatı İncelemeleri: Prof. Dr. Hülya Eraydın Argunşah Armağanı içinde (s. 180-194). Kapadokya Üniversitesi Yayınları. https://doi.org/10.35250/kun/9786054448852
2. Algül, R. (2010). Baba-kız ilişkisi neden önemlidir?. T. Solmuş, (ed). Romantik İlişkiler, Evlilik ve Ana-Baba-Çocuk ilişkileri . Nobel Yayın Dağıtım.
3. Ayanoğlu, M. (2018). Çocuk psikolojisi ve ruh sağlığı. M. Fırat, Ç. Kaya Bağdaş, (ed). Aile ve Çocuk Ruh Sağlığı. Eğiten Kitap.
4. Bachelard, G. (2018). Mekânın Poetikası. Alp Tümertekin (çev.). İthaki Yayınları.
5. Bekin Çetin, D. (2025). Melisa Kesmez’in Nohut Oda hikâye kitabına psikanalitik bir yaklaşım. Edebî Eleştiri Dergisi, 9(2), 249-264. https://doi.org/10.31465/eeder.1605942
6. Budak, S. (2005). Psikoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları.
7. Çetişli, İ. (2021). Metin Tahlillerine Giriş 2. Akçağ Yayınları.
8. Gürbilek, N. (2016a). Kötü Çocuk Türk. Metis Yayınları.

9. Gürbilek, N. (2016b). Ev Ödevi. Metis Yayınları.
10. Kaya Balkan, İ. (2010). Evlilik sorunları ve ebeveyn-çocuk ilişkileri. T. Solmuş (ed). Romantik İlişkiler, Evlilik ve Ana- Baba-Çocuk ilişkileri . Nobel Yayın Dağıtım.
11. Kesmez, M. (2019a). Atları Bağlayın Geceyi Burada Geçireceğiz. İletişim Yayınları.
12. Kesmez, M. (2019b). Bazen Bahar. İletişim Yayınları.
13. Kesmez, M. (2019c). Nohut Oda. Sel Yayıncılık.
14. Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. Osman Akınhay, Derya Kömürcü (çev). Bilim ve Sanat Yayınları.
15. Nohl, A. M. (2018). Eşya ve İnsan. Özden Saatçi (çev). Ayrıntı Yayınları.
16. Özbay, F. (2015). Dünden Bugüne Aile, Kent ve Nüfus. İletişim Yayınları.
17. Parman, T. (2022). Ayrılık, ayrılık aman ayrılık!. Psikanaliz Defterleri 5 Çocuk ve Ergen Çalışmaları, Eksiklik, Ayrılık ve Ötesi. Yapı Kredi Yayınları.
18. Şahin, V. Torğut, M. (2023). Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde ahlak ve aile sosyolojisi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25, 82-94. https://doi.org/10.29029/busbed.1236336
19. Tekin, M. (2018). Roman Sanatı: Romanın Unsurları 1. Ötüken Yayınları.
20. Tolan, S. (2024). Melisa Kesmez Öykülerinin Dil ve Üslup Bakımından İncelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Fırat Üniversitesi, Elazığ.
21. Topkaya, M. (2024). Melisa Kesmez’in öykülerinde eşyanın anlatıdaki rolü. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12 (154), 124-150. https://doi.org/10.29228/ASOS.76927
22. Tunç, G. (2020). Şiir ve Bellek: Modern Türk Şiirinde Bellek Metaforları. Ötüken Yayınları.
23. Türk Dil Kurumu. https://sozluk.gov.tr/
24. Vatandaş, C. (2011). Türkiye’de aile ve aile değerleri. Umran, (201), 40-47.
25. Yavuzer, H. (2012). Ana-Baba ve Çocuk: Ailede Çocuk Eğitimi. Remzi Kitabevi.
26. Zencirkıran, M. (2018). Sosyoloji. Dora Yayıncılık.