Kınalızâde Ali Efendi’nin Münşeatı’ndaki Türkçe Şiirleri
Öz
16. yüzyılın meşhur simalarından olan Kınalızâde Ali Efendi çoğunluğu Arapça olmak üzere mensur pek çok eser kaleme almış velûd bir alimdir.Türkçe eserlerinden biri olan Münşeât’ı türünün en güzel örnekleri arasında yerini almıştır. Münşeât, dîbâce (giriş bölümü), 79 Türkçe mektup ve hâtime (bitiş bölümü) olmak üzere üç bölümden meydana gelmektedir. Dîbâcenin sonunda muhtevası esas alınarak mektuplar beş başlık altında toplanmıştır. Birinci tür mektuplar tebrik ve kutlama içerikli tehniyetnâmelerdir. İkinci tür şefaatnâme ve sipariş içeren mektuplardır. Üçüncü tür mektuplar sevgi ve hasret içeren tahiyyetnameler. Dördüncü gruptaki mektuplar taziyetnâmelerdir. Beşinci grup ise bunların dışında çeşitli maksatlara binaen yazılmış mektuplardır. Fakat müellif son gruba herhangi bir örnek vermemiş, dördüncü gruptan sonra eserini sonlandırmıştır. Kaynaklarda Kınalızâde’nin Türkçeden başka Arap ve Fars dillerinde pek çok şiir yazdığı, nazire mecmualarında ve diğer mecmualarda pek çok şiirinin yer aldığı hatta divan sahibi olduğundan bahsedilmektedir. Fakat bahsi geçen bu divana henüz ulaşılamamıştır. Münşeâtlarda yer alan mektupların en karakteristik özelliklerinden birisi de nesir olarak kaleme alınan mektupların muhtelif yerlerinde konuya uygun düşen gerek münşeâtı yazan müellife gerekse başka şairlere ait mısra, beyit, nazm, kıta başta olmak üzere çeşitli nazım şekillerinde şiirlere yer verilmesidir. Bu şiirler Türkçe, Arapça, Farsça ve hatta mülemma tarzında yer alabilmektedir. Kınalızâde Ali Efendi’nin Münşeâtı’nda da Türkçe, Arapça ve Farsça şiirler mevcuttur. Bu çalışmada, önce müellifin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilecek ardından müellifin Münşeat’ında yer alanTürkçe şiirleri ele alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksoy, H. (1976). Kınalızâde Ali Çelebi Hayatı, İlmi ve Edebi Şahsiyeti, Arapça Eserlerinin İstanbul Kütüphanelerinde Mevcut Yazma Nüshaları. Mezuniyet Tezi. İstanbul: İstanbul Ünv. Edebiyat Fakültesi.Haksever, H. İ. (1995). Eski Türk Edebiyatında Münşeatlar ve Nergisî’nin Münşeatı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.Kam, F. (1332) Kınalızâde Ali Çelebi. Dârülfünun Edebiyat Fakültesi Mecmuası. sy. 4, s. 357.Kınalızâde Ali Efendi. Risâle fi’l-Münşeât. Köprülü Yazma Eser Kütüphanesi. Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu No: 34 Fa 1598/10. Kınalızâde Hasan Çelebi. (1978). Tezkiretü’ş-Şuarâ. (yay. haz. İbrahim Kutluk). Ankara: TTK yay. C. 2.Mehmed Tahir. (1925). Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Matbaa-i Âmire. C. 1.Oktay, A. Ş. (1998). Kınalızâde Ali Efendi ve Ahlâk-ı Alâî. Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Uzun, M. (2006). “Münşeat”. TDVİA, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., C. 32Yalçınkaya, M. A. (2017). Kınalızâde Ali Efendi Münşeat. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Edebi Çalışmalar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
13 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
15 Kasım 2019
Kabul Tarihi
12 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 3
Cited By
OSMANLI SİYASETNAMELERİNİN MÜELLİFLERİ İTİBARIYLA MAHİYETİ BAKIMINDAN TAHLİLİ
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.20875/makusobed.969339KINALIZÂDE ALİ ÇELEBİ’NİN AHLÂK-I ALÂ’Î’SİNDE EDEBİYAT SORUNSALI
Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.32321/cutad.1458487