Vâlî-i Âmidî'nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine

Hanife Koncu

doi:10.34083/akaded.651509

Vâlî-i Âmidî'nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine

Öz

18. yüzyıl Diyarbakır edebî muhitinin dikkate değer şairlerinden biri, hayatı hakkında fazla bilgiye sahip olamadığımız Vâlî Hasan Ağadır. Bu makalede şairin bilinen tek eseri olan Türkçe Dîvânı’ndaki bir gazeli üzerinde durulacaktır. Bahsi geçen gazel, bizzat şairin ifadesiyle “mersiye” türünde kaleme alınmıştır. Gazel nazım şekliyle mersiye söylemek bilindiği üzere Klasik Türk edebiyatında sık rastlanan bir durum değildir. Bu sebeple şairin 13 beyitlik şiirinde bu türü nasıl işlediği, ölüm duygusunu nasıl anlattığı, ızdırabını nasıl dile getirdiği yorumlanmaya çalışılmıştır.18. yüzyıl Diyarbakır edebî muhitinin dikkate değer şairlerinden biri, hayatı hakkında fazla bilgiye sahip olamadığımız Vâlî Hasan Ağadır. Bu makalede şairin bilinen tek eseri olan Türkçe Dîvânı’ndaki bir gazeli üzerinde durulacaktır. Bahsi geçen gazel, bizzat şairin ifadesiyle “mersiye” türünde kaleme alınmıştır. Gazel nazım şekliyle mersiye söylemek bilindiği üzere Klasik Türk edebiyatında sık rastlanan bir durum değildir. Bu sebeple şairin 13 beyitlik şiirinde bu türü nasıl işlediği, ölüm duygusunu nasıl anlattığı, ızdırabını nasıl dile getirdiği yorumlanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Vâlî-i Âmidî,gazel,mersiye,dîvân,18. yüzyıl

Kaynakça

Ahteri Mustafa Muslihuddin el-Karahisari, Ahterî-yi Kebir, Haz. Ahmet Kırkkılıç, Yusuf Sancak, TDK Yay., Ankara, 2017.
Ayverdi, İlhan, Misalli Büyük Türkçe Sözlük, Kubbealtı Yay., İstanbul, 2010.
Boyraz, Şeref, Fal Kitabı-Melhemeler ve Türk Halk Kültürü, Kitabevi, İstanbul, 2006.
Cem Sultan’ın Türkçe Divan’ı, Haz. İ. Halil Ersoylu, TDK Yay., Ankara, 1989.
Çelebi, İlyas, “Fal”, DİA, C. 12, İstanbul, 1995, s. 138,139. Demirel, Şener, “Divan Şiirinde Erguvân”, Turkish Studies, 4/8, Fall, 2009, s. 995-1014.
Duman, Muhammed, “Musikişinas Bir Divan Şairi: Hızırağazâde Sa’îd Bey”, Turkish Studies, 8/4, 2013, s. 685-704.
Düzlü, Özlem, “Klâsik Şiirimizde Evlat Acısının Bir Yansıması Olarak Şairlerin Çocuklarına Yazdıkları Mersiyeler”, Turkish Studies, 6/3, Summer, 2011, s. 1829-1839. Eberhard, Wolfram, Çin Simgeleri Sözlüğü, Çev. Aykut Kazancıgil, Ayşe Bereket, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2000.
Fuzûlî Divanı, Haz. Kenan Akyüz, Süheyl Beken, Sedit Yüksel, Müjgan Cunbur, Akçağ Yay., Ankara, 1990.

Gündüzöz, Soner, “Kur’ân’da Renklerin Büyülü Gücü-Semiotik Bir İnceleme-”, EKEV Akademi Dergisi, Y. 7, S.16, Yaz 2013, s. 71-84.
Harmancı, M. Esat, “Klasik Türk Şiirinde Matem Şekilleri”, Osmanlı Araştırmaları-Mehmed Çavuşoğlu’na Armağan II, C. XXVI, İstanbul, 2005, s. 329-350.
Harmancı, Ömer Faruk, “Matem”, DİA, C. 28, Ankara, 2003, s. 127-128.
http://kuran.diyanet.gov.tr/mushaf/kuran-meal-2/fatiha-suresi-1/ayet-1/diyanet-isleri-baskanligi-meali
İbn Arabî, İlâhi Aşk, Çev. Mahmut Kanık, İnsan Yay., İstanbul, 2005.
İsen, Mustafa, Dile Duran Ölüm-Klasik Türk Edebiyatında Mersiyeler, Kapı Yay., İstanbul, 2012.
İsen, Mustafa, Acıyı Bal Eylemek, Türk Edebiyatında Mersiye, Akçağ Yay., Ankara, 1993.
Kara, Nimet, Pervâne Bin Abdullah’ın Kitâb-ı Melhame’si Üzerinde Tarihî Dil Bilgisi Çalışması, Cumhuriyet Üniversitesi, Basılmamış Doktora Tezi, Sivas, 2013.
Kefeli Hüseyin, Râznâme, Haz. İ. Hakkı Aksoyak, Harvard University, 2004.
Koncu, Hanife, Vâlî Dîvânı, Marmara Üniversitesi, Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul, 1998.
Kuşeyrî Risâlesi, Haz. Süleyman Uludağ, Dergah Yay., İstanbul, 1991.
Melhame-i Şeyh Vefâ-Giriş-Metin-Sözlük, Haz. Faysal Okan Atasoy, Marmara Üniversitesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2001.
Mütercim Âsım Efendi, Burhân-ı Kâtı’, Haz. Mürsel Öztürk, Derya Örs, TDK Yay., Ankara, 2000.
Neşâtî Divanı, Haz. Mahmut Kaplan, Akademi Kitabevi, İzmir, 1996.
Sa’adya Gaon,Tefsirü’-t-Tevrat bi’l-Arabiyye, Haz. Nuh Arslantaş, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, C. 1, İstanbul, 2018.
Sevil, Belgin, Sıdkî Baba’nın Mersiye Mecmuası (Metin İnceleme), Süleyman Demirel Üniversitesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 2019.
Şeref Hanım Divanı, Haz. Mehmet Arslan, Kitabevi Yay., İstanbul, 2002.
Şeyh Gâlib Divanı, Haz. Muhsin Kalkışım, Akçağ Yay., Ankara, 1994.
Tanyeri, M. Ali, Örnekleriyle Divan Şiirinde Deyimler, Akçağ Yay., Ankara, 1999.
Toksarı, Ali, “Emanet”, DİA, C. 11, Ankara, 1995, s. 81-83.
Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Kabalcı Yayınevi, İstanbul, 2001.
Yeniterzi, Emine, “Divan Şiirinde Ölüme Dair Bazı Hususlar”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 5, 1999, s. 115-139.
Yüksel, E. Şeyma, Âdile Sultan Divanı Sözlüğü, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir, 2018.
Wills, Pauline, Yansıbilim ve Renk Terapisi Çalışma Kitabı, Çev. Kerem Keskiner, Alkım Yayınevi, İstanbul, tarihsiz.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hanife Koncu ^*
0000-0001-9614-2246
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2019

Kabul Tarihi

9 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.34083/akaded.651509

IZ

https://izlik.org/JA56RJ62SB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koncu, H. (2019). Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 3(4), 22-38. https://doi.org/10.34083/akaded.651509

AMA

1.Koncu H. Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine. ADED. 2019;3(4):22-38. doi:10.34083/akaded.651509

Chicago

Koncu, Hanife. 2019. “Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine”. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 3 (4): 22-38. https://doi.org/10.34083/akaded.651509.

EndNote

Koncu H (01 Aralık 2019) Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 3 4 22–38.

IEEE

[1]H. Koncu, “Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine”, ADED, c. 3, sy 4, ss. 22–38, Ara. 2019, doi: 10.34083/akaded.651509.

ISNAD

Koncu, Hanife. “Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine”. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 3/4 (01 Aralık 2019): 22-38. https://doi.org/10.34083/akaded.651509.

JAMA

1.Koncu H. Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine. ADED. 2019;3:22–38.

MLA

Koncu, Hanife. “Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine”. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, c. 3, sy 4, Aralık 2019, ss. 22-38, doi:10.34083/akaded.651509.

Vancouver

1.Hanife Koncu. Vâlî-i Âmidî’nin Mersiye Türünde Bir Gazeli Üzerine. ADED. 01 Aralık 2019;3(4):22-38. doi:10.34083/akaded.651509