Yıl 2020, Cilt 18 , Sayı 2, Sayfalar 172 - 179 2020-06-27

Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi
Effect of Television Advertisements on Children's Food Consumption

Sıddıka ERSOY [1] , Serpil ÖZBAŞ [2]


Bu çalışma, reklamların çocuklarda gıda tüketim alışkanlıkları üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmış tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini Isparta il merkezinde yaşayan, 15 yaş altı çocuk sahibi olan, çalışmaya katılmayı kabul eden anne ve babalar oluşturmaktadır (n=464). Araştırmacılar tarafından literatür incelemesi yapılarak, iki bölüm içeren anket oluşturulmuştur. Anketin birinci bölümü sosyodemografik soruları, ikinci bölümü ise çocukların reklamlardan etkilenme düzeyini belirlemeye yönelik altı alt boyutta gruplandırılmış değerlendirme sorularını içermektedir. Anket ailelere yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından bir ay boyunca prime time kuşağında televizyonda yayınlanan reklamlar listelenerek veriler elde edilmiştir. Anket ve reklam verileri tanımlayıcı istatistiklerden ortalama (x), yüzdelik (yüzde) dağılımlar kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızda her bir reklam kuşağı için ortalama 15.75±9.03 adet reklam izlendiği ve izlenen reklamların %40.80’i gıda içerikli olduğu görülmüştür. Çocukların en çok etkilendiği reklamlar %84.70 oranında gıda içerikli ürünlerdir. Gıda içerikli reklamlardan çikolata şekerleme (%63.80), fast food ve paketli servis ürünlerin (%19.60) reklamları çocukları daha çok etkilemektedir. Çocukların gıda tüketim alışkanlıkları üzerine reklamların etkisini incelemek amacıyla yapmış olduğumuz çalışmamızın bulguları özellikle reklamların çocukların algıları ve gıda tüketimi üzerine etkisini göz önüne sermektedir.
This study is a descriptive type of research aimed to determine the effect of advertisements on the food consumption habits of children. The sample of the study consisted of mothers and fathers living in Isparta city center (Turkey), who had children under 15 years of age and accepting to participate in the study (n=464). The questionnaire, created by the researchers through a literature review, consisted of two parts. The first part of the questionnaire was socio-demographic questions, the second part included assessment questions grouped in six sub-dimensions to determine the level of children being affected by advertisements. The questionnaire was applied to families by a face-to-face interview method. Researchers obtained data by the listing advertisements broadcasted on television in the prime time zone for a month. The questionnaire and advertisement data were evaluated by using descriptive statistics; average (x), percentile (percent) distributions. In our study, it was observed that an average of 15.75 ± 9.03 advertisement was watched for each advertising zone, and 40.80% of the advertisements were food-containing. Advertisements that the children were most affected were food products containing 84.70%. Chocolate candies (63.80%), fast food and packaged products (19.60%), which were among the food advertisements, influenced the children more. The findings of our study especially showed that the effect of advertisements on children's perceptions and food consumption was significant.
  • [1] Tuna Oran, N., Toz, H., Küçük, T., Uçar, V. (2017). Medyanın kadınların beslenme alışkanlıkları, besin seçimi ve tüketimi üzerindeki etkileri. Life Sciences (NWSALS), 12(1),1-13.
  • [2] Çelik, S. (2014). Sosyal medyanın pazarlama iletişimine etkileri. Erciyes İletişim Dergisi “Akademia” , 3(3), 28-42.
  • [3] Alikılıç, Ö., Onat, F. (2007). Bir kurumsal halkla ilişkiler aracı olarak kurumsal bloglar. Yaşar Üniversitesi Elektronik Dergisi, 8 (2), 899-927.
  • [4] Altınbaşak, İ., Karaca, E.S. (2009). İnternet reklamcılığı ve internet reklam ölçümlenmesi üzerine bir uygulama. Ege Akademik Bakış, 9, 463-487.
  • [5] Quadır, S.E., Akaroğlu, G. (2009). Televizyon reklâmlarının çocuk tüketiciler üzerine görsel etkilerinin bir incelemesi. Selçuk İletişim, 6(1), 78-98.
  • [6] Anderson, D.R. (2013). Çocuklar ve medya: bilişsel gelişim ve eğitim. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi. 14-15 Kasım 2013, İstanbul, Türkiye. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi Bildiriler Kitabı (2. Cilt), Çocuk Vakfı Yayınları:105, Yayın Dizisi: 6: 77-89.
  • [7] Engin, H.B. (2013). Çocuk ve reklam: çocuklar olması gerekenden erken büyüyor. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi. 14-15 Kasım 2013, İstanbul, Türkiye. 1. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi Bildiriler Kitabı (1. Cilt), Çocuk Vakfı Yayınları:104, Yayın Dizisi: 5, 217-234.
  • [8] Karaağaoğlu, N. (2008). İlköğretim Çocukları İçin Beslenme. T.C. Sağlık Bakanlığı Beslenme Bilgi Serisi, Klasmat Matbaacılık, Ankara.
  • [9] Köksal, G.ve Özel Gökmen H. (2012). Okul Öncesi Dönemde Obezite. T.C. Sağlık Bakanlığı Obezite Bilgi Serisi, Reklam Kurdu Ajansı, Ankara.
  • [10] https://www.who.int/end-childhood-obesity/publications/taking-action-childhood-obesity-report/en/ [1] (Erişim Tarihi: 3 Nisan 2020).
  • [11] National Health and Nutrition Examination Survey(2017) https://www.cdc.gov/nchs/nhanes/index.htm (Erişim Tarihi: 3 Nisan 2020).
  • [12] U.S. Department of Health and Human Services (n.d.) Ways to enhance children’s activity and nutrition: We Can! Go, Slow, and Whoa foods. Erişim adresi: http://www.nhlbi. nih.Gov/health/public/heart/obesity/wecan/downloads/Go-Slow-Whoa.pdf. [1] (Erişim Tarihi: 3 Nisan 2020)
  • [13] Tıp Enstitüsü (Institute of Medicine - IOM) (2013). Challenges and Opportunities for Change in Food Marketing to Children and Youth: Workshop Summary. Washington, DC: National Academies Press.
  • [14] T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (2019). Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı Çocukluk Çağı Obezitesinin Önlenmesi İle İlgili Eylem Planı 2019 – 2023, Ankara.
  • [15] T.C. Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2011). Türkiye’de okul çağı çocuklarında (6-10 yaş grubu) büyümenin izlenmesi (TOÇBİ) projesi araştırma raporu (yayın No. 834). Sağlık Bakanlığı, Ankara.
  • [16] Torun, E. (2017). The Importance of internet and social media on consumer purchase behavior. Electronic Journal of Social Sciences ISSN: 1304-0278. 16(62).
  • [17] Doğan, M. (2003) Televizyon Reklamlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi. Yüksek Lisans Tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
  • [18] Öztop, H., Babaoğul, M. (2004). Sosyo-ekonomik değişimler ve tüketim eğilimine etkisi. Standard, 43 (511), 71-78.
  • [19] Karaca, Y., Pekyaman, A., Güney, H. (2007). Ebeveynlerin televizyon reklâm içeriklerinin çocuklar üzerindeki etkilerini etik açıdan algılamalarına yönelik bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 233-249.
  • [20] Gülnezneol, A. (2004). Televizyon Reklâmlarının Çocuklar Üzerindeki Etkileri. Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • [21] Moore, E.S., Lutz, R.J. (2000). Children, advertising, and product experiences: A multimethod inquiry. Journal of Consumer Research, 27(1), 31-48.
  • [22] Hsu, Y., Hsu, L. (2007). Cross analysis on the contents of children’s television commercials in the United States and Taiwan. Journal of American Academy of Business, 12(1), 205-214.
  • [23] Meral, P.S., Samav Uğursoy, A. (2007). Televizyon Reklâmlarında Çocuklara Yönelik Gizli Şiddet: Tüketime Bağlı Anne-Baba Sevgisi, Risk Altındaki Çocuklar, İstanbul Üniversitesi 4. Uluslararası Çocuk ve İletişim Kongresi ve 4. Uluslararası Çocuk Filmleri Festivali ve Kongresi, 1. Cilt, 22-24 Ekim 2007, İstanbul, 191-202.
  • [24] Pembecioğlu, N. (2006). İletişim ve Çocuk, İletişim Ortamlarında Çocuk ve Reklâm Etkileşimi. Ebabil Yayınları, Ankara.
  • [25] Kunkel, D. (2001). Children and television advertising. In: Singer D and Singer J (eds). Handbook of children and the media. Sage Publications: Thousand Oaks, CA; pp. 375-393.
  • [26] Karaçor, S., Tuncer, T., Bulduklu, Y. (2018). The relationship between increase of child obesity and advertise of food and drink. PESA International Journal of Social Studies, 4(1), 134-141.
  • [27] Caroli, M., Argentieri, L., Cardone, L., Masi, A. (2004). Role of television in childhood obesity prevention. International Journal of Obesity, 28, 104-108.
  • [28] Budak, O. (2006). Televizyon Reklâmlarının İlköğretim Çağındaki Çocukların Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi, Ankara İlinde Bir Uygulama Çalışması, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • [29] Topçuoğlu, N.N. (2003). Çocuklara Yönelik Televizyon Reklâmlarında Aldatıcı ve Yanıltıcı Unsurların Analizi. Doktora Tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  • [30] Ertunç, F. (2011). T.C. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Çocuk Dünyasında Reklamın Rolü: Televizyon Reklamlarında Çocuklara Yönelik Düzenlemeler. Uzmanlık Tezi, Ankara.
  • [31] Calvert, S.L. (2013). Medya ve Gıda/İçecek Pazarlamasının Çocuk Beslenmesi ve Sağlığı Üzerindeki Rolü. (Çeviren: Merve Kurt Editör: Dr. Feride Zeynep Güder), I. Türkiye Çocuk ve Medya Kongresi, Bildiriler Kitabı (2. Cilt), İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları: 105(6), 263.
  • [32] Yılmaz, E., Yılmaz, İ., Uran, H. (2007) Gıda maddeleri tüketiminde medyanın rolü: Tekirdağ ili örneği. Teknolojik Araştırmalar: Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 3, 9-14.
  • [33] Ersoy, G. (1989). Beslenme eğitimi alan ve almayan ilkokul çocuklarının yiyecek seçiminde televizyon reklamlarından etkilenme durumu. Beslenme ve Diyet Dergisi, 18, 165- 175.
  • [34] Çetin, C. (2005). Televizyon Reklamlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi ve Ortaya Çıkan Sorunlar: Obezite ve Hareketsizlik, Televizyon Çocukları Şişmanlatıyor mu? 2.Uluslararası Çocuk ve İletişim Kongresi “İletişimin Çocuğa Etkisi”, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi, İstanbul, 4-6 Nisan, Cilt 1, 459- 470.
  • [35] Esenay, F., Conk, Z. (2006). Medya ve çocuk hemşirelik tanıları doğrultusunda bir araştırma. Aile ve Toplum Dergisi, 3(10), 91-102.
Birincil Dil tr
Konular Gıda Bilimi ve Teknolojisi
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8094-8042
Yazar: Sıddıka ERSOY (Sorumlu Yazar)
Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0003-3658-8806
Yazar: Serpil ÖZBAŞ
Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Ebelik Bölümü
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 27 Haziran 2020

Bibtex @araştırma makalesi { akademik-gida758833, journal = {Akademik Gıda}, issn = {1304-7582}, eissn = {2148-015X}, address = {Fevzipaşa Bulv. Çelik İş Merkezi, No: 162, Kat: 3, D:302, Çankaya, İzmir}, publisher = {Sidas Medya Ajans Tanıtım Danışmanlık Ltd. Şti.}, year = {2020}, volume = {18}, pages = {172 - 179}, doi = {10.24323/akademik-gida.758833}, title = {Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi}, key = {cite}, author = {Ersoy, Sıddıka and Özbaş, Serpil} }
APA Ersoy, S , Özbaş, S . (2020). Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi . Akademik Gıda , 18 (2) , 172-179 . DOI: 10.24323/akademik-gida.758833
MLA Ersoy, S , Özbaş, S . "Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi" . Akademik Gıda 18 (2020 ): 172-179 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akademik-gida/issue/55310/758833>
Chicago Ersoy, S , Özbaş, S . "Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi". Akademik Gıda 18 (2020 ): 172-179
RIS TY - JOUR T1 - Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi AU - Sıddıka Ersoy , Serpil Özbaş Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.24323/akademik-gida.758833 DO - 10.24323/akademik-gida.758833 T2 - Akademik Gıda JF - Journal JO - JOR SP - 172 EP - 179 VL - 18 IS - 2 SN - 1304-7582-2148-015X M3 - doi: 10.24323/akademik-gida.758833 UR - https://doi.org/10.24323/akademik-gida.758833 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Akademik Gıda Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi %A Sıddıka Ersoy , Serpil Özbaş %T Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi %D 2020 %J Akademik Gıda %P 1304-7582-2148-015X %V 18 %N 2 %R doi: 10.24323/akademik-gida.758833 %U 10.24323/akademik-gida.758833
ISNAD Ersoy, Sıddıka , Özbaş, Serpil . "Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi". Akademik Gıda 18 / 2 (Haziran 2020): 172-179 . https://doi.org/10.24323/akademik-gida.758833
AMA Ersoy S , Özbaş S . Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi. Akademik Gıda. 2020; 18(2): 172-179.
Vancouver Ersoy S , Özbaş S . Çocukların Gıda Tüketimi Üzerine Televizyon Reklamlarının Etkisi. Akademik Gıda. 2020; 18(2): 172-179.