Yıl 2021, Cilt , Sayı 12, Sayfalar 79 - 87 2021-04-28

RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR

Tufan AKYOL [1]


Bu çalışmada, Rachel Whiteread’in Londra’da yer alan Ev heykelinin mekânla kurduğu biçimsel etkiler araştırılmıştır. Eserde Viktoria mimarisinin işaret ettiği politik kavramlar, heykelin biçimsel tavrıyla bir arada değerlendirilmiştir. İzlenen bu yöntemin sosyolojik karşılıklarının anlaşılması için Viktoria döneminin sanayi proletaryası ve fabrika prensiplerinin toplumsal etkileri ifade edilmelidir; çünkü Whiteread, doğrudan Viktoria dönemini temsil eden mimariyi yıkarak o dönemin kasvetli izlerini Ev heykeliyle açığa çıkartmıştır. Söz konusu olan Viktoria döneminde doruğa çıkan sanayileşmenin tarifi için Friedrich Engels (1820-1895)’in İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu yapıtına ve Christopher Caudwell (1907-1937)’in Ölen Bir Kültür Üzerine İncelemeler’ine başvurulmuştur. Engels, Viktoria döneminde yükselen endüstri devriminin ilk adımlarına çok yakından tanıklık etmiştir; İngiltere’deki emekçi sınıfı üzerine olan gözlemleri, fabrika yasalarının toplumda açtığı -kapanmaz- yaraları ve sınıflar arasındaki çatışmayı açıkladığı gibi heykelde yıkılan Viktoria mimarisine de karşılık getirmektedir. Üretim elemanlarını elinde bulunduran burjuvazi, fabrika sistemindeki otoriter tavrını mimaride ve estetikte göstermiş, kendi güzellik anlayışını, estetik kültürünü (yoksunluğunu) diğer sınıfları eritmek için kullanmıştır; şüphesiz büyük kentler, tüm karmaşıklığına rağmen sokaklarıyla ve mimarisiyle, sınıflar arasındaki bu ayrımı belirgin şekilde çizmiştir. Estetik düzleme taşınan bu sınıfsal gerilim, Whiteread’in gri renkli betondan Ev’inde gözlemlenebilmektedir. Whiteread’in negatifini çıkardığı Viktoria evi, adeta işçi sınıfının yaşadığı konutları tasvir eder; Ev, en az o konutlar kadar havasız, penceresiz ve hatta kapısızdır. Diğer bir açıdan Whiteread, evin Viktoria mimarisini ortadan kaldırarak burjuva ideolojisine de eleştiri sunmuştur. Burjuvanın ilahlaşma arzusu, mimari tasarımda desenlerle, motiflerle ifade bulurken emekçi sınıfın hayatta kalma mücadelesi evin tanımını değiştirmiştir; emekçi sınıfta evin işaret ettiği tek bir ifade vardır: Barınma. Arzuların etki ettiği mimari tasarımları incelerken Hal Foster (1955)’ın Tasarım ve Suç eseriyle bağ kurulmuştur. Foster’ın Art Nouveau tasarımı üzerinden burjuva estetiğiyle kurduğu ilişki Viktoria mimarisine farklı bir bakış sunmuştur.
Ev, Rachel Whiteread, Viktoria Dönemi, Art Nouveau
  • Caudwell, C. (2015) Ölen Bir Kültür Üzerine İncelemeler (Müge Gürsoy Sökmen ve Ali Bucak Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları
  • Debord, G. (2016) Gösteri Toplumu (Ayşen Ekmekçi ve Okşan Taşkent. Çev.) Ayrıntı Yayınları, İstanbul
  • Engels, F. (2019) İngiltere’de Emekçi Sınıfların Durumu (Oktay Emre. Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  • Eco, U. (2016) Açık Yapıt(3. Baskı) (Tolga Esmer. Çev.) İstanbul: Can Yayınları
  • Foster, H. (2017) Tasarım ve Suç. (Elçin Gen Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları
  • Freud, S. (2018) Uygarlığın Huzursuzluğu (Haluk Barışcan. Çev.) İstanbul: Metis Yayınları
  • Kıvılcımlı, H. (2014) İlkel Sosyalizmden Kapitalizme İlk Geçiş İngiltere (2.Baskı) İstanbul: Sosyal İnsan Yayınları
  • Lukacs, G. (2014) Tarih ve Sınıf Bilinci (Yılmaz Öner. Çev.) Belge Yayınları
  • URL 1: https://romanroadlondon.com/rachel-whitereads-house-bows-legacy/ Erişim Tarihi: 14.07.2020
  • URL 2: https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-rachel-whitereads-house-unlivable-controversial-unforgettable Erişim Tarihi: 24.07.2020
  • URL 3: https://www.artangel.org.uk/project/house/ Erişim Tarihi:10.07.2020
Birincil Dil tr
Konular Sanat
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-2036-3223
Yazar: Tufan AKYOL (Sorumlu Yazar)
Kurum: MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 28 Nisan 2021

Bibtex @araştırma makalesi { akademiksanat843450, journal = {Akademik Sanat}, issn = {2458-8776}, address = {}, publisher = {Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi}, year = {2021}, volume = {}, pages = {79 - 87}, doi = {}, title = {RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR}, key = {cite}, author = {Akyol, Tufan} }
APA Akyol, T . (2021). RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR . Akademik Sanat , (12) , 79-87 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/akademiksanat/issue/62192/843450
MLA Akyol, T . "RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR" . Akademik Sanat (2021 ): 79-87 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akademiksanat/issue/62192/843450>
Chicago Akyol, T . "RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR". Akademik Sanat (2021 ): 79-87
RIS TY - JOUR T1 - RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR AU - Tufan Akyol Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - Akademik Sanat JF - Journal JO - JOR SP - 79 EP - 87 VL - IS - 12 SN - 2458-8776- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Akademik Sanat RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR %A Tufan Akyol %T RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR %D 2021 %J Akademik Sanat %P 2458-8776- %V %N 12 %R %U
ISNAD Akyol, Tufan . "RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR". Akademik Sanat / 12 (Nisan 2021): 79-87 .
AMA Akyol T . RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR. Akademik Sanat. 2021; (12): 79-87.
Vancouver Akyol T . RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR. Akademik Sanat. 2021; (12): 79-87.
IEEE T. Akyol , "RACHEL WHİTEREAD’İN “EV” HEYKELİ ÜZERİNE BİR OKUMA: BURJUVA ESTETİĞİ YARA KABUĞU GİBİ DÖKÜLÜYOR", Akademik Sanat, sayı. 12, ss. 79-87, Nis. 2021