Tarihin Cinsiyeti: Görünürlük, Otorite ve Erkek Özne

Öz

Bu çalışma, tarih yazımında otoritenin neden çoğunlukla erkek özneyle özdeşleştiğini ve tarihsel görünürlüğün hangi cinsiyetlendirilmiş bilgi rejimleri içinde üretildiğini tartışır. Amaç, kadınların tarihte yalnızca unutulmadığını, tarihsel olay, belge, fail ve otorite kavramlarının erkek egemen kamusal eylem ölçütleriyle kurulduğunu göstermektir. Çalışma, feminist tarih yazımı ve toplumsal cinsiyet kuramı ekseninde kuramsal bir değerlendirme yöntemi izler. Scott, Bourdieu, Trouillot, Hartman, Berktay ve ilgili literatürden hareketle görünürlük ile otorite arasındaki ayrım incelenir. Sonuçta kadınların arşivde ya da anlatıda bulunmasının tek başına özneleşme anlamına gelmediği, feminist tarih yazımının kadınları mevcut anlatıya eklemekten çok tarihsel olay, kaynak ve otorite ölçütlerini dönüştürmesi gerektiği savunulur.

Anahtar Kelimeler

• tarih yazımı
• toplumsal cinsiyet
• erkek özne
• arşiv
• feminist tarih

Kaynakça

1. Beard, M. (2018). Kadın ve iktidar: Bir manifesto (Çev.: İ. Sağlamer). İstanbul: Pegasus Yayınları.
2. Beauvoir, S. de (2019). İkinci cinsiyet (Çev.: G. Acar Savran). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
3. Bennett, J. M. (1989). Feminism and history. Gender & History, 1(3), 251-272.
4. Berktay, F. (2022). Tarihin cinsiyeti. İstanbul: Metis Yayınları.
5. Bourdieu, P. (2014). Eril tahakküm (Çev.: B. Yılmaz). İstanbul: Bağlam Yayınları.
6. Butler, J. (1988). Performative acts and gender constitution: An essay in phenomenology and feminist theory. Theatre Journal, 40(4), 519-531.
7. Foucault, M. (2011). Bilginin arkeolojisi (Çev.: V. Urhan). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
8. Haraway, D. (1988). Situated knowledges: The science question in feminism and the privilege of partial perspective. Feminist Studies, 14(3), 575-599.

9. Hartman, S. (2008). Venus in two acts. Small Axe, 12(2), 1-14.
10. Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender & Society, 2(3), 274-290.
11. Kelly, J. (1977). Did women have a Renaissance? İçinde R. Bridenthal ve C. Koonz (Ed.), Becoming visible: Women in European history, ss. 139-164. Boston: Houghton Mifflin.
12. Lerner, G. (1986). The creation of patriarchy. New York: Oxford University Press.
13. Nochlin, L. (1971). Why have there been no great women artists? ARTnews, 69(9), 22-39, 67-71.
14. Scott, J. W. (1986). Gender: A useful category of historical analysis. The American Historical Review, 91(5), 1053-1075.
15. Smith, B. G. (1998). The gender of history: Men, women, and historical practice. Cambridge: Harvard University Press.
16. Spivak, G. C. (1988). Can the subaltern speak? İçinde C. Nelson ve L. Grossberg (Ed.), Marxism and the interpretation of culture, ss. 271-313. Urbana: University of Illinois Press.
17. Trouillot, M.-R. (1995). Silencing the past: Power and the production of history. Boston: Beacon Press.
18. Yuval-Davis, N. (2003). Cinsiyet ve millet (Çev.: A. Bektaş). İstanbul: İletişim Yayınları.