Erkek Göçmenlerin Kadın Sünnetine İlişkin Anlatıları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırma, Türkiye'de yaşayan erkek göçmenlerin, kadın bedeni ve cinselliğinin denetlenmesine yönelik zararlı geleneksel uygulamaları nasıl anlamlandırdığını ve hangi söylemsel dayanaklarla meşrulaştırdığını incelemeyi amaçlamaktadır. Yorumlamacı epistemolojiye dayalı temel nitel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, Somali, Kenya, Cibuti, Gana ve Afganistan uyruklu, Türkiye'de en az üç yıldır yaşayan dokuz erkek göçmenle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular; namus/bekâret normları, kadın sünneti ve çok eşlilik (polijini) olmak üzere üç tema altında sunulmuştur. Katılımcı anlatılarında bu pratikler din, kültür, namus, temizlik, koruma, aile düzeni ve toplumsal kabul söylemleri üzerinden meşrulaştırılmakta; kadın bedeni korunması, düzenlenmesi ve denetlenmesi gereken bir alan olarak kurulmaktadır. Bulgular ayrıca pratiklerin birbirini besleyebildiğini; kadın sünnetinin kadının cinsel yaşamında yarattığı tahribatın, erkeğin çok eşlilik talebini makul gösteren bir gerekçeye dönüşebildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte anlatılar homojen değildir; uygulamaların dinî temelini reddeden, bunları hak ihlalleri, şiddet ve travma kavramlarıyla sorgulayan karşı söylemler de üretilmektedir. Araştırma, zararlı geleneksel uygulamalarla mücadelede yasal düzenlemelerin yanı sıra, bu uygulamaları olağanlaştıran eril anlam dünyalarının dönüştürülmesi ve topluluk içinden yükselen karşı söylemlerin güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Zararlı Geleneksel Uygulamalar
• Kadın Sünneti
• Bekâret
• Namus
• Çok Eşlilik
• Eril Söylemler.

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır

Proje Numarası

Bulunmamaktadır

Etik Beyan

Bu araştırma için Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan etik kurul onayı alınmıştır (Karar No: 5, Tarih: 20.06.2025). Veri toplama sürecinden önce katılımcılar araştırmanın amacı, kapsamı ve görüşmelerin kullanımı hakkında bilgilendirilmiş; katılımları gönüllülük esasına dayalı olarak gerçekleştirilmiş ve bilgilendirilmiş onamları alınmıştır. Araştırma sürecinde katılımcıların anonimliği ve kişisel bilgilerinin gizliliği korunmuş, bulgularda takma isimler kullanılmıştır.

Kaynakça

1. Abbey, E. A., & Nasidi, N. A. (2023). Krobo girls and Dipo puberty rites of passage in the eastern region of Ghana. International Journal of Modern Anthropology, 1110-1127.
2. Abdalla, S., & Galea, S. (2019). Is female genital mutilation/cutting associated with adverse mental health consequences? A systematic review of the evidence. BMJ Global Health.
3. Ajaegbu, O. (2024). The Role of Culture in The Continued Practice of Female Genital Mutilation: A Study of Attah Community, Imo State. Indonesian Journal of Social Research.
4. Akalın, B. (2020). Türkiye’deki Somalili Gençlerin Gözünden Kadın Genital Mutilasyonu Bir İnsan Hakları İhlali Midir? Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 183-197.
5. Akweongo, P., Jackson, E., Appiah Yeboah, S., Sakeah, E., & Phillips, J. (2021). It’sa woman’s thing: gender roles sustaining the practice of female genital mutilation among the Kassena-Nankana of northern Ghana. Reproductive health, 18(1). Alradie-Mohamed, A., Russell, K., & Arafat, S. (2020). Decision-making process in female genital mutilation: a systematic review. International journal of environmental research and public health, 17(10).
6. Baykal Akmeşe, Z., & Bilge, A. (2014). Kadın Sünnetinin Kadının Ruhsal Durumuna Etkisi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 101-110.
7. Berg, R., & Denison, E. (2013). Tradition in Transition: Factors Perpetuating and Hindering the Continuance of Female Genital Mutilation/Cutting (FGM/C) Summarized in a Systematic Review. Health Care for Women International, 837-859.
8. Bordo, S. (1997). The body and the reproduction of femininity. K. Conboy, N. Medina, & S. Stanbury içinde, Writing on the body (s. 90-110). New York: Columbia University Press.

9. Bourdieu, P. (2015). Eril Tahakküm. (B. Yılmaz, Çev.) Bağlam Yayınları.
10. Bradley, T., & Abdulkadir, I. (2025). Somali/Somalilander men in London share their views on FGM-Towards a male-focused continuum of change. Societies, 15-56.
11. Braun, V., & Clarke, V. (2019a). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health.
12. Braun, V., & Clarke, V. (2019b). To saturate or not to saturate? Questioning data saturation as a useful concept for thematic analysis and sample-size rationales. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health.
13. Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
14. Dagne, H. G. (2010). „Ethiopia: Social Dynamics of Abandonment of Harmful Practices – Experiences in Four Locations‟. Special Series on Social Norms and Harmful Practices, Innocenti Working Paper No. 2009-07. Florence: UNICEF Innocenti Research Centre.
15. Foucault, M. (1987). Söylemin düzeni. (T. Ilgaz, Çev.) İstanbul: Hil Yayın.
16. Foucault, M. (2012). İktidarın gözü: Seçme yazılar. (I. Ergüden, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
17. Gibson, M., Gurmu, E., Rueda, M., & Scott, I. (2018). Indirect questioning method reveals hidden support for female genital cutting in South Central Ethiopia. PloS one.
18. Johansen, R. E. (2017). Virility, pleasure and female genital mutilation/cutting: A qualitative study of perceptions and experiences of medicalized defibulation among Somali and Sudanese migrants in Norway. Reproductive Health, 14-25.
19. Kümbetoğlu, B. (2008). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam Yayıncılık. Mackie, G., & LeJeune, J. (2009). Social dynamics of abandonment of harmful practices: A new look at the theory (Innocenti Working Paper No. 2009-06). Florence: UNICEF Innocenti Research Centre.
20. Merriam, S. (2018). Nitel Araştırma: Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. (S. Turan, Dü., & F. K. Selahattin Turan, Çev.) Nobel Yayınevi.
21. Ras-Work, B. (2006). The impact of harmful traditional practices on the girl child. Florence: UNICEF Innocenti Research Centre. https://www.un.org/womenwatch/daw/egm/elim-disc-viol-girlchild/ExpertPapers/EP.4%20%20%20Raswork.pdf adresinden alındı
22. Seymen Çakar, A. (2021). Kadının insan haklarından bir sapma örneği: Kadının cinsel sakatlanması. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 361-380.
23. Şahin, M. (2019). Kültür aktarımında toplumsal cinsiyetin rolü. Akademik Hassasiyetler, 233-249.
24. United Nations Human Rights Office of the High Commissioner. (2025). Monitoring cases of gender-based violence: Tool 4 analyzing gender-based violence. United Nations Human Rights Office of the High Commissioner.
25. Varol, N., Turkmani, S., Black, K., Hall, J., & Dawson, A. (2015). The role of men in abandonment of female genital mutilation: a systematic review. BMC public health, 15(1).
26. Woldenmichael, Z. S. (2018). Protecting Women and Girls from Harmful Traditional Practices: Evaluating State Responses in the Bench-Maji Zone, Southwest Ethiopia. A Journal of Women Studies, 297-316.
27. World Health Organization. (2008, Haziran 16). Eliminating female genital mutilation: an interagency statement. World Health Organization. adresinden alındı World Health Organization. (2019). Female Genital Mutilation. Ocak 27, 2026 tarihinde World Health Organization: http://www.jstor.org/stable/resrep28229 adresinden alındı
28. World Health Organization. (2025, Ocak 21). Female genital mutilation. 01 27, 2026 tarihinde World Health Organization: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/female-genital-mutilation adresinden alındı
29. Yıldırım, A. (2021). Burdur İlindeki Somalili Sığınmacılar Örneğinde Kültürel Kimlik ve Kadın Sünneti. Milli Folklor, 34-46.