An entrepreneur Hüseyin Orak, an opus Türkiye Kılavuzu and Bolu city in 1945

Öz

Hüseyin Orak who was one of the important businessmen of Ankara, sent his children for the country tour in 1936. In that duration, while Orak couldn’t find the Turkey’s guide book for his children’s journey, the idea of an opus, (Guide of Turkey) was born. The project of Türkiye Kılavuzu had been implemented after the World War II, but it costed a great fortune. The project of Orak, unfortunately, had not aroused an expected interest, although he had sent teams all over the country by giving the allowances and covering the expenses. Orak, who started out with the idea of a social responsibility, could published only the first volume of Türkiye Kılavuzu despite of a great deal of effort, time and expenses. Turkey’s fourteen cities individually studied in this volume, there were miscellaneous information related to these. This book is the basic and important resource for the researchers who work on city history, local culture and social structures. For example, 1940’s Bolu, one of these cities, were introduced in the context of social, historical, economical, cultural and especially excursionary view in Türkiye Kılavuzu. In this paper, Türkiye Kılavuzu which is a rare book nowadays and its Bolu section will be examined with the story of finding of Türkiye Kılavuzu by author of this article. In addition, this paper will reveal the formation of an opus as the first tourism and publicity guide of Turkey which actually could be seen the first social responsibility project of Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Publicity and tourism guide book,social responsibility project,city history,social structure,culture

Hüseyin Orak adlı bir müteşebbis, Türkiye Kılavuzu adlı bir eser ve 1945 yılı Bolu’su

Öz

Ankara’nın büyük sanayici işadamlarından birisi olan Hüseyin Orak’ın 1936 yılında çocuklarını yurt gezisi esnasında ihtiyaç duyduğu bir ülke kılavuzunu bulamayışı ile Türkiye Kılavuzu adlı çalışmanın fikri planda doğumu gerçekleşmiştir. Ancak İkinci Dünya Savaşı’nı müteakip gerçekleştirilen Türkiye Kılavuzu adlı çalışma bir büyük servete mal olmuştur. Hüseyin Orak’ın, ülkenin her yanına harcırah ve masraflarını vererek gönderdiği ekiplerle gerçekleştirdiği bu eser umduğu ilgiyi bulmamıştır. Bir sosyal sorumluluk düşüncesiyle yola çıkılarak, büyük emek, masraf ve zamana mal olan bu eseri tüm illeri ve ilçeleri kapsayacak şekilde altı cilt olarak planlamış, ancak birinci cildini yayınlayabilmiş, diğer ciltleri ise yayınlayamamıştır. Birinci cilt içinde on dört il tek tek incelenmekte, bunlara ilişkin çeşitli veriler bulunmaktadır. Bu illerden birisi de Bolu’dur. Bolu’nun 1940’lı yıllardaki sosyo-ekonomik, kültürel görünümü, tarihi ve turistik yerleri, folkloru üzerine önemli bilgilerin verildiği çalışma, özellikle şehir tarihi, kültürü ve sosyal yapı üzerine çalışanlar bakımından önemli bir kaynak olarak ele alınabilecek niteliktedir. Günümüzde neredeyse nüshasına rastlamak mümkün olmayan bu eserin ortaya çıkışının, bu satırların yazarının ulaşmasının öyküsü ile birlikte Bolu bölümünün aktarıldığı bu makale, aslında sosyal sorumluluk projesi olarak ele alınması mümkün olan Türkiye’nin ilk turizm ve tanıtım kılavuzunun/rehberinin de nasıl oluşturulduğunu gözler önüne sermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tanıtım ve turizm rehberi,sosyal sorumluluk projesi,şehir tarihi,sosyal yapı,kültür

Kaynakça

1. Ahmad, Feroz (1999) Modern Türkiye’nin Oluşumu, Çev. Yavuz Alogan. İstanbul: Kaynak Yayınları.
2. Anderson, Benedict (1995) Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması, Çev. İskender Savaşır. İstanbul: Metis Yayınları.
3. Ankara Ticaret Odası (ATO) (1936) 363 Numaralı Hüseyin Orak’a ait evrak ve oda kayıt dosyası, Ankara.
4. Arsunar, Ferruh (2017) Türkü Sitesi. http://www.turkuler.com/tgv/ferruh.asp, Erişim: 25.02.2012.
5. Bauman, Zygmunt (1996) Yasa Koyucular ve Yorumcular, Çev. Kemal Atakay. İstanbul: Metis Yayınları.
6. Belge, Murat (2011) Militarist Modernleşme. İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Erdoğan, İrfan (2000) Kapitalizm Kalkınma Postmodernizm ve İletişim. Ankara: Erk Yayınları.
8. Ergüder, Üstün, Yılmaz Esmer ve Kalaycıoğlu, Ersin (1991) Türk Toplumunun Değerleri. İstanbul: TÜSİAD Yayınları.

9. Georgeon, François (2006) Osmanlı-Türk Modernleşmesi(1900-1930). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
10. Giddens, Anthony (2004) Modernliğin Sonuçları, Çev. Ersin Kuşdil. İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Hayvanlar Vergisi Nedir?, http://www.turkcebilgi.com/hayvanlar_vergisi, Erişim: 14.12. 2016.
11. Karpat, Kemal (2002) Osmanlı Modernleşmesi: Toplum, Kurumsal Değişim ve Nüfus, Çev. Akile Z. Durukan-Kaan Durukan. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
12. Karpat, Kemal (2006) Osmanlı’da Değişim, Modernleşme ve Uluslaşma, Çev. Dilek Özdemir. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
13. Karaveli, Orhan (2006) Görgü Tanığı-Bir Gazeteci’nin Sıradışı Anıları. İstanbul: Pergamon Yayınları. Karaveli, Orhan (Gazeteci –Yazar) Görüşme günü ve yeri: 14.06.2011, İstanbul.
14. Kasaba, Reşat (1998) Eski ile Yeni Arasında Kemalizm ve Modernizm. Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik, Der. Sibel Bozdoğan-Reşat Kasaba, ss.12-29. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
15. Kıray, Mübeccel (1982) Toplumbilim Yazıları. Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları.
16. Kim Kimdir, http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?kim=hasanaliyucel, Erişim: 24.02.2012.
17. Orak, Hüseyin (1946) Türkiye Kılavuzu. İstanbul: İbrahim Horoz Basımevi.
18. Özön, Mustafa Nihat (2017) Türkçede Roman. 4.Baskı. Ankara: İletişim Yayınları.
19. http://www.iletisim.com.tr/ki%C5%9Fi/mustafa-nihat-%C3%B6z%C3%Bn-565.aspx, Erişim: 25.02.2012.
20. Pirenne, Henri (1994) Ortaçağ Kentleri, Çev. Şadan Karadeniz. İstanbul: İletişim Yayınları.
21. Sağlık Bilgileri (2010) http://zehirlenme.blogspot.com/2010/10/balneoloji-ve-balneoterapi-nedir.html, Erişim: 24.02.2012.
22. Şengül, Tarık (2012) Türkiye’nin Kentleşme Deneyiminin Dönemlenmesi. 1920’den Günümüze Türkiye’de Toplumsal Yapı ve Değişim, Der. Faruk Alpkaya ve Bülent Duru, ss. 353-403. Ankara: Phoenix Yayınları.
23. Tekeli, İlhan (1998) Bir Modernleşme Projesi Olarak Türkiye’de Kent Planlaması. Türkiye’de Modernleşme ve Ulusal Kimlik, Der. Sibel Bozdoğan ve Reşat Kasaba, ss. 136-153. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
24. Türkiye Kılavuzu Hakkında Broşür 1 (1946) Ankara.
25. Ünsal, Artun (1998) Yurttaşlık Zor Zanaat. 75 Yılda Tebaa’dan Yurttaş’a Doğru, ss.1-36. İstanbul: Tarih Vakfı-Türkiye İş Bankası Yayınları.
26. Yüksel, Mehmet (2004) Modernite Postmodernite ve Hukuk. Ankara: Siyasal Kitabevi.
27. http://www.kenthaber.com/ic-anadolu/eskisehir/Kimdir/iz-birakan/yavuz-abadan, Erişim: 25.02.2012.
28. https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc010/kanuntbmmc010/kanuntbmmc01001839.pdf, Erişim: 14.12.2016.