The Methodological Value of Stories in Spiritual Guidance: An Approach Through the Story of Prophet Joseph

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 128 - 138, 22.12.2025

Sümeyye Ayşenur Akmal

Öz

This article examines how the story of Prophet Joseph can be used as a method in the spiritual guidance and counseling process. This study also focuses on the key events in Prophet Joseph’s life and the ways in which his attitudes toward these events can guide clients. It also examines the messages conveyed through the verses in Surah Yusuf and the place of these messages in spiritual guidance. In this context, it examines how the story can be integrated into the spiritual counseling process and provides information that will guide the client-counselor relationship. This study utilizes thematic analysis, a qualitative research method. Furthermore, to comprehensively evaluate all aspects of the story, the Quranic interpretation of Prophet Joseph and its interpretations in classical and modern commentaries are examined, and the story’s content and intended messages to believers are also included. The main themes in the story are determined through thematic analysis from Prophet Joseph’s attitudes and behaviors toward the situations he experienced and are discussed according to the principles and methods of spiritual guidance and counseling. In particular, themes such as patience, chastity, forgiveness, and trust in God have been used as guiding principles in spiritual guidance. These themes, found in the story of Prophet Joseph, offer an important model for contributing to the spiritual development of individuals. Indeed, the Quran states that the story of Joseph contains valuable lessons and a guiding force for believers. Consequently, it has been concluded that, if correctly understood and conveyed, the story of Joseph can be a valuable resource for spiritual counselors and can serve as a guide for clients, illuminating their inner journeys.

Anahtar Kelimeler

Psychology of Religion , Spiritual Guidance , the Story of Prophet Joseph , Counseling Methods , Religious Coping

Etik Beyan

This article is an expanded version of a paper presented at the II. International Postgraduate Student Symposium on Psychology of Religion and Spirituality.

Kıssaların Manevi Rehberlikteki Yöntemsel Değeri: Hz. Yusuf Kıssası Üzerinden Bir Yaklaşım

Öz

Bu makalede, Hz. Yusuf (as) kıssasının manevi rehberlik ve danışmanlık sürecinde bir yöntem olarak nasıl kullanılabileceği incelenmektedir. Bu çalışma, Hz. Yusuf’un (as) hayatındaki önemli olaylar ve bu olaylara karşı gösterdiği tutumların, danışanlara hangi durumlarda rehberlik edebileceği üzerine de odaklanmaktadır. Ayrıca, Yusuf Suresi’ndeki ayetler üzerinden verilen mesajlar ve bu mesajların manevi rehberlikteki yeri incelenmektedir. Bu bağlamda, kıssanın manevi danışmanlık süreciyle nasıl bütünleşeceği ele alınmış ve danışan-danışman arasındaki ilişkiyi yönlendirecek bilgiler sunulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tematik analiz uygulanmıştır. Ayrıca, kıssanın tüm boyutlarını kapsamlı biçimde değerlendirmek amacıyla Yusuf Suresi’nin Kur’ân-ı Kerîm’deki meali ile klasik ve modern tefsirlerdeki yorumlar incelenmiş ve kıssanın içeriğine ve inananlara verilmek istenen mesajlara da yer verilmiştir. Kıssadaki ana temalar, Hz. Yusuf’un (as) yaşadığı durumlara karşı takındığı tutum ve davranışlardan tematik analiz yöntemiyle belirlenip manevi rehberlik ve danışmanlık ilke ve yöntemlerine göre ele alınmıştır. Özellikle sabır, iffet, affetme ve tevekkül gibi temalar manevi rehberlikte, rehberlik ilkeleri olarak kullanılmıştır. Hz. Yusuf’un (as) kıssasında yer alan bu temalar, bireylerin manevi gelişimlerine katkı sağlamak için önemli bir model sunmaktadır. Nitekim Kur’ân’da Hz.Yusuf (as) kıssasının, inananlar için ders niteliğinde mesajlar içerdiği ve yol gösterici nitelik taşıdığı ifade edilmektedir. Sonuç olarak, Hz. Yusuf (as) kıssasının doğru anlaşıldığı ve aktarıldığı takdirde manevi danışmanlar için önemli bir kaynak olabileceği ve danışanlar için de içsel yolculuklarını aydınlatıcı bir rehber rolü üstlenebileceği kanaatine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Din Psikolojisi , Manevi Rehberlik , Yusuf Kıssası , Danışmanlık Yöntemleri , Dinî Başa Çıkma

Etik Beyan

Bu makale 2025 II. Uluslararası Lisansüstü Din ve Maneviyat Psikolojisi Öğrenci Sempozyumunda sunulan bildirinin genişletilmiş halidir.

Destekleyen Kurum

Karabük Üniversitesi

Kaynakça

• American Psychological Association. (2010). Ethical principles of psychologists and code of conduct (2002, Amended June 1, 2010). http://www. apa.org/ethics/code/index. Aspx
• Al-Karam, C. Y. (Ed.). (2018). Islamically integrated psychotherapy. Templeton Press.
• Atalay, M. (2011). Dinsel metin okuyarak psikolojik zorluklarla başa çıkmak: Bibliyoterapinin kapsamını genişletmek. Ekev Akademi Dergisi, 48, (23-52).
• Ayten, A. (2012). Tanrı’ya sığınmak: Dini başa çıkma üzerine psiko-sosyal bir araştırma. İz Yayıncılık.
• Bal, H. (2016). Nitel araştırma yöntem ve teknikleri. Sentez Yayıncılık.
• Batar, Y. (2016). Kur’an kıssalarındaki rol modellerin eğitsel değeri. Y. Ünal, Ş. Pekdemir, Y. B. Gündoğdu, O. İyibilgin & S. Kar (Ed.), Uluslararası kişilik ve karakterin inşasında dinin yeri sempozyumu içinde (ss.10-12). Ordu Üniversitesi.
• Barrera, T. L., Zeno, D., Bush, A. L., Barber, C. R. & Stanley, M. A. (2012). Integrating religion and spirituality into treatment for late-life anxiety: Three case studies. Cognitive and Behavioral Practice, 19 (2), 346-358 https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2011.05.007
• Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3 (2), 77–101.
• Corveleyn, J. & Luyten, P. (2013). Psikodinamik psikolojiler ve din: Geçmiş, günümüz ve gelecek. (F. Kıraç, Çev.) R. E. Paloutzian & C. L. Park (Ed.), Din ve maneviyat psikolojisi: Temel yaklaşımlar ve ilgi alanları içinde (ss.169–206). Phoenix Yayınları.
• Çelik, A. ( 2004) Birey ve toplumun ıslahı açısından Kur’an kıssaları. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22.
• Demirci, M. (2009). Hadislerle tasavvuf kültürü. Vefa Yayınları.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. (2014). Kur’ân yolu Türkçe meâl ve tefsir (H. Karaman, Ed.). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
• Doğan, M. (2017). Dindarlık, sabır ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkiler üzerine bir araştırma. H. Hökelekli (Ed.), Din, değerler ve sağlık içinde (ss.265-306). Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları.
• Düzgüner, S. & Ayten, A. (2020). Manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri temel bilgiler kılavuzu. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
• Ekşi, H., Kaya, Ç. & Çiftçi, M. (2016). Maneviyat ve psikolojik danışma. H. Ekşi & Ç. Kaya (Ed.), Manevi yönelimli psikoterapi ve psikolojik danışma içinde (ss.13–28). Kaknüs Yayınları.
• Emmons, R. A. & McCullough, M. E. (2003). Counting blessings versus burdens: Experimental studies of gratitude and subjective well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84 (2), 377-389. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.84.2.377
• Işık, Z. (2013). Ebeveyni ölen yetişkinlerde dini başa çıkma [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• İbn Âşûr, M. et-T. (1997). Et-Tahrîr ve’t-tenvîr. Dâru’s-Suhnûn.
• İnci, A. A. (2019). Dini danışma ve rehberlik bağlamında karşılaşılan problemlerle başa çıkmada Hz Hacer kıssası üzerinden bir bibliyoterapi uygulaması (Manisa örneği). The Journal of Social Sciences, 37, 441-449.
• Kara, M. (2014). Kur’an kıssalarında konu ve kapsam merkezli bir analiz. İslami İlimler Dergisi, 9 (1), 69-102.
• Kara, B. (2020). Muhammed Tahir bin Âşûr’un kıssalara yaklaşımı: Yusuf Sûresi örneği [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Kula, M. N. (2024). Kur'an-ı Kerim merkezli manevi danışmanlık ve rehberlik: İnşirah Suresi, Bakara Suresi 155 ve Mülk Suresi 2. ayetler örneği. M. Atak & S. Bulut, (Ed.), Manevi danışmanlık ve rehberlik maneviyat psikolojisi IV içinde (ss.25-41). Nobel Yayınevi.
• Koenig, H. G. & Pritchett, J. (1998). Handbook Of Religion And Mental Health: Religion And Psychotherapy (ss.323-336). San Diego Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-012417645-4/50089-4
• Kutub, M. (1975). İslâm terbiye metodu ve ahlak sistemi. (A. Özek, Çev.). Hisar Yayınevi.
• Malik, R. (2018). Family therapy and the use of Quranic stories. C. Y. Al-Karam (Ed.), Islamically integrated psychotherapy içinde (ss.160–164). Templeton Press.
• Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E. & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16 (1), 1–13.
• Pargament, K. I., Koenig, H. & Perez, L. (2000). The many methods of religious coping: development and ınitial validation of the recope. Journal of Clinical Psychology. 56 (4), 519-543. http:// dx.doi.org/10.1002/(sici)1097-4679(200004)56:4<519::aid-jclp6>3.0.co;2-1
• Parlak, S. (2016). Manevi danışmanlığın gelişimi. H. Ekşi & Ç. Kaya (Ed.), Manevi yönelimli psikoterapi ve psikolojik danışma içinde (ss.29–46). Kaknüs Yayınları.
• Plante, T. G. (1999). A collaborative relationship betvveen professional psychology and the Roman Catholic Church: A case example and suggested principles foı success. Professional Psychology, Research and Practice, 30, 541-546. http://dx.doi.org/10.1037/ 0735-7028.30.6.541
• Post, B. & Wade, N. (2009). Religion and spirituality in psychotherapy: A practice-friendly review of research. Journal of Clinical Psychology, 65 (2), 131–146. https://doi.org/10.1002/jclp.20563
• Sâbûnî, M. A. (1981). Safvetü’t-tefâsîr. Dâru’l-Kur’âni’l-Kerîm.
• Smith, T., Bartz, J. & Richards, P. (2007). Outcomes of religious and spiritual adaptations to psychotherapy: A meta-analytic review. Psychotherapy Research, 17 (5), 643–655. https://doi.org/10.1080/10503300701250347
• Tatar, B. (2009). Kur’an’da kıssaların temel anlamları üzerine felsefi notlar. Milel ve Nihal, 6 (1), 99–111.
• Walker, D. F., Gorsuch, R. L., Tan, S. Y. & Otis, K. E. (2008). Use of religious and spiritual interventions in training in APA-accredited Christian psychology programs. Mental Health, Religion & Culture, 11 (6), 623–633. https://doi.org/10.1080/13674670701867648