Araştırma Makalesi

Antalya İli Merkez İlçelerindeki Aile Hekimlerine Kayıtlı, İkinci ve Üçüncü Trimesterdaki Gebelerin COVID-19’a Karşı Aşılanma Durumlarının ve Aşı Tereddütü Sebeplerinin Belirlenmesi

Cilt: 11 Sayı: 2 28 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Antalya İli Merkez İlçelerindeki Aile Hekimlerine Kayıtlı, İkinci ve Üçüncü Trimesterdaki Gebelerin COVID-19’a Karşı Aşılanma Durumlarının ve Aşı Tereddütü Sebeplerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Gebelerin Covid-19’a yakalanma riski toplumla benzer olsa da benzer yaştaki gebe olmayan kadınlara göre ciddi hastalık geliştirme riskleri bulunmaktadır. Çalışmanın amacı; gebelerin Covid-19’a karşı aşılanma durumları, aşı tereddüdü sebeplerinin belirlenmesidir. Yöntem: Çalışma kesitsel tiptedir. Çalışma 01/12/2021-30/06/2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Hesaplanan katılımcı sayısına ulaşmak için merkez ilçelerdeki aile hekimleri basit rastgele örneklemeyle seçilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkeni Covid-19 aşısı olma durumu; bağımsız değişkenleri eğitim durumu, gelir durumu, Covid-19 geçirme ve aşılanma durumu, gebeyken Covid-19 aşısının önerilme durumu, önerildiyse kimin önerdiği, aşı yaptırmama nedenleridir. Analizler, SPSS 23.0 programında yapılmıştır. Tek değişkenli analizlerde Ki-kare ve Student t testi kullanılmıştır. Çok değişkenli analizde lojistik regresyon kullanılmış; p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Gebelerin %67,8’ ine ulaşılmıştır (n=198). Katılımcıların yaş ortalaması 29,01±5,53’tür; %61,4’ü gebeliğin son trimesterindedir; %12,2’sinin bir kronik hastalığı vardır. Pandeminin başından beri gebelerin %31,2’si Covid-19 geçirmiştir; bunların %35’i Covid-19’u gebeyken geçirmiştir. Gebelerin %74,2’si en az bir doz Covid-19 aşısı yaptırmış; aşılananların %42,3’ü gebeyken aşılanmıştır. Gebelerin %25,2’si aşılanmamıştır; %20,7’sine Covid-19 aşısı önerilmemiştir. Aşılanmayan gebelerden, aşılanmama nedenini belirtenlerin en sık belirttiği iki neden; yan etkilerinden korkmak (%51,1), bebeğin olumsuz etkilenme ihtimalinden korkmaktır (%24,4). Çok değişkenli analiz sonucuna göre aşı önerilmeyen gebelerde Covid-19 aşısı yaptırmama 8,35 kat fazla bulunmuştur (p=,001; %95 GA:2,40-28,98). Sonuç: Gebelerin %25,8’i, gebelik döneminde aşılanmamış; %20,7’sine hiç aşı önerilmemiştir. Hâlâ ciddi sayıda gebe ve bebeği risk altındadır. Pandemi gibi yüksek riskli bir durumda; gebeler yakından takip edilmeli, aşısız olmalarına ‘sıfır tolerans’ yaklaşımı benimsenmelidir. Aşılanmanın arttırılabilmesi için sağlık çalışanlarının aşıyı önermesinin önemi büyüktür.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Çalışma için gerekli izin ve onayların alınmasındaki destekleri için Antalya İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Başkanı Dr. Hacer Nur Yüce ve Başkan Yardımcısı Dr. Saniye Gülatan’a; gebelere erişimi kolaylaştırdıkları için örnekleme çıkan aile hekimleri ve aile sağlığı elemanlarına teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. 1. World Health Organization (WHO). 2019 Novel Coronavirus (2019 nCoV): Strategic Preparedness and Response Plan. 2020.
  2. 2. World Health Organization (WHO). Archived: WHO Timeline - COVID-19 2020 .[Available from: https://www.who.int/news/item/27-04-2020-who-timeline-COVID-19 Erişim Tarihi: 21.04.2022].
  3. 3. World Health Organization (WHO). WHO’s response to COVID-19-2021 Annual Report. Strategic Health Operations; 2022.
  4. 4. World Health Organization (WHO). WHO Coronavirus (COVID-19) Dashboard: WHO; 2023 [Available from: https://covid19.who.int/region/euro/country/tr Erişim tarihi: 20.03.2024].
  5. 5. Centers for Disease Control and Prevention. Science Brief: Evidence Used to Update the List of Underlying Medical Conditions Associated with Higher Risk for Severe COVID-19. 2022.
  6. 6. World Health Organization (WHO). Pregnancy, childbirth and the postnatal period. WHO; 2022.
  7. 7. National Health Service. Pregnancy, breastfeeding, fertility and coronavirus (COVID-19) vaccination 2022 [Available from: https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/pregnancy-breastfeeding-fertility-and-covid-19-vaccination/ (Erişim Tarihi:01.01.2024)].
  8. 8. The Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). COVID-19 vaccines, pregnancy and breastfeeding FAQs 2022 [Available from: https://www.rcog.org.uk/guidance/coronavirus-covid-19-pregnancy-and-women-s-health/vaccination/covid-19-vaccines-pregnancy-and-breastfeeding-faqs/ (Erişim tarihi 26.07.2022)].

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Koruyucu Sağlık Hizmetleri , Halk Sağlığı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

28 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

22 Mart 2024

Kabul Tarihi

8 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

Vancouver
1.Gamze Akın Özkara, Mestan Emek, Fatma Karsavurdan, Emsal Çetin, Mehmet Rıfkı Aktekin. Antalya İli Merkez İlçelerindeki Aile Hekimlerine Kayıtlı, İkinci ve Üçüncü Trimesterdaki Gebelerin COVID-19’a Karşı Aşılanma Durumlarının ve Aşı Tereddütü Sebeplerinin Belirlenmesi. Akd Tıp D. 01 Mayıs 2025;11(2):216-22. doi:10.53394/akd.1448959