Derleme

İlaçlara Bağlı Çene Kemiği Osteonekrozu: Etken İlaç Grupları, Tanı ve Tedaviye Dair Görüşler ve Kavramlar

Cilt: 12 Sayı: 1 4 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

İlaçlara Bağlı Çene Kemiği Osteonekrozu: Etken İlaç Grupları, Tanı ve Tedaviye Dair Görüşler ve Kavramlar

Öz

ÖZ İlaçlara bağlı çene kemiği osteonekrozu (MRONJ) antirezorptif ve antianjiyojenik ilaçların kemik döngüsü ve vaskülarizasyonu üzerindeki etkilerine bağlı olarak çene kemiklerinde ortaya çıkan, kemik dokusunun ilerleyici yıkımıyla karakterize bir patolojidir. MRONJ olgularının büyük bir kısmı IV bisfosfonat ve subkutan denosumab kullanımına bağlı gelişmektedir. Ancak son yıllarda özellikle onkoloji alanında kullanılmaya başlanan vasküler epiteliyal büyüme faktörü ve tirozin kinaz inhibitörleri gibi bazı farmakolojik ajanların da benzer yan etkilere sahip olduğu rapor edilmekte ve dolayısı ile MRONJ gelişimine yol açma riski taşıyan ilaç grupları devamlı güncellenmektedir. MRONJ’un klinik ve radyografik olarak tanımlanmış pek çok bulgusu mevcut olup bu bulgular hastalığın şiddetine ve evresine göre olgudan olguya değişkenlik göstermekte ve uygun tedavi protokolüne hastanın bulgularına, bulguların şiddetine ve hastalığın evresine göre karar verilmektedir. MRONJ tedavisinde temel amaç kemik nekrozunun, ağrı ve enfeksiyonun kontrol altına alınmasıdır. Bu amaçla, erken evre MRONJ olgularında ağız hijyen motivasyonu gibi konservatif yöntemlere başvurulurken ileri evrelerde ise invaziv cerrahi işlemler zorunlu hale gelmektedir. Diş hekimlerinin MRONJ’un klinik ve radyografik bulguları konusunda güncel ve yeterli bilgiye sahip olması MRONJ’un klinik ve radyografik ayırıcı tanısında ve tedavi planlamasında önemli rol oynamaktadır. Bu derlemenin amacı, MRONJ gelişimine neden olan ilaç gruplarının, MRONJ’un klinik ve radyografik bulgularının, ayırıcı tanısının ve farklı tedavi yaklaşımlarının güncel literatür rehberliğinde irdelenmesidir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu makalenin redaksiyonunda katkıları bulunan değerli hocalarım Prof. Dr. Sayın B. Güniz Baksı Şen ile Prof. Dr. Sayın Erinç Önem’e teşekkürü borç bilirim.

Kaynakça

  1. 1. Di Fede O, Canepa F, Panzarella V, Mauceri R, Del Gaizo C, Bedogni A, Fusco V, Tozzo P, Pizzo G, Campisi G, Galvano A. The Treatment of Medication-Related Osteonecrosis of the Jaw (MRONJ): A Systematic Review with a Pooled Analysis of Only Surgery versus Combined Protocols. Int J Environ Res Public Health 2021; 18:8432.
  2. 2. Marx RE. Pamidronate (Aredia) and zoledronate (Zometa) induced avascular necrosis of the jaws: a growing epidemic. J Oral Maxillofac Surg 2003; 61:1115-7.
  3. 3. Ruggiero SL, Dodson TB, Assael LA, Landesberg R, Marx RE, Mehrotra B; American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons position paper on bisphosphonate-related osteonecrosis of the jaws--2009 update. J Oral Maxillofac Surg 2009; 67:2-12.
  4. 4. Ruggiero SL, Dodson TB, Fantasia J, Goodday R, Aghaloo T, Mehrotra B; American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons position paper on medication-related osteonecrosis of the jaw--2014 update. J Oral Maxillofac Surg 2014; 72:1938-56.
  5. 5. Henry DH, Costa L, Goldwasser F, Hirsh V, Hungria V, Prausova J, Scagliotti GV, Sleeboom H, Spencer A, Vadhan-Raj S, von Moos R, Willenbacher W, Woll PJ, Wang J, Jiang Q, Jun S, Dansey R, Yeh H. Randomized, double-blind study of denosumab versus zoledronic acid in the treatment of bone metastases in patients with advanced cancer (excluding breast and prostate cancer) or multiple myeloma. J Clin Oncol 2011; 29:1125-32.
  6. 6. Khan AA, Morrison A, Hanley DA, Felsenberg D, McCauley LK, O'Ryan F; International Task Force on Osteonecrosis of the Jaw. Diagnosis and management of osteonecrosis of the jaw: a systematic review and international consensus. J Bone Miner Res 2015; 30:3-23.
  7. 7. Eguia A, Bagán-Debón L, Cardona F. Review and update on drugs related to the development of osteonecrosis of the jaw. Med Oral Patol Oral Cir Bucal; 25:e71-e83.
  8. 8. Ruggiero SL, Dodson TB, Aghaloo T, Carlson ER, Ward BB, Kademani D. American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons' Position Paper on Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws-2022 Update. J Oral Maxillofac Surg 2022; 80:920-43.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

4 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

10 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

Vancouver
1.Elif Aslan. İlaçlara Bağlı Çene Kemiği Osteonekrozu: Etken İlaç Grupları, Tanı ve Tedaviye Dair Görüşler ve Kavramlar. Akd Tıp D. 01 Mart 2026;12(1). doi:10.53394/akd.1524039