İş ve Meslek Hastalıkları Polikliniği’ne Başvuran Bireylerde İş stresi ve Sigara Bağımlılığının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Çalışma ortamında birey kimyasal, fiziksel ve psikososyal gibi birçok riske maruz kalır. Psikososyal risklerde soyut durumlar nedeniyle fiziksel, kimyasal gibi risklere göre değerlendirilmesi daha güçtür. Psikososyal nedenler, çalışanların yüksek düzeyde stres yaşamasına, fiziksel ve psikolojik sağlıklarının bozulmasına, sigara tüketimi gibi alışkanlıklara neden olur. Çalışmamızda Meslek Hastalıkları Polikliniği’ne başvuran bireylerde, iş stresi ve sigara kullanımının bireysel özellikler ve sağlık durumu ile ilişkisini tespit etmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Çalışmamız prospektif anket çalışması olarak planlanmıştır. Çalışmamıza Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Meslek hastalıkları polikliniğine 7.10.2024- 7.08.2025 tarihleri arasında başvuran ve anket sorularını yanıtlamayı kabul eden 107 katılımcı dahil edilmiştir. Anket, birinci bölümünde sosyodemografik özellikler, ikinci bölümünde 17 sorudan oluşan İsveç İş Yükü-Kontrol-Destek Anketi(İş Stresi Ölçeği), üçüncü bölümü ise sadece sigara içen kişilerde uygulanan Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi yer almaktadır. Bulgular: Çalışmamıza 24 kadın ve 83 erkek toplam 107 kişi katıldı. Katılımcıların yaşları %60,8’i 40 yaş üzeriydi. Katılımcılarda aktif sigara kullananlar ortalama günde 14,5 adet sigara kullanmaktaydı. Katılımcılarda iş stresi puan ortalaması 1,12 ±0,24’tü. İş stresi puanının kadınlarda daha yüksek olduğu izlenmiştir. İş stresi puanının ergonomik risklere maruz kalanlarda daha yüksek izlendi. İş stresi puanı, meslek hastalığı olanlarda daha yüksek izlenmiştir. İş stresi puanı iş kazası geçirme öyküsü olanlarda daha yüksek izlenmiştir. İş stresi puanı vardiyalı çalışanlarda daha yüksek izlenmiştir. Aktif sigara kullanan ve kullanmayanlar arasında iş stresi puanı açısından anlam fark izlenmemiştir. Sonuç: Çalışma ortamlarında insan sağlığını olumsuz etkileyen birçok risk faktörü vardır. Risk faktörlerini çalışanlara zarar vermeyecek düzeylere azaltmak, hem bireysel hem de yönetimsel açıdan çok yönlü bir konudur. Psikososyal riskler bireylerde strese neden olur, bireyin sağlığını, sosyal hayatını ve alışkanlıklarını, iş yerinde performansını etkiler. Bu sebeplerle çalıştığı ortamdaki psikososyal riskleri tanımlamak, bireyin etkilenmesini en aza indirecek önlemlerin alınması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş stresi
• meslek hastalığı
• sigara kullanma
• vardiyalı çalışma

Destekleyen Kurum

yoktur.

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

Bu çalışma Sakarya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylandı (Tarih: 19.09.2024, Karar numarası: E43012747-050.04-399426-01). Etik kurul onayı alındıktan sonra çalışmaya başlandı.

Teşekkür

...

Evaluation of Work Stress and Smoking Addiction in Individuals Applying to the Occupational Diseases Clinic

Öz

Objective: In the work environment, individuals are exposed to many risks, including chemical, physical, and psychosocial risks. Psychosocial risks are more difficult to assess than physical and chemical risks due to their abstract nature. Psychosocial factors cause employees to experience high levels of stress, deteriorate their physical and psychological health, and lead to habits such as smoking. In our study, we aimed to determine the relationship between work stress and smoking, individual characteristics, and health status in individuals who applied to the Occupational Diseases Clinic. Material and Methods: Our study was planned as a prospective survey study. Our study included 107 participants who applied to the Occupational Diseases Clinic of Sakarya Training and Research Hospital between 7 October 2024 and 7 August 2025 and who agreed to answer the survey questions. The questionnaire was administered face to face to those who accepted the survey. The first part of the survey included sociodemographic characteristics, the second part included the 17-question Swedish Workload-Control-Support Questionnaire (Job Stress Scale), and the third part included the Fagerström Nicotine Dependence Test, which is administered only to smokers. Results: A total of 107 people, 24 women and 83 men, participated in our study. 60.8% of the participants were over 40 years of age. Participants who were active smokers smoked an average of 14.5 cigarettes per day. The mean job stress score was 1.12 ± 0.24. Job stress scores were higher in women. Job stress scores were higher in those exposed to ergonomic risks. Job stress scores were higher in those with occupational diseases. Job stress scores were higher in those with a history of workplace accidents. Job stress scores were higher in shift workers. No significant difference was observed in job stress scores between active smokers and non-smokers. Conclusion: There are many risk factors that negatively impact human health in work environments. Reducing risk factors to levels that will not harm employees is a multifaceted issue, both individually and managerially. Psychosocial risks cause stress in individuals and negatively affect their health, social life, habits, and workplace performance. Therefore, it is necessary to identify psychosocial risks in the work environment and take measures to minimize the impact on individuals.

Anahtar Kelimeler

• Work stress
• occupational disease
• smoking
• Shift work

Destekleyen Kurum

yoktur.

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

This study was approved by the Sakarya University, Health Sciences, Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee (Date: 19.09.2024, Decision number: E43012747-050.04-399426-01). The study was started after the ethics committee approval.

Teşekkür

...

Kaynakça

1. 1.T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. Meslek hastalıkları ve iş ile ilgili hastalıklar tanı rehberi [Internet]. Ankara: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; 2020 [access date 2025 July 5]. Access address: https://www.csgb.gov.tr/medias/4597/rehber20.pdf
2. 2.Işık İ, Aktepe ŞÖ, Özbudak EÇ, Ceylan F, Kuzdağ Y, Dönmez A, Guney K. Psikososyal Risk Farkındalığı ve Risk Yönetimine İlişkin Beklentiler: Maden Sektöründen Bir Değerlendirme. Calisma Ilisk Derg. 2022;1(1):90-113.
3. 3.Erentürk MK. Çalışma Yaşamında İş Stresi ve İş Stresinin Yönetilmesi. Int J Soc Humanit Sci Res. 2020;7(56):2062-7.
4. 4.Erdoğan T, Ünsar AS, Süt N. Stresin çalışanlar üzerindeki etkileri: bir araştırma. Süleyman Demirel Univ İktis İdari Bilim Fak Derg. 2009;14(2):447-61.
5. 5.Karabay ME. Sağlık Personelinin İş Stresi, İş-Aile Çatışması ve İş-Aile-Hayat Tatminlerine Yönelik Algılarının İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkilerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma. Yonet Bilim Derg. 2015;13(26):113-34.
6. 6. Tekingündüz S, Kurtuldu A, Öksüz S. İş-Aile Yaşam Çatışması, İş Tatmini ve İş Stresi Arasındaki İlişkiler. Siyaset Ekon Yonet Arast Derg. 2015;3(4):27-42.
7. 7. Pillinger J. Psychosocial Risks, Stress and Violence In The World of Work: A Trade Union Perspective. Int J Labour Res. 2016;8(1-2):35.
8. 8. Avcı S. İş Stresi ve Mesleki Doyum Arasındaki İlişki: Sosyal Çalışma Görevlileri Üzerine Bir Araştırma [yüksek lisans tezi]. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi; 2018.

9. 9.Westman M, Eden S, Shirom A. Job Stress, Cigarette Smoking and Cessation: The Conditioning Effects of Peer Support. Soc Sci Med. 1985;20(6):637-44.
10. 10. Demiral Y, Ünal B, Kılıç B. İş Stresi Ölçeğinin İzmir Konak Belediyesi’nde Çalışan Erkek İşçilerde Geçerlik ve Güvenilirliğinin İncelenmesi. Toplum Hekimligi Bult. 2007;26(1):11-8.
11. 11. Karakaya T. İş Güvenliği Uzmanlarının Çalışma Yaşamı Özellikleri, İş Stresi ve İş Güvencesizliğinin Değerlendirilmesi [yüksek lisans tezi; Internet]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi; 2018 [access date 2026 September 17]. Access address: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
12. 12. Uysal MA, Kadakal F, Karşıdağ C. Fagerström Test For Nicotine Dependence: Reliability In A Turkish Sample And Factor Analysis. Tuberk Toraks. 2004;52(2):115-21.
13. 13. Esen AD, Arıca S. Sigarayı Bırakmak İçin Başvuranlarda Nikotin Bağımlılık Düzeyi Ve Sosyodemografik Özelliklerin Değerlendirilmesi. Ankara Med J. 2018;18(3):328-36.
14. 14. Sürme Y. Stres, Stresle İlişkili Hastalıklar ve Stres Yönetimi. J Int Soc Res. 2019;12(64):681-7.
15. 15. Feng MY, Wang HX, Zhuo LB. Work-Related Stress and Occurrence of Cardiovascular Disease: A 13-Year Prospective Study. J Occup Environ Med. 2022;64(11):927-33.
16. 16. Bardak F, Demir İ, Dina C. Farklı Değişim Aşamalarına Göre, Sigara İçme Davranışı ve Psikolojik Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Bagimlik Derg. 2016;17(4):152-63.
17. 17. Akdeniz E. Sigara Bağımlılığı Sağlığa Etkileri ve Sigara Bıraktırmada Kullanılan Transteoretik Model. Kırşehir Ahi Evran Univ Saglik Bilim Derg. 2019;2(3):11-25.
18. 18. Erşan EE, Yıldırım G, Doğan O. Sağlık Çalışanlarının İş Doyumu ve Algılanan İş Stresi ile Aralarındaki İlişkinin İncelenmesi. Anatolian J Psychiatry. 2013;14(2):115-21.
19. 19. Tuna R. Onkoloji Hemşirelerinde İş Stresi ve Etkileyen Faktörler. Florence Nightingale J Nurs. 2013;21(2):92-100.
20. 20. Güneşer R, Atalay E. Ambulans Servisi Çalışanlarının Uyku Kalitesi, İş Stresi ve Beslenme Davranışlarının Değerlendirilmesi. Hastane Oncesi Derg. 2020;5(2):143-56.
21. 21. Belingheri M, Luciani M, Ausili D. Sleep Disorders And Night-Shift Work In Nursing Students: A Cross-Sectional Study. Med Lav. 2022;113(1):e2022003.
22. 22. Tahtasakal D, Celep SE, Özdemir EA. Sigara Bırakamama Nedenleri ve İlişkili Faktörler: Kesitsel Tek Merkezli Çalışma. Turkiye Klin Arch Lung. 2024;23(1):9-15.
23. 23. Childs E, de Wit H. Effects Of Acute Psychosocial Stress On Cigarette Craving And Smoking. Nicotine Tob Res. 2010;12(4):449-53.
24. 24. Barut MF. Sigara Kullanan Bireylerin Strese Yatkınlıkları ile Öfke Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Tunceli Çemişgezek ilçesi örneği [yüksek lisans tezi]. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi; 2022.
25. 25. Henke RM, Benevent R, Schulte P. The Effects Of Telecommuting Intensity On Employee Health. Am J Health Promot. 2016;30(8):604-12.
26. 26. Uslu NZ, Karaman I, Oral A. İstanbul'daki Özel Hastane Çalışanlarında Sigara İçme, İş Stresi ve Bilinçli Farkındalık Arasındaki İlişkiler. Subst Use Misuse. 2024;59(5):743-51.
27. 27. Cui X, Rockett IR, Yang T. Work Stress, Life Stress And Smoking Among Rural–Urban Migrant Workers In China. BMC Public Health. 2012;12(1):979.
28. 28. Kouvonen A, Kivimäki M, Virtanen M. Work Stress, Smoking status And Smoking Intensity: An Observational Study Of 46190 Employees. J Epidemiol Community Health. 2005;59(1):63-9.
29. 29. Nizami S, Sobani ZA, Raza E. Causes Of Smoking In Pakistan: An Analysis Of Social Factors. J Pak Med Assoc. 2011;61(2):198-201.
30. 30. Shushtarian S, Hajipour A, Rastegari Y. Mental Stress In The Workers Exposed To Humidity In A Cheese Processing Factory. Indian J Occup Environ Med. 2008;12(1):37-9.
31. 31. B Fatih. Gürültünün stres üzerindeki etkisinin incelenmesi. Int Peer Reviewed J Psychiatr Psychol Res [Internet]. 2025 [access date 2025 July 30]. Access address: http://www.uhpdergisi.com
32. 32. Chaharaghran F, Tabatabaei S, Rostamzadeh S. The Impact Of Noise Exposure And Work Posture On Job Stress In A Food Company. Work. 2022;73(4):1227-34.
33. 33. Thronsao C, Thongkum W, Yoosook W. Occupational Stress and Burnout with Work-Related Musculoskeletal Disorders in Emergency Medical Personnel. Stud Health Technol Inform. 2025;328:520-4.
34. 34. Choi ES, Ha Y. Work-related stress and risk factors among Korean employees. J Korean Acad Nurs. 2009;39(4):549-61.
35. 35. Jang J, Kim Y, Song J, Kim I. Occupation, Work-Related Stress, And Personal Characteristics Among Suicide Deaths With Occupation-Related Compensation Claims In Korea. J Occup Health. 2021;63(1):e12233.
36. 36. Kabakçı A, Bacak B. İşyerinde Stres ve İş Sağlığı ve Güvenliği Farkındalığı: Çok Tehlikeli İşler Sınıfında Ampirik Bir Çalışma. Yonet Bilim Derg. 2015;22(54):2332-53.
37. 37. Kocatepe S, Parlak Z. The Effects Of Psychosocial Factors On Occupational Accidents: A Cross-Sectional Study In The Manufacturing Industry In Turkey. Int J Occup Saf Ergon. 2022;28(4):2574-81.
38. 38. Çalık İ, Demir O. İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Konaklama ve Yiyecek-İçecek İşyerlerinde Psikososyal Riskler. J Int Soc Res. 2015;8(41):1038-48.
39. 39. Akkaya B, Ocaktan ME. İş Yerlerinde Psikososyal Risk Yönetimi Süreci ve İyi Uygulama Örnekleri. Arch Med Rev J. 2023;32(1):42-51.
40. 40. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. Psikososyal faktörler bilgilendirme rehberi [Internet]. Ankara: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı; 2024 [access date 2025 September 25]. Access address: https://www.csgb.gov.tr/Media/mprl5zgs/psikososyal-fakt%C3%B6rler-bilgilendirme-rehberi-11-11.pdf