İDARE HUKUKU PERSPEKTİFİNDEN REKABET SAVUNUCULUĞU

Öz

Rekabet savunuculuğu, rekabet otoritelerinin toplumu rekabetin faydalarına ikna ederek rekabet kültürünü geliştirdiği bir hukuk aracıdır. Yaptırımdan ziyade ikna gücüne dayanan bu yaklaşım, idare hukuku perspektifinden yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Rekabet kurallarının uzun süredir uygulandığı ülkelerde rekabet savunuculuğu da eş zamanlı olarak gelişmiştir. Ancak, rekabet kurallarının yeni oluştuğu ülkelerde bu kavram henüz gelişim aşamasındadır. Bu süreçte, rekabet savunuculuğunun teorik temellerinin akademik çalışmalarla desteklenmesi büyük önem taşımaktadır. Rekabet Kurumu, rekabet savunuculuğu kapsamında çeşitli faaliyetler yürütmektedir. Ancak bu faaliyetler sistematik bir çerçevede yürütülmediği için etkisi sınırlı kalmaktadır. Etkinin artırılması için rekabet otoritesi ile rekabetin tarafları arasında etkileşimin arttırılması gerekmektedir. Bu etkileşimi arttıracak mekanizmalar rekabet savunuculuğunun içerisinde bulunmaktadır. Fakat Türk Hukuku açısından güncel mevzuat rekabet savunuculuğu için yeterli dayanağı sağlamamaktadır. Etkin ve etkili rekabet savunuculuğu için idarenin kanuniliği ilkesi kapsamında kanuni düzenleme gerekmektedir. İyi tanımlanmış rekabet savunuculuğu hukukun birçok farklı alanında işlevsel olarak kullanılabilecektir. Çalışmamız içerisine idare hukuku perspektifinden kamu hizmeti ve özelleştirme başlıkları esas alınmıştır. Özelleştirme, muhteviyatı gereği rekabet savunuculuğunun temel uygulama alanıdır. Bunun yanı sıra rekabet savunuculuğunun oluşturacağı rekabet kültürü kamu hizmeti, kolluk gibi birçok idare hukuku kavramını doğrudan etkileyecektir.

Anahtar Kelimeler

• Rekabet savunuculuğu
• rekabet kültürü
• kamu hizmeti
• özelleştirme
• esnek hukuk kuralları

COMPETITION ADVOCACY FROM THE PERSPECTIVE OF ADMINISTRATIVE LAW

Öz

Competition advocacy is a legal tool through which competition authorities promote a competition culture by persuading society of its benefits. Rather than relying on enforcement, this approach is based on the power of persuasion, offering a new perspective from an administrative law standpoint. In countries where competition rules have long been in place, competition advocacy has developed in parallel. However, in countries where competition rules are still emerging, this concept remains in its early stages. During this development process, it is crucial to support the theoretical foundations of competition advocacy through academic studies. The Turkish Competition Authority carries out various activities within the scope of competition advocacy. However, since these activities are not carried out in a systematic framework, their impact remains limited. In order to increase this impact, it is necessary to increase the interaction between the Turkish Competition Authority and the parties to competition. Mechanisms to increase this interaction are included in competition advocacy. However, the current Turkish legislation does not provide a sufficient basis for competition advocacy. Effective and efficient competition advocacy requires legal regulation within the scope of the principle of legality of administration. A well-defined competition advocacy framework can be functionally applied across various areas of law. In our study, the topics of public service and privatization have been examined from an administrative law perspective. Privatization, by its very nature, is a primary area of application for competition advocacy. In addition, the competition culture fostered by competition advocacy will directly impact many administrative law concepts, such as public service and law enforcement.

Anahtar Kelimeler

• Competition advocacy
• competition culture
• soft law
• public service
• privatization

Kaynakça

1. Açımuz, Bige. “İdarenin Esnek Hukuk İşlemlerinin Yargısal Denetime Konu Edilmesi: Fransız Hukuku Odaklı İnceleme.”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 24, S. 2 (2018): 530-568. https://doi.org/10.33433/maruhad.502912.
2. Adalet Bakanlığı. “Yargı Reformu Stratejisi 2025-2029.” 2025.
3. Akıllıoğlu, Tekin. “Kamu Yararı Kavramı Üzerine Düşünceler.”, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi 9, S. 1-3 (1988): 11-22.
4. Akıncı, Müslüm. “Ekonomik Kamu Düzeni ve Rekabet Kurumu.”, Rekabet Dergisi, S. 5, (2001): 2-16.
5. Akyılmaz, Bahtiyar, Sezginer, Murat ve Kaya, Cemil. Türk İdare Hukuku. Ankara: Savaş Yayınevi, 2022.
6. Atasoy, Veysel. Türkiye’de Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Özelleştirme Sorunu. Ankara: Nurol Matbaacılık, 1993.
7. Clark, John. “Competition Advocacy: Challenges for Developing Countries.”, OECD Journal: Competition Law and Policy 4, S. 6 (2005): 69-80. Doi: 10.1787/clp-v6-art10-en.
8. Dalkılıç, Elvin Evrim. Rekabet Kurulu’nun 4054 Sayılı Kanun Madde 9/3 Uyarınca Bildirdiği Görüşlere Danıştay’ın Yaklaşımı, İ. Yılmaz Aslan, editör, Rekabet Forumu Dergisi 100. Özel Sayı. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım, 2017. s. 167-186.

9. Derbil, Süheyp. İdare Hukuku Cilt: II. Ankara: İstiklal Matbaacılık, 1952.
10. Dere, Gülçin. “Uluslararası Hukuk Bağlamında Rekabet Otoritelerinin Yetki Sorunu ve Türkiye İçin Çözüm Önerileri.”, Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi: Rekabet Kurumu, 2012.
11. DPT. “Dokuzuncu Kalkınma Planı, Rekabet Hukuku ve Politikaları.” 2007.
12. Duran, Lütfi. İdare Hukuku Ders Notları. İstanbul: Fakülteler Matbaası, 1982.
13. Gözler, Kemal ve Kaplan, Gürsel. İdare Hukuku Dersleri. Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım, 2019.
14. Guzman, Andrew T. ve Meyer, Timpthy L. “International Soft Law.”, Journal of Legal Analysis 2, S. 1 (2010): 171-225. https://doi.org/10.1093/jla/2.1.171.
15. Gülan, Aydın. “Kamu Hizmeti ve Görülüş Usulleri.”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1987.
16. Günday, Metin. İdare Hukuku. Ankara: İmaj Yayınevi, 2004.
17. Günday, Metin. İdari Yargılama Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 2022.
18. Güneş, Ahmet M. “Uluslararası Çevre Hukuku Üzerine Bir İnceleme.”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 70, S. 1 (2012): 83-114.
19. Gür, Necip Taha. İdarenin Özendirme ve Destekleme Faaliyeti. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2019.
20. ICN. “Advocacy and Competition Policy.”, ICN’s Conference Naples. 2002.
21. ICN, “ICN Advocacy Working Group Competition Culture Project Report.”, 14. ICN Annual Conference Sydney. 2015.
22. Kağıtcıoğlu, Mutlu. Para Piyasası Kurumlarına Yönelik Ekonomik Kolluk Faaliyeti. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2016.
23. Kamu Denetçiliği Kurumu. “2024 yılı Faaliyet Raporu.” 2025. https://paylasim.ombudsman. gov.tr/dokuman/documentuploads/KDK-2024-Yili-idare-faaliyet-raporu/index.html.
24. Kula, Ayşegül. “Rekabet Kurumunun Birleşme ve Devralmalar Üzerindeki Kolluk Yetkisi.”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019.
25. Odyakmaz, Zehra, Çınarlı, Serkan ve Avcıoğlu Aksoy, Ezgi. İdare Hukukunda Yargı Öncesi Uyuşmazlık Çözüm Usulleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2018.
26. OECD. “Reviews of Regulatory Reform Turkey Crucial Support for Economic Recovery.” 2002.
27. OECD. Türkiye’de Rekabet Hukuku ve Politikası. 2005.
28. OECD. Latin American Competition Forum, Session III: Strategies for Competition Advocacy. 2010. https://one.oecd.org/document/DAF/COMP/LACF(2010)2/en/pdf.
29. Okay Tekinsoy, Özge. İdare Hukukunda Kamu Düzeni Kavramı. İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2011.
30. Onar, Sıddık Sami. İdare Hukukunun Umumi Esasları Cilt I. İstanbul: İsmail Akgün Matbaası, 1966.
31. Orak, Cem Çağatay. “Kamu Hizmetleri ve Kamu Teşebbüslerine Rekabet Hukuku Kurallarının Uygulanması.”, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
32. Özay, İl Han. Günışığında Yönetim. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 1996.
33. Özay, İl Han. “Türkiye’deki Klasik Kamu Hizmeti Anlayışı: ‘Çok Yaşa’ ya da “A Tes Amaour’.”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 56, S. 1-4, (1998): 293-295.
34. Özkan, Ahmet Fatih. “Rekabet Savunuculuğunda Yeni Bir Araç: Rekabet Kurumu’nun Basın Bültenleri.”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5, S. 2 (2014): 515- 558.
35. Özkan, Ahmet Fatih. “Seçimler ve Rekabet Hukuku Başka bir Rekabet Yasa Tasarısı Daha Kadük Oldu.”, Rekabet Forumu 95, (2015): 6-16.
36. Rekabet Kurumu. 5. Yıllık Rapor. 2004. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/faaliyet-raporlari/5-pdf.
37. Rekabet Kurumu. 6. Yıllık Rapor. 2005. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/faaliyet-raporlari/6-pdf.
38. Rekabet Kurumu. 8. Yıllık Rapor. 2007. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/faaliyet-raporlari/8-pdf.
39. Rekabet Kurumu. 9. Yıllık Rapor. 2008. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/faaliyet-raporlari/9-pdf.
40. Rekabet Kurumu. 10. Yıllık Rapor. 2009. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/faaliyet-raporlari/10-pdf.
41. Rekabet Kurumu. 3. Rekabet Ekonomisi ve Politikası Sempozyumu. Ankara: Pelin, 2010.
42. Rekabet Kurumu. Türkiye’de Rekabet Savunuculuğunun Kurumsallaşması Sempozyumu. 2010. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/etkinlik-yayinlari/26-pdf.
43. Rekabet Kurumu. Birleşme ve Devralma Görünüm Raporu 2021. 2022. https://www.rekabet. gov.tr/tr/Sayfa/Yayinlar/birlesme-ve-devralma-gorunum-raporlari.
44. Rekabet Kurumu. Birleşme ve Devralma Görünüm Raporu 2022. 2023. https://www.rekabet. gov.tr/tr/Sayfa/Yayinlar/birlesme-ve-devralma-gorunum-raporlari.
45. Rekabet Kurumu. Birleşme ve Devralma Görünüm Raporu 2023. 2024. https://www.rekabet. gov.tr/tr/Sayfa/Yayinlar/birlesme-ve-devralma-gorunum-raporlari.
46. Rekabet Kurumu. Birleşme ve Devralma Görünüm Raporu 2024. 2025. https://www.rekabet. gov.tr/tr/Sayfa/Yayinlar/birlesme-ve-devralma-gorunum-raporlari.
47. Sezen, Seriye. “Ombudsman Türkiye İçin Nasıl Bir Çözüm Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu Üzerine Bir Değerlendirme”, Amme İdaresi Dergisi 34, S. 4 (2001): 76.
48. Shaffer, Jay C. “Competition Law and Policy in Turkey.”, OECD Journal: Competition Law and Policy 2, S. 8 (2006): 177-251.
49. Stucke, Maurice E. “Better Competition Advocacy.”, St. John’s Law Review 83, S. 3 (2008): 951-1035.
50. Şahin, Cenk. Amerikan Federal İdare Hukukunda Regülasyon (ve Türk İdare Hukukuna Yansımaları). İstanbul: On İki Levha Yayınları, 2010.
51. Şengül, Ramazan. “Türkiye’de Kamu Yönetiminin Etkin Denetlenmesinde Yeni Bir Kurum: Kamu Denetçiliği Kurumu”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14, S. 2 (2007): 126-145.
52. Tan, Turgut. “Anayasal Ekonomik Düzen.”, Anayasa Yargısı Dergisi 7, (1990): 159-178.
53. Tan, Turgut. “Özelleştirme Sürecinde Rekabet Kurumu’nun Yeri”, Rekabet Kurumu, Rekabet Politikası ve Özelleştirme Sempozyumu. Ankara: Rekabet Kurumu, 1999.
54. Tan, Turgut. İdare Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 2014.
55. Temel, Esma. “Özelleştirme Uygulamaları ve Rekabet Politikası.”, Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi, Rekabet Kurumu, 2012.
56. Türk Hukuk Kurumu. Türk Hukuk Lûgatı. Ankara: Maarif Maatbası, 1944.
57. Ulusoy, Ali. Kamu Hizmeti İncelemeleri. İstanbul: Ülke Yayınevi, 2004.
58. Ulusoy, Ali. Türk İdare Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2022.
59. Uyanık, Halit. Ekonomik Kamu Yararı Kavramının Türk İdare Hukukundaki Anlam ve İşlevi. İstanbul: On İki Levha, 2013.
60. Ünübol, Neyzar. “Kamu Alım Piyasalarının Etkinliğinde Rekabetin Rolü: Rekabetin Korunması, Sağlanması ve Rekabet Savunuculuğu.”, Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi, Rekabet Kurumu, 2012.
61. Yakupoğlu, Mehmet Mukadder. “Rekabet Kültürü ve Rekabet Hukuku.”, Rekabet Kurumu Perşembe Konferansları, 2001. https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/persembe-konferanslari- yayinlari/perskonfyyn37.pdf.
62. Yasin, Melikşah. Uygulama ve Yargı Kararları Işığında Özelleştirmenin Hukuki Rejimi. İstanbul: Beta, 2006.
63. Yasin, Melikşah. “Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Türk İdari Teşkilat Hukukuna Etkileri”, Anayasa Yargısı Dergisi 36, S. 1, (2019): 315-333.
64. Yayla, Yıldızhan. İdare Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1985.
65. Yıldırım, Turan. “İdarenin Kanuniliği İlkesi Bağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasal Sınırı”, Anayasa Yargısı Dergisi 36, S. 1, (2019): 293-314.
66. Yükselbaba, Ülker. “Postmodernizm ve Hukuk.”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 74, S. 1 (2016): 139-156.