BOŞANMA DAVASI SIRASINDAKİ GEÇİCİ VELAYET (TEDBİREN VELAYET) ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Boşanma veya ayrılık davasının açılması ile birlikte yaşanan sorunlardan biri de çocukların geçici velayetinin dava süresince kime bırakılacağıdır. Böyle bir ortamda eşlerin ve çocukların zarar görmelerine engel olacak geçici önlemlere ihtiyaç vardır. Boşanma veya ayrılık davasının devamı sırasında eşlerin ayrı yaşama hakkı bulunduğundan ergin olmayan çocukların hangi eşin yanında kalacağı, bakımının ve korunmasının kim tarafından yerine getirileceği konusu alınacak geçici önlemlerin başında gelir. Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim geçici önlem olarak çocukların kimin yanında kalacağı hakkında kendiliğinden karar verecektir. Bu aşamada ise geçici (tedbiren) velayet gündeme gelir. Davanın açılmasından sonuçlanmasına kadar hâkim geçici olarak çocukları anne veya babadan birine verir ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri alır. Alınan önlemler, nitelikleri gereği, boşanma veya ayrılık kararı kesinleşinceye kadar devam eder. Bununla birlikte çocuğa fiilen bakan eş diğer eşten ekonomik ve sosyal durumuna uygun olarak nafaka talep edebilecektir. Ayrıca velayet hakkı kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında ise kişisel ilişki kurulmasına karar verilir. Çalışmamızda Türk Hukukundaki ve Uluslararası Hukuktaki çocuk hakları ve velayet ile ilgili temel ilkeler, geçici velayet (tedbiren velayet), geçici velayetin belirlenmesi, dava devam ederken çocuk ile kişisel ilişki konuları hukuki sonuçları ile incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Geçici Önlem
• Çocuğun Korunması
• Velayet Hakkı
• Çocuğun Üstün Yararı
• Tedbir

A STUDY ON TEMPORARY CUSTODY (PRECAUTIONARY CUSTODY) DURING A DIVORCE CASE

Öz

One of the problems experienced with the filing of a divorce or separation case is who will have temporary custody of the children during the case. In such an environment, temporary measures are needed to prevent harm to the spouses and children. Since the spouses have the right to live separately during the continuation of the divorce or separation case, the issue of which spouse the minor children will stay with and who will provide their care and protection are among the temporary measures to be taken. When a divorce or separation case is filed, the judge will decide on the temporary custody of the children as a temporary measure. At this stage, temporary (precautionary) custody comes to the agenda. From the filing of the case to its conclusion, the judge temporarily gives the children to one of the mothers or fathers and takes temporary measures regarding the care and protection of the children. The measures taken, due to their nature, continue until the divorce or separation decision is finalized. However, the spouse who actually takes care of the child will be able to request alimony from the other spouse in accordance with their economic and social situation. In addition, a personal relationship is decided to be established between the spouse who is not granted custody and the child. In our study, the basic principles of children's rights and custody in Turkish and International Law, temporary custody (precautionary custody), determination of temporary custody, personal relationship with the child while the case is ongoing, and their legal consequences were examined.

Anahtar Kelimeler

• Interim Measure
• Protection of the Child
• Custody Right
• Best Interest of the Child
• Precaution

Kaynakça

1. Akçaal, Mehmet. “Velayetin Değiştirilmesi.”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13, 1, (2022):190-205.
2. Akkaya, Tolga. “Boşanma Davasında Alınabilecek Geçici Hukuki Korumalar veya Hâkimin Müdahalesi Yoluyla Çocuğun Korunması Kapsamında Zorunlu Arabuluculuk ve Boşanma Süreci (Aile) Danışmanlığı.”, Ankara Barosu Dergisi, 72, 4 (2014): 23-61.
3. Akıntürk, Turgut, Ateş, Derya, Aile Hukuku. İstanbul: Beta Yayınları, 2024.
4. Akyüz, Emine. Çocuk Hukuku, Çocukların Hakları ve Korunması. Ankara: Pegem Akademi, 2021.
5. Akyüz, Emine. “Medeni Kanuna Göre Ana Babanın Çocuğu Yetiştirme Görevi.”, Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 16, 1 (2019): 511-529.
6. Arat, Ayşe. “Medeni Kanun’da Velayetin Kaldırılması Tedbiri ve Bu Tedbirin Uygulanması.”, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11, 2 (2012): 275-296.
7. Baktır Çetiner, Selma. Velâyet Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2009.
8. Baygın, Cem. Soybağı Hukuku. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2010.

9. Ceylan, Ebru. “Türk Medeni Kanunu’nda Çocuğun Korunmasıyla İlgili Güncel Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi.”, DEÜ. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Şeref ERTAŞ’a Armağan, 19, Özel Sayı (2017): 349-375.
10. Ceylan, Ebru. Türk ve İsviçre Hukukunda Velayet Hakkı ve Hukuki Sonuçları (Velayet). İstanbul: Leges Yayıncılık, 2019.
11. Dural, Mustafa, Öğüz, Tufan ve Gümüş, Mustafa Alper, Türk Özel Hukuku Cilt III (Aile Hukuku). İstanbul: Filiz Kitabevi, 2025.
12. Egger, August. Aile Hukuku, Birinci Kısım, Evlenme Hukuku, Çev.: Tahir Çağa. İstanbul: Kenan Matbaası, 1943.
13. Erdem, Mehmet, Makaracı Başak, Aslı, Aile Hukuku, İstanbul: Seçkin Yayıncılık, 2022.
14. Erlüle, Fulya. “Çocuk ile Kişisel İlişki Kurulması.”, MÜHFD, 16, 3-4 (2010): 217-248.
15. Evrim Erişir, “İhtiyati Tedbir Türleri”, Ulusal Tez Merkezi, Erişim Tarihi: Ekim 25, 2025, https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp.
16. Feyzioğlu, Feyzi Necmeddin. Aile Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1986
17. Gençcan, Ömer Uğur. Boşanma Tazminat ve Nafaka Hukuku. Ankara: Yetkin Yayınları, 2017.
18. Gençcan, Ömer Uğur. Çocuk Hukuku (Çocuk Hukuku). Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
19. Kılıçoğlu, Ahmet M. Aile Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 2025.
20. Köprülü, Bülent, Kaneti, Selim, Aile Hukuku. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları,1989.
21. Köse, Eylül Can. “TMK’nın 197. Maddesi Kapsamında Eşlerin Ayrı Yaşama Hakkı ve Hâkimin Alacağı Önlemler.”, TBB Dergisi, 133, (2017): 349-368.
22. Oğuzman, M. Kemal, Dural, Mustafa, Aile Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 2001.
23. Özdemir, Hayrunnisa, Ruhi, Ahmet Cemal, Çocuk Hukuku (Ders Kitabı), İstanbul: On İki Levha, 2024.
24. Öztan, Bilge. Aile Hukuku. Ankara: Turhan Kitabevi, 2015.
25. Serdar, İlknur. “Kişisel İlişki Kurma Hakkı.”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9, Özel Sayı (2007): 739-781.
26. Serozan, Rona. Çocuk Hukuku. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2017.
27. Serozan, Rona. “Çocuğun Kişi varlığının Aile Hukuku Alanında Korunmasında Yetersizlikler.”, Prof. Dr. Kenan Tunçomağ’a Armağan, (Çocuğun Kişi Varlığı), (1997): 381-406.
28. Şimşek Canan. Türk Hukuku ve Uluslararası Sözleşmeler Çerçevesinde Boşanmanın Çocuklar Yönünden Hukuki Sonuçları Yüksek Lisans Tezi. İzmir: 2012.
29. Taşkın, Özden Özer. “Velayet Hakkının Kullanılması, Velayetin Değiştirilmesi.”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6, 1 (2020): 239-262.
30. Tekinay, Selahattin Sulhi. Türk Aile Hukuku. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1990.
31. Usta, Sevgi. Velayet Hukuku. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2016.
32. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet. Türk Medeni Hukuku Aile Hukuku. İstanbul: Nurgök Matbaası, 1965.
33. Yıldırır, Efe Can. “TMK m. 169 Uyarınca Boşanma Davası Süresince Eşlere İlişkin Alınan Geçici Önlemler.”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(3) (2023): 817-860.
34. Yılmaz, Canan. Türk ve İsviçre Medeni Kanunlarına Göre Birlikte Yaşamaya Ara Verilmesi. Ankara: Adalet Yayınevi, 2016.