CONDITIONS FOR ENTITLEMENT TO RETIREMENT BONUS

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 1, 581 - 612, 15.07.2025

Başak Güneş

https://doi.org/10.54704/akdhfd.1674361

Öz

The retirement bonus is a one-off payment made to civil servants who are entitled to a retirement, old-age or invalidity pension, taking into account their length of service in the public sector. It is paid independently of the pension deductions made from their salaries and is intended to reflect the principle of the social state. The provisions on retirement bonuses are laid down in Law No. 5434. The applicable provision depends on the date on which the insured person became a civil servant. While Article 89 of Law No. 5434 applies to those who entered the civil service before the entry into force of Law No. 5510, Article 82 of the same law applies to those who entered after that date. The conditions for entitlement to the retirement bonus also differ according to the article concerned. The conditions applicable to those who became civil servants before the entry into force of Law No. 5510 have been the subject of annulment decisions by the Constitutional Court. These rulings have led to the creation of two different eligibility periods. The recent legislative amendment to Article 89 of Law No. 5434 contains uncertainties regarding its implementation. In addition, Article 82 of Law No. 5434, which applies to those who entered the civil service after the entry into force of Law No. 5510, includes provisions that are in violation of the Constitution. These provisions are examined in this article.

Anahtar Kelimeler

Retirement Bonus , Social Insurance , Retirement Fund Law , Principle of Equality , Provisional Article 4 of Law No. 5510

EMEKLİ İKRAMİYESİNE HAK KAZANMA KOŞULLARI

Öz

Emekli ikramiyesi, emeklilik, yaşlılık ya da malullük aylığı almaya hak kazanan kamu çalışanlarına, aylıklarda yapılan emekli kesintilerinden bağımsız olarak çalışmada istikrar ve devamlılığı sağlamak amacıyla ve sosyal devlet ilkesi gereğince, kamuda geçen hizmet süreleri dikkate alınarak bir defaya mahsus olmak üzere yapılan bir ödemedir. Emekli ikramiyesine ilişkin düzenlemeler 5434 sayılı Kanun’da yer almaktadır. Uygulanacak hüküm ise sigortalının kamu görevlisi olduğu tarihe göre değişmektedir. 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğünden önce ilk defa kamu görevlisi olanlara 5434 s. K. m. 89 uygulanırken 5510 s. Kanun’un yürürlüğünden sonra kamu görevlisi olanlara ise 5434 s. K. ek m. 82 uygulanmaktadır. Emekli ikramiyesine hak kazanma koşulları da bu doğrultuda farklılık arz etmektedir. 5510 s. Kanun’un yürürlüğünden önce ilk defa kamu görevlisi olanlara ilişkin koşullar Anayasa Mahkemesi iptal kararlarına konu olmuştur. Kararlar çerçevesinde oluşan yasal süreç hak kazanma koşulları bakımından iki farklı dönemin oluşmasına sebebiyet vermiştir. 5434 s. K. m. 89’da yapılan son düzenleme uygulama açısından belirsizlikler içermektedir. 5510 s. Kanun’un yürürlüğünden sonra kamu görevlisi olanlara uygulanan 5434 s. K. ek m. 82 ise Anayasa’ya aykırı düzenlemeler içermektedir. İşbu makale kapsamında söz konusu koşullar ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Emekli İkramiyesi , Sosyal Sigortalar , Emekli Sandığı Kanunu , Eşitlik İlkesi , 5510 sayılı Kanun geçici madde 4

Kaynakça

• Altundiş, Mehmet. “Hukuki Güvenlik İlkesi”, Yasama Dergisi, S. 10 (Eylül-Ekim-Kasım- Aralık 2008): s. 60-94.
• Akın, Levent. “Sigortalılık Kavramı Açısından Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun Tasarısının Değerlendirilmesi”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 54, S. 2 (2005): s. 23-63.
• Akyılmaz, Bahtiyar, Sezginer, Murat ve Kaya Cemil. Türk İdare Hukuku. 17. Baskı, İstanbul: Seçkin, 2023.
• Aslan, Onur Ender. Kamu Personel Hukuku. İstanbul: Yetkin, 2022.
• Balaban, Özge, Üstün, Süleyman. “İdari İşlemlerin Geri Alınması, Kaldırılması, Değiştirilmesi ve Düzeltilmesi”, Fifth International Mediterranean Social Sciences Congress (Mecas V), International Mediterranean Social Sciences Congress (MECAS) Congress Book Series (2019): s. 301-321
• Barın, Emine. “Türk Sosyal Güvenlik Hukuku’nda Sigortalı Lehine Yorum İlkesi”, International Conference on Eurasian Economies 2016, İstanbul: Beykent University Publications (2016): s. 236-241.
• Centel, Tankut. “Emekli İkramiyesinde Kalkan Sınır: Boşa Çalışmanın Reddi ve Yeniden Eşitleme Çabası”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 74, Özel Sayı (2016): s. 1163 -1170.
• Çelik, Nuri, Caniklioğlu, Nurşen, Canbolat, Talat ve Özkaraca, Ercüment. İş Hukuku Dersleri. 36. Bası, İstanbul: Beta, 2023.
• Ertan, Emre. “Yaşlılık Aylığı Bağlanması İstemi, Yazılı Başvuru Koşulu ve Sigortalı Lehine Yorum İlkesi”, Çalışma ve Toplum, S. 19 (2008): s. 241-251.
• Evren, Çınar Can, Uçar, İsmail. Kamu Görevlileri Hukuku. 3. Baskı, İstanbul: Seçkin, 2022. Eyrenci, Öner, Taşkent, Savaş, Ulucan, Devrim ve Baskan, Esra. İş Hukuku. 11. Baskı, İstanbul: Beta, 2024.
• Gözler, Kemal, Kaplan, Gürsel. İdare Hukuku Dersleri. 23. Baskı, Bursa: Ekin, 2023.
• Gözübüyük, A. Şeref, Tan, Turgut. İdare Hukuku Cilt I. 13. Baskı, Ankara: Turhan, 2019.
• Gündoğan, Tolga. “Devlet Memurluğunda İstifa”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S. 2 (Aralık 2014): s. 75-105.
• Güzel, Ali, Okur, Ali Rıza ve Caniklioğlu, Nurşen. Sosyal Güvenlik Hukuku. 20. Bası, İstanbul: Beta, 2024.
• Karahanoğulları, Onur. İdare Hukuku. 2. Baskı, Ankara: Turhan, 2023.
• Karslı, Mehmet Rauf. İdare Hukukunda Kamu Görevlisi Kavramı Anayasa’nın 128. Maddesi Çerçevesinde Bir İnceleme. İstanbul: On İki Levha, 2016.
• Mutlay, Faruk Barış. Sosyal Sigorta Yardımlarına Hak Kazanma Koşulları ve Eşitlik İlkesi. İstanbul: Beta, 2014.
• Mutlay, Faruk Barış. “Kıdem Tazminatına Hak Kazanmak İçin Aranan 15 Yıl Sigortalılık Süresini Tamamlama 3600 Gün Prim Bildirme Şartlarının Dayanağı ve Farklı Şartların Dikkate Alınma Zorunluluğu”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 40 (2018): s. 130-151.
• Nazlı, Seçkin. “Karar İncelemesi: Yurtdışı Hizmet Borçlanması, Sosyal Güvenlik Destek Primi, Sigortalı Lehine Yorum İlkesi, İyiniyet, Dürüstlük İlkesi”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt LXXII, S. 2 (2014): s. 665-680.
• Özdemir, Selman. “İdarî İşlemin Geri Alınmasında, İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararlarının İdarî Yargı Pratiğindeki Uygulanışına Dair Bir Değerlendirme”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 29, S. 2 (2021): s. 1383-1435.
• Sökmen, Uğur. “Kamu İdaresinde Mahkûmiyeti Olanların Devlet Memuru Olmaları ve Memuriyet Statüsünü Kaybetmeleri”, Maliye Dergisi, S. 158 (Ocak-Haziran 2010): s. 618-640.
• Sözer, Ali Nazım. İşçi, Bağımsız Çalışan ve Kamu Görevlileri Bakımından Türk Sosyal Sigortalar Hukuku. 6. Baskı, İstanbul: Beta, 2023.
• Sözer, Ali Nazım. “Önceki Çalışmalarında Kamu Görevlisi Olanların Emekli İkramiyesi Hakkı”, Sosyal Güvenlik Dergisi, Cilt 1, S. 1 (Haziran 2011): s. 82-102.
• Süzek, Sarper. “İş Hukukunda Disiplin Cezaları”, Çalışma ve Toplum, S. 28 (2011): s. 9-18.
• Süzek, Sarper, Başterzi, Süleyman. İş Hukuku. 24. Baskı, İstanbul: Beta, 2024.
• Şahlanan, Fevzi. “Emekli İkramiyesinde 30 Yıllık Sınırı İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararı ile Başlayan Süreç ve Bir Danıştay Kararı Üstüne Düşünceler”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Cilt 13, S. 49 (2016): s. 111-124.
• Şakar, Müjdat. İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku. 15. Baskı, İstanbul: Beta, 2024.
• Öztürk Yılmaz, Berna. “Sosyal Güvenlik Hukukunda “Haklı Beklentiler”in Korunması Sorunu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XXVIII, S. 3 (Temmuz 2024): s. 73-124.
• Tan, Turgut, Bayazıt, Bahar. İdare Hukuku. 11. Baskı, Ankara: Turhan, 2023.
• Tuncay, Aziz Can, Ekmekçi, Ömer ve Gülver, Ender. Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri. 22. Bası, İstanbul: Beta, 2023.
• Tüzün, Serdar. “Memurluğun Sona Erme Sebepleri”, Eskişehir Barosu Dergisi, Cilt 8, S. 2 (2023): s. 314-347.
• Yavuzdoğan, Seçkin. “İdare Hukukunda ‘İstifa’”, International Journal of Legal Progress, Volume 2, Number 2 (2016): s. 116-126.
• Yılmaz, Harun. “Hizmete Girişte Şartları Taşımayan Memurun Durumunun Sonradan Öğrenilmesinin Memuriyet Statüsüne Etkileri ve Sonuçları”, Terazi Hukuk Dergisi, Cilt 14, S. 157 (Eylül 2019): s. 1783-1795.