TAKİP TALEBİNDE DAYANILMAYAN BELGENİN İTİRAZIN İPTALİ DAVASINDA İLERİ SÜRÜLÜP SÜRÜLEMEYECEĞİ ÜZERİNE

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 1, 387 - 421, 15.07.2025

Meltem Ercan Özler

https://doi.org/10.54704/akdhfd.1676967

Öz

İtirazın iptali davası, alacaklının, borca veya imzaya itiraz eden borçluya karşı hem takibin devamını sağlamak hem de alacağın varlığını tespit ettirmek üzere, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içerisinde açtığı bir davadır. İcra ve İflas Kanunu’nun 67’nci maddesinde düzenlenen itirazın iptali davası, esasen genel mahkemelerde, genel hükümler çerçevesinde görülen Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun hükümlerinin uygulandığı bir davadır. Bu nedenle itirazın iptali davasında davalı borçlu ödeme emrine karşı bildirdiği itiraz sebepleriyle bağlı değildir (İİK m. 63). Davalı borçlu itiraz sebeplerini ve delillerini savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı kapsamında ileri sürebilir. Davacı alacaklının elinde İİK m. 68 anlamında bir belge varsa; alacaklı isterse itirazın iptali davasını açar isterse de itirazın kaldırılması yoluna başvurur. Ancak elinde İİK m. 68 anlamında bir belge bulunmayan alacaklı bakımından başvurulacak tek yol, itirazın iptali davasıdır. Zira mahkeme genel hükümlere göre genel ispat ve delil kuralları çerçevesinde davayı inceleyeceği için alacaklı, ispat ve delil bakımından itirazın kesin kaldırılması yolundan farklı olarak İİK m. 68 anlamındaki belgelerle sınırlı değildir. Ancak Yargıtay’ın özellikle son dönemde verdiği kararlara bakıldığında, itirazın iptali davasının icra takibine hem alacağın miktarı hem de alacağın kaynağı bakımından sıkı sıkıya bağlı olması gerekçesiyle itirazın iptali davasında alacaklının, takip dayanağı olarak sunmadığı belgelere dayanamayacağına hükmetmektedir. Bu kapsamda çalışmamızda itirazın iptali davasının, icra takibinden ayrı ve bağımsız bir dava olup olmadığı, itirazın kaldırılması yolundan bu anlamda bir farkının bulunup bulunmadığı ve takip talebinde dayanılmayan bir belgenin itirazın iptali davasında ileri sürülüp sürülemeyeceği doktrindeki görüşler ve yargı kararları çerçevesinde ispat hakkı, silahların eşitliği ilkesi ve dürüstlük kuralı bağlamında değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Takip talebi , takip talebindeki belgeler , itirazın iptali davası , itirazın kaldırılması yolu , ispat hakkı , silahların eşitliği ilkesi.

ON WHETHER THE DOCUMENT NOT RELIED UPON IN THE ENFORCEMENT REQUEST CAN BE RAISED IN THE CANCELLATION OF OBJECTION CASE

Öz

The case for cancellation of an objection is a lawsuit filed by the creditor against the debtor who objects to the debt or signature, within one year from the notification of the objection, in order to ensure the continuation of the proceedings and to establish the existence of the receivable. The case for cancellation of objection, regulated in Article 67 of the Enforcement and Bankruptcy Law, is essentially a case heard in general courts, within the framework of general provisions, in which the provisions of the Code of Civil Procedure are applied. For this reason, in the objection cancellation case, the defendant debtor is not bound by the reasons for the objection he stated against the payment order (Art. 63). The defendant debtor may put forward the reasons for objection and evidence within the scope of the prohibition of expanding or changing the defense. In the hands of the plaintiff in Article 68 of the Enforcement and Bankruptcy Law, in the hands of the creditor if there is a document within the meaning of Article 68 of the Enforcement and Bankruptcy Law; if the creditor wishes, he opens a case for the cancellation of the objection, or he applies for the way to remove the objection. However, the creditor who does not have a document within the meaning of Article 68 is the only way to file for cancellation of the objection. Because the court will examine the case within the framework of the general rules of proof and evidence according to the general provisions, the creditor, in terms of proof and evidence, unlike the way of final removal of the objection, it is not limited to documents within the meaning of Article 68. However, the Supreme Court, in its decisions, rules that the case for cancellation of the objection is closely related to the enforcement proceedings both in terms of the amount of the receivable and the source of the claim, therefore, the creditor cannot rely on documents that it has not submitted as the basis for the follow-up in the case of cancellation of the objection. In this context, in our study, it will be evaluated in the context of the right of proof, equality of arms and honesty to justice within the framework of doctrine and judicial decisions whether the case for cancellation of objection is a separate and independent case from enforcement proceedings, whether there is a difference in this sense from the way of removal of objection, and whether a document that is not relied upon in the request for follow-up can be put forward in the case of objection cancellation.

Anahtar Kelimeler

Follow up request , documents in the follow up request , the objection cancellation case , the way to remove the objection , the right of proof , the principle of equality of arms.

Kaynakça

• Akil, Cenk. “İtirazın İptali Davasında İcra İnkâr Tazminatının Şartı Olarak Borçlunun İtirazının Haksızlığına Karar Verilmesi.”, İÜHFD 3/1 (2012): 317-338.
• Akil, Cenk. “Yargıtay Kararları Işığında Medeni Muhakeme Hukukunda Tanık Listesi.”, TBBD S.149 (2020): 153-185.
• Akkan, Mine. “Medenî Usul Hukukunda Etkin Hukuki Koruma.”, MİHDER 6 (2007/1): 29-68.
• Akkan, Mine. “İcra Hukukunda Menfi Tespit ve İtirazın İptali Davası Arasındaki Derdestlik ve Kesin Hüküm İlişkisi.”, DEÜHFD 12/2 (2012): s. 1-41.
• Aktepe Artık, Sezin. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Medeni Usul Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2014.
• Akyazan, Sıtkı. “İcra ve İflâs Kanunu’nun 68’nci Maddesi Üzerinde Bir İnceleme.”, AD 12 (1955): 1141-1170.
• Amonn, Kurt. Grundtriss Des Schultbetreibungs Und Konkursrechts. Bern: Verlag Stämpli-Cie Ag., 1993.
• Aras, Aslı. “İtirazın İptali Davasında Dava Konusunun Devri.”, BAHÜHFD 9/121-122 (Eylül-Ekim 2014): 151-167.
• Aras, Aslı. İcra Hukukunda Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2023.
• Arpacı, Abdulkadir. “Borcu Likit “Liguide” Olmayan Borçlunun, İtirazın İptali Davasında İcra İnkâr Tazminatına Mahkûm Edilmesi Mümkün Müdür?.”, Yargı Dünyası 52 (1980): 22 vd.
• Arslan, Ramazan. Medeni Usul Hukukunda Dürüstlük Kuralı. Ankara: Sevinç Matbaası, 1989.
• Arslan, Ramazan, Ejder Yılmaz, Sema Taşpınar Ayvaz ve Emel Hanağası, İcra ve İflas Hukuku, Güncellenmiş 10. B. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.
• Atalı, Murat, İbrahim Ermenek ve Ersin Erdoğan, İcra İflas Hukuku. 8. B. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.
• Atalı, Murat ve Serra Korkut. “İtirazın İptali ve Takipli İflasta İflas Davasının Islah Yoluyla Doğrudan İflasa Dönüştürülmesi Mümkün Müdür?.”, MİHDER 15/43 (2019): 425-440.
• Baumgârtel, Gottfried. Zur Lehre Vom Streitgegenstand. Jus München, Berlin und Frankfurt, 1974: 69-75.
• Berkin, Necmeddin M. Tatbikatçılara İcra Hukuku Rehberi, 538 Sayılı Kanun’a ve Yargıtayın Son İçtihatlarına Göre Haciz Yolu ile Takip ve İlamsız İcra. İstanbul: Filiz Kitabevi, 1969.
• Bolayır, Nur. Hukuk Yargılamasında Delillerin Toplanmasında Tarafların ve Hâkimin Rolü. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2014.
• Boran Güneysu, Nilüfer. “İcra Takip İşlemleri”, TBBD 101 (2012): 31-60.
• Börü, Levent. Medeni Usul Hukukunda İddia ve Somutlaştırma Yükü. Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
• Börü, Levent. “Dava Konusu Kavramı ve Teoriler.”, BATİDER XXVIII/2 (2012): 257- 292.
• Çağa, Tahir. “Ödeme Emrine İtirazın İptaline Dair.”, BATİDER VIII/3 (1976): 21-31.
• Çiftçi, Pınar. Medeni Yargılama Hukukunda İspat Hakkı ve Sınırlamaları. Ankara: Adalet Yayınevi, 2018.
• Demircioğlu, Yaşar. Medeni Usul Hukukunda İnsan Haklan ve Adil Yargılanma Güvenceleri. Ankara: Yetkin Yayınları, 2007.
• Deynekli, Adnan ve Sedat Kısa. İtirazın İptali Davaları. Ankara: Turhan Kitabevi, 2013.
• Ercan Özler, Meltem. Medeni Usul Hukukunda Dava Konusu. 1. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2019.
• Erdem, Murat. “İcra ve İflâs Hukukunda İtirazın İptali Davası”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
• Erdönmez, Güray. Pekcanıtez Usul Medeni Usul Hukuku. C. I, 15. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2017.
• Erdönmez, Güray. Medenî Usûl Hukukunda Belgelerin İbrazı Mecburiyeti. 2. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2014.
• Erdönmez, Güray. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Delillerin Gösterilmesi ve İbrazı.”, İBD LXXXVII/5 (Eylül-Ekim 2013): 15-53.
• Ermenek, İbrahim. “Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Üzerine Verdiği Kararların Medenî Yargılama Hukukuna Yansımaları ve Bu Alanda Ortaya Çıkan Bazı Özel Durumlar.”, MİHDER 9/26 (2013/13): 3-55.
• Ermenek, İbrahim ve Betül Azaklı Arslan. “İcra İflas Hukuku Açısından Ticari Davalarda Arabulucuya Başvuru Zorunluluğu (TTK M. 5/A).”, TBBD 148 (2020): 135-196.
• Gönen, Eriş. “Ödeme Emrine İtirazın İptali Davası ve Bazı Sorunlar.”, ABD 5 (1977): 822-841.
• Gürdoğan, Burhan. İcra Hukuku Dersleri. Ankara: Ajans Türk Matbaası, 1970.
• Görgün, Şanal, Levent Börü ve Mehmet Kodakoğlu. İcra ve İflas Hukuku. 5. B. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.
• Görgün, Şanal, Levent Börü ve Mehmet Kodakoğlu. Medeni Usul Hukuku. Gözden Geçirilmiş ve Güncel Yargı Kararları İşlenmiş 13. B. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.
• Hanağası, Emel. Medeni Yargılama Hukukunda Silahların Eşitliği. Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
• Hesselberger, Dieter. Die Lehre Vom Streitgegenstand. Geschichtliche Entwicklung Und Gegenwârtiger Stand, Köln, Berlin, Bonn, München 1970.
• Karaaslan, Varol. Medeni Usul Hukukunda Hâkimin Davayı Aydınlatma Ödevi. Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş 2. B. Ankara: Adalet Yayınevi, 2019.
• Karslı, Abdurrahim. Medeni Muhakeme Hukuku. 3. B. İstanbul: Alternatif Yayınevi, 2012.
• Karslı, Abdurrahim. İcra Hukuku Ders Kitabı. İstanbul: Alternatif Yayınevi, 2009.
• Kiraz, Taylan Ö. İcra Mahkemesinde İtirazın Kaldırılması. Ankara: Adalet Yayınevi, 2007.
• Konyalı, Sinan Can. “İtirazın İptali Davasının Türk Milletlerarası Usul Hukuku Yönünden Değerlendirilmesi.”, İNÜHFD 13/2 (2022): 519- 533.
• Kurt Konca, Nesibe. Medeni Usul Hukukunda Tarafların Doğruyu Söyleme Yükümlülüğü. Ankara: Yetkin Yayınları, 2016.
• Kuru, Baki. İcra ve İflas Hukuku El Kitabı. Tamamen Yeniden Yazılmış ve Genişletilmiş 2. B. Ankara: Adalet Yayınevi, 2013.
• Leuch, Georg. Die Zivilprozessordnung Für Den Kanton Bern. Verlag Ag Bern, 4. Auflage, Bern: 1995.
• Meier, Isaak. Iura Novit Curia. Zürich: 1975.
• Muşul, Timuçin. İcra ve İflas Hukuku Bilgisi. 3. B. Ankara: Adalet Yayınevi, 2008. Okçuoğlu, Yavuz. “İcra Hukukunda İtirazın İptali ve İnkâr Tazminatı.”, Bursa Barosu Dergisi 11 (1980): 10-14.
• Overbeck, Alfred. Schuldbetreibung Und Konkurs Nach Schweizerischem Recht. 2. Aufl., Schultness Und Co, Zürich: 1940.
• Özbay, İbrahim ve Murat Erdem. “Ticari Uyuşmazlıklarda ve Tüketici Uyuşmazlıklarında İtirazın İptali Davasının Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamında Bulunup Bulunmadığı Meselesi.”, Yargıtay Dergisi 3(2021): 849-900.
• Özekes, Muhammet. Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı. Ankara: Yetkin Yayınları, 2003.
• Özekes, Muhammet. “HMK Bakımından Dava Dilekçesinde Eksiklik Hâlinde Yapılması Gereken İşlemler”. Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez Armağan, İzmir 2015, DEÜHFD Özel Sayı (2014): 263-300.
• Özekes, Muhammet: İcra Hukukunda Temel Haklar ve İlkeler. Ankara: Adalet Yayınevi, 2009.
• Özekes, Muhammet. Pekcanıtez Usul Medenî Usul Hukuku. 15. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2017.
• Özkan, Yönel. İcra-İflas Hukukunda İtirazın İptali Davası. Ankara: Turhan Kitabevi, 2004.
• Pekcanıtez, Hakan. “Hukuki Dinlenilme Hakkı.”, Seyfullah Edis’e Armağan. İzmir (2000): 753-791.
• Pekcanıtez, Hakan. “4949 Sayılı Kanun’la İcra Hukukunda Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi.”, TBBD 49 (2003): 137-158.
• Pekcanıtez, Hakan, Oğuz Atalay, Meral Sungurtekin Özkan ve Muhammet Özekes. İcra İflas Hukuku. 9. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2022.
• Postacıoğlu, İlhan E. “Ödeme Emrine İtirazın İptali Mevzuunda Bazı Zaruri Açıklamalar.”, BATİDER X/4 (1980): 976-978.
• Postacıoğlu, İlhan. İcra Hukuku Esasları. İstanbul: Sulhi Garan Matbaası, 1969.
• Postacıoğlu, İlhan ve E. Sümer Altay. İcra Hukuku Esasları. Güncelleştirilmiş Genişletilmiş 5. B. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2010.
• Rechberger, Walter H. ve Daphne-Ariane Simotta. Zivilprozessrecht (Erkenntnisverfahren). 3. Auflage. Wien 1986.
• Rosenberg, Leo, Karl Heinz Schwab ve Peter Gottwald. Zivilprozessrecht. 18. Auflage. München: C.H.Beck Verlag, 2018.
• Ruedın, Ronald. Die Anerkennungsklage (Art. 79 Schkg). Sjk Nr. 979a.
• Schwab, Karl Heinz. Der Streitgegenstand im Zivilprozess. München und Berlin: 1954.
• Staehelın, Adrian, Thomas Bauer ve Daniel Staehelın. Kommentar Zum Bundesgesetz Über Schuldbetreibung Und Konkurs I, Art.1-158 Schkg I. Helbing Lichtenhahn, Basel: 2010.
• Sunar, Gülcan. “İcra Hukukunda İcra Tazminatı.”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1995.
• Tanrıver, Süha. “Hukuk Yargısı (Medenî Yargı) Bağlamında Adil Yargılanma Hakkı.”, TBBD 53 (Temmuz-Ağustos 2004): 191-215.
• Tanrıver, Süha. Medeni Usul Hukuku. C. I. Ankara: Yetkin Yayınları, 2024.
• Toraman, Barış. “Takip Hukukuna Özgü Bazı Davaların Dava Şartı Arabuluculuğa Tabi Olup Olmadığı Sorunu.”, ÇÜHFD 5/1 (2020): 3141-3170.
• Ulukapı, Ömer. İcra ve İflas Hukuku. 1. B. Konya: Mimoza Yayınları, 2015.
• Umar, Bilge. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi. Ankara: Yetkin Yayınları, 2014.
• Uyar, Talih. “İcra Hukukunda İtirazın Hükümsüz Hale Getirilmesi (İtiraz Üzerine Alacaklının İzleyeceği Yol).”, İzBD 7/3 (1990): 72-79.
• Uyar, Talih. “Takip Hukukunda İtirazın İptali Davası.”: 1-66 (e-uyar.com).
• Ülkü Gören, Nazlı. İcra Hukukunda Ödeme Emri. İstanbul: Arıkan Yayınevi, 2008.
• Üstündağ, Saim. İcra Hukukunun Esasları. İstanbul: Alfa Basım Yayım Dağıtım, 1995.
• Yeşilırmak, Ali. Pekcanıtez Usul, Medeni Usul Hukuku. 15. B. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2017.
• Yeşilova, Bilgehan. “Yargılama Diyalektiği ve Silahların Eşitliği.”, TBBD 86 (2010): 47-101.
• Yıldırım, Kâmil ve Nevhis Deren-Yıldırım. İcra Hukuku. 4. B. İstanbul: Beta Yayınları, 2009.
• Yılmaz, Ejder. “İtirazın İptali Davasının Hukuki Niteliği.”, Saim Üstündağ Armağanı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2009: 597-615.
• Yılmaz, Ejder. “Tahkimde İtirazın İptali Davası ve Tahkime Elverişlilik.”, DEÜHFD. XVI/Özel Sayı (2014) Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez Armağanı, (Basım Yılı: 2015): 531-554.
• Yılmaz, Ejder. “İcra Tazminatı.”, Halûk Konuralp Anısına Armağan, C. 2, Ankara 2009: 675 vd.
• Yılmaz, Ejder. “İcra İnkâr Tazminatı Açısından “Likid Alacak” Kavramı.”, Bankacılar Dergisi. 67 (2008): 85-93.
• Yılmaz, Ejder. Islah. Genişletilmiş 5. B. Ankara: Yetkin Yayınları, 2021.
• Yönel, Özkan. İcra İflas Hukukunda İtirazın İptali Davası. Ankara: Turhan Kitabevi, 2004.
• Wock, Dominik ve Martina Aeplı-Wırz. Kommentar Zum Bundesgesetz Über Schuldbetreibung Und Konkurs, Sk- Schulthess Kommentar. 4th Edn, Basierend Auf Der 1911 Erschienenen 3rd Edn Von Carl Jaeger, Schulthess. Bern Und Zürich: 2017.