THE FORMAL VALIDITY OF PROXY MARRIAGES CONCLUDED ABROAD IN PRIVATE INTERNATIONAL LAW: INSIGHTS FROM BOSNIA AND HERZEGOVINA

Öz

The increasing cross-border movement of individuals, driven by diverse social, economic, and political factors, continues to generate complex challenges for the application of private international law in receiving states. One particularly significant issue concerns the determination of the formal validity and subsequent recognition of marriages concluded abroad, especially in non-traditional forms such as marriages by proxy. The recognition of such marriages within the destination country bears directly on the enjoyment of fundamental human rights, notably the right to marry, the right to family life, and the right to freedom of movement. Questions surrounding the formal validity of a proxy marriage concluded abroad typically arise during the process of its registration in the destination state, which essentially involves assessing the evidentiary value of a foreign marriage certificate—or more broadly, a foreign public document—or in the context of residence permit applications based on family reunification. Under the Private International Law Act of Bosnia and Herzegovina, the form of marriage is governed by the law of the state where the marriage is celebrated. This widely recognized conflict-of-law principle requires the acknowledgment of marriages validly concluded abroad, even when the form employed is unfamiliar or unrecognized under domestic law. Building on a recent case addressed by the competent authorities in Bosnia and Herzegovina, this article explores the legal characterization and formal validity of proxy marriages, analyzing the possibility of their recognition through a comparative perspective. In Bosnia and Herzegovina, such recognition is realized through the marriage registration procedure. The analysis concludes that refusal of recognition or registration is permissible solely when the foreign law enabling the marriage is manifestly incompatible with the fundamental principles of domestic public policy.

Anahtar Kelimeler

• proxy marriage
• formal validity of marriage
• recognition of foreign marriage certificate
• registration of marriage
• fundamental human rights

MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUKTA YURTDIŞINDA YAPILAN VEKÂLETEN EVLİLİKLERİN ŞEKLİ GEÇERLİLİĞİ: BOSNA-HERSEK’TEN ÇIKARIMLAR

Öz

Farklı sosyal, ekonomik ve politik faktörlerin etkisiyle bireylerin sınır ötesi hareketliliğinin artması, kabul eden devletlerde milletlerarası özel hukukun uygulanması açısından karmaşık sorunlar doğurmaya devam etmektedir. Özellikle önemli bir mesele, yurt dışında gerçekleştirilen evliliklerin —özellikle vekâleten yapılan evlilikler gibi geleneksel olmayan biçimlerdeki evliliklerin— şekli geçerliliğinin ve sonrasında tanınmasının belirlenmesiyle ilgilidir. Bu tür evliliklerin varış ülkesinde tanınması, temel insan haklarının, özellikle evlenme hakkı, aile hayatına saygı hakkı ve serbest dolaşım hakkının kullanılmasını doğrudan etkilemektedir. Yurt dışında yapılan bir vekâleten evliliğin şekli geçerliliğine ilişkin sorular genellikle bu evliliğin varış devletinde tescil süreci sırasında ortaya çıkar; bu süreç esasen yabancı bir evlilik belgesinin —ya da daha genel anlamda, yabancı bir resmi belgenin— delil değerinin değerlendirilmesini veya aile birleşimine dayalı oturma izni başvuruları bağlamında incelenmesini içerir. Bosna-Hersek’in Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu uyarınca, evliliğin şekli, evliliğin yapıldığı devletin hukukuna tabidir. Bu geniş kabul gören kanunlar ihtilafı ilkesi, şekli yerel hukukta tanınmayan veya alışılmadık olsa bile, yurt dışında geçerli biçimde yapılmış evliliklerin tanınmasını zorunlu kılmaktadır. Bosna-Hersek’te yetkili makamlarca ele alınan yakın tarihli bir vakadan hareketle, bu makale vekâleten evliliklerin hukuki niteliğini ve şekli geçerliliğini incelemekte, bunların tanınma olasılığını karşılaştırmalı bir bakış açısıyla analiz etmektedir. Bosna-Hersek’te bu tür tanıma, evlilik tescili prosedürü aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Analiz, tanımanın veya tescilin reddinin yalnızca, evliliğe izin veren yabancı hukukun yerel kamu düzeninin temel ilkeleriyle açıkça bağdaşmadığı durumlarda mümkün olduğu sonucuna varmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• evliliğin şekli geçerliliği
• vekâleten evlilik
• yabancı evlilik belgesinin tanınması
• evliliğin tescili
• temel insan hakları

Kaynakça

1. Alihodžić, Jasmina. “Some Private International Law Aspects of European Economic Migration.” Balkan Yearbook of European and International Law, Springer, 2019, p. 173 - 191.
2. Alihodžić, Jasmina, Duraković, Anita. “Zakon o međunarodnom privatnom pravu u Bosni i Hercegovini - retrospektiva i perspektiva normativnog uređenja”. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Tuzli, year IX, No.1, 2023, p. 53-72.
3. Bergmann, Alexander, Ferid, Murad, Henrich, Dieter. Internationales Ehe- und Kindschaftsrecht. Frankfurt am Main; Berlin: Verlag für Standesamtswesen GmbH, 2017.
4. de Conrad, M. Pareja, Rieck, Jürgen, Lettmaier, Saskia (eds.). Mexiko in: Ausländisches Familienrecht. München: Verlag C. H. Beck GmbH & Co. KG, 2021.
5. Dethloff, Nina. Familienrecht. Ein Studienbuch. München: C. H. Beck, 31. Auflage, 2015.
6. Duraković, Anita, Alihodžić, Jasmina. “Interstate and Cross-Border Family Relations in Bosnia and Herzegovina: The Intricacies of a Multi-Layered Legal System”, Balkan Yearbook of European and International Law, Springer, 2022, p. 3-27.
7. Dika, Mihajlo, Knežević, Gašo, Stojanović, Srđan. Komentar Zakona o međunarodnom privatnom i procesnom pravu. Beograd: Nomos, 1991.
8. Enßlin, Rainer, Rieck, Jürgen, Lettmaier, Saskia (eds.). Italien in: Ausländisches Familienrecht. München: Verlag C. H. Beck GmbH & Co. KG, 2018.

9. Grabenwarter, Christoph. European Convention on Human Rights Commentary. München: Verlag C.H. Beck oHG, 2014.
10. Hein, Friederike. Das Recht auf Familiennachzug im Ausländerrecht - Betrachtung von Einzelproblemen unter Gerechtigkeitsaspekten, menschen- und europarechtlichen Gesichtspunkten. Dissertation. Universität Potsdam, Potsdam, 2018/2019.
11. Jänterä-Jareborg, Maarit. “Populism and comparative law as tools not to recognise foreign marriages.” Journal of International and Comparative Law, vol 6, no. 2, 2019, p. 347-364.
12. Kroppholler, Jan. Internationales Privatrecht: einschließlich der Grundbegriffe des Internationalen Zivilverfahrensrechts. 6. Auflage. Tübingen, Germany: Mohr Siebeck, 2006.
13. McClean, David. Morris: the Conflict of Laws, fourth ed. London: Sweet and Maxwell, 1993.
14. Muminović, Edin. Međunarodno privatno pravo. Sarajevo: Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, 2006.
15. Rapp, Anica. Eheschließungsformen und Familiennachzug, Zur Anerkennung ausländischer Ehen in Bezug auf den Familiennachzug. Potsdam: Hochschule für öffentliche Verwaltung und Finanzen, 2017/2018.
16. Schäfer, Dierk, Rieck, Jürgen, Portugal in: Ausländisches Familienrecht. München: Verlag C.H. Beck, 2019.
17. Romac, Ante. Rječnik rimskog prava. Zagreb: Informator, 1989.
18. Stojčević, Dragomir, Romac, Ante. Dicta et Regulate Iuris, latinska pravna pravila, izreke i definicije sa prevodom i objašnjenjima. Beograd: Savremena administracija, 1984.
19. Traljić, Nerimana, Bubić, Suzana. Bračnо pravo. Sarajevo: Pravni fakultet Sarajevo, 2007.
20. Vaige, Laima. “Recognition of a status acquired abroad: Sweden”. Cuadernos de Derecho Transnacional, Vol. 15, No. 1, 2023, p. 1108-1120.
21. Unger, Elisabeth, Rieck, Jürgen, Iran in: Ausländisches Familienrecht, München: Verlag C.H. Beck, 2015.
22. Varadi, Tibor, Bordaš, Bernadet, Knežević, Gašo, Pavić, Vladimir. Međunarodno privatno pravo. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 2010.