Araştırma Makalesi

Annelik Öz-Yeterliliğinin İncelenmesi: Çocukluk Travmalarının, Yetişkin Bağlanmasının ve Bilişsel Esnekliğin Rolü

Cilt: 5 Sayı: 3 29 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

Annelik Öz-Yeterliliğinin İncelenmesi: Çocukluk Travmalarının, Yetişkin Bağlanmasının ve Bilişsel Esnekliğin Rolü

Öz

Annenin öz yeterliliği, etkili ebeveynliğin önemli bir bileşenidir. Annenin deneyimini zenginleştirir ve çocuğun gelişimi, iyi oluşu, anne-çocuk ilişkisi ve genel aile dinamikleri üzerinde geniş kapsamlı etkileri bulunmaktadır. Ancak, annelik yeterliliğini oluşturan unsurlar, karmaşıklıkları nedeniyle yeterince anlaşılmamıştır. Bu çalışmada, ebeveyn öz-yeterlilik teorisi çerçevesinde, dört aşamalı hiyerarşik regresyon analizi kullanılarak, demografik değişkenler, çocukluk travması, yetişkin bağlanması ve bilişsel esneklikin annelik öz-yeterliliğini anlamadaki yordayıcı gücünü araştırılmıştır. Araştırmaya Türkiye'de ikamet eden ve 0-6 yaş arası çocuğu olan 386 anne dahil edilmiştir. Bulgular, genel modelin annelik öz-yeterlilik puanlarındaki %18'lik bir varyasyonu açıkladığını göstermiştir. Kontrol değişkenleri arasında, annenin yaşı, tüm modelde, incelenen değişkenlerden etkilenmeden yordayıcı gücünü korumuştur. Fakat, eğitim ve çalışma durumunun anne öz yeterliliği üzerinde anlamlı bir yordama gücü bulunmamıştır. Hiyerarşik regresyon analizinin sonuçları, çocukluk çağı travmasının ve yetişkin bağlanmasının anne öz-yeterliğinin yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Ancak bilişsel esnekliğin modele eklenmesiyle bu değişkenlerin yordayıcı güçlerini kaybetmiştir. Bu bulgu, bilişsel esneklik gibi çeşitli bağlamsal ve kişisel faktörlerin de çocukluk çağı travmalarının ve güvensiz bağlanmaların olumsuz etkilerini hafifletebileceğini göstermektedir. Bulgular, ebeveynlerin öz-yeterliliğini artırmaya yönelik politikaların, müdahalelerin ve programların tasarlanmasına yardımcı olabilir. Bu da ebeveynlik uygulamalarının iyileştirilmesini ve daha iyi ebeveyn-çocuk ilişkilerini destekleyecek; nihayetinde çocuğun gelişimi açısından olumlu çıktıların oluşmasına katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aksoy, V. & Diken, İ. H. (2009). Annelerin ebeveynlik öz yeterlik algıları ile gelişimi risk altında olan bebeklerin gelişimleri arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalara bir bakış. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi,10(01), 59-70. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000133
  2. Albanese, A. M., Russo, G. R., & Geller, P. A. (2019). The role of parental self-efficacy in parent and child well-being: A systematic review of associated outcomes. Child: Care, Health and Development, 45(3), 333–363. https://doi.org/10.1111/cch.12661
  3. Ardelt, M., & Eccles, J. S. (2001). Effects of mothers' parental efficacy beliefs and promotive parenting strategies on inner-city youth. Journal of Family Issues, 22(8), 944–972. https://doi.org/10.1177/01925130102200800
  4. Balat, U. G. (2014). Okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin öz yeterlilik ve depresyon düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 11(2), 661-677.
  5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy. The exercise of control. New York: Freeman.
  6. Bates, R. A., Salsberry, P. J., Justice, L. M., Dynia, J. M., Logan, J. A., Gugiu, M. R., & Purtell, K. M. (2020). Relations of maternal depression and parenting self-efficacy to the self-regulation of infants in low-income homes. Journal of Child and Family Studies, 29, 2330-2341. https://doi.org/10.1007/s10826-020-01763-9
  7. Bernstein, D. P., Fink, L., Handelsman, L., Foote, J., Lovejoy, M., Wenzel, K., Sapareto, E., & Ruggiero, J. (1994). Initial reliability and validity of a new retrospective measure of child abuse and neglect. The American Journal of Psychiatry, 151(8), 1132–1136. https://doi.org/10.1176/ajp.151.8.1132
  8. Bilgin, M. (2009). Some variables predicting cognitive flexibility. Cukurova University Faculty of Education Journal, 3(36), 142–157.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Psikolojik Danışmanlık Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

29 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

23 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

1 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 5 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Söğüt, M., & Köse, A. (2023). The Exploration of Maternal Self-Efficacy: The Role of Childhood Traumas, Adult Attachment and Cognitive Flexibility. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 1438-1450. https://doi.org/10.38151/akef.2023.119

289812580829733