Çiftlerin Evlilik Deneyimlerinde Bağlanma ve Evlilik Doyumu İlişkisinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada çiftlerin evlilik deneyimlerinde bağlanma ve evlilik doyumunun ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi ile seçilmiş 601 evli birey seçilmiş ve örneklem içinden on beş evli çift ile ayrıca görüşme yapılmıştır. Bu araştırma Creswell’in karma yöntem tasarımlarından biri olan eşzamanlı üçgenleme tasarımı ile desenlenmiştir. Araştırmadaki veriler araştırmanın alt amaçları doğrultusunda oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, İlişki Ölçekleri Anketi, Evlilik Yaşam Ölçeği ve araştırmacılar tarafından hazırlanan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre katılımcıların cinsiyet, eğitim durumu, evlenme şekli, korkulu bağlanma ve saplantılı bağlanma stillerinin evlilik doyum düzeylerini yordamadığı bulunurken, güvenli bağlanma stillerinin evlilik doyumunu pozitif yönde, kayıtsız bağlanma stilinin ise negatif yönde yordadığı görülmüştür. Araştırmada evlenme şeklinin, evliliğin devamlılığına ve doyuma etkisinin olmadığı, eşlerin karakter özelliklerinin ve birbirlerine karşı davranış şekillerinin, eşler arasında anlayış, sevgi, ilgi, mutluluk, huzurun bulunması ile çocuk sahibi olmanın daha belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür doğrultusunda tartışılarak araştırma ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik Deneyimi
• Evlilikte Bağlanma
• Evlilikte Doyum

Investigating the Relationship between Attachment and Marital Satisfaction in Couples' Marital Experiences

Abstract

This study aimed to examine the relationship between attachment and marital satisfaction in couples' marital experiences. The study included 601 married individuals selected by criterion sampling method, one of the purposive sampling methods, and fifteen married couples were interviewed separately. This research was designed using Creswell's simultaneous triangulation design, one of the mixed method designs. The data were collected using the Personal Information Form, Relationship Scales Questionnaire, Marital Life Scale, and Semi-structured Interview Form prepared by the researchers. The findings of the study revealed that the participants' gender, educational status, type of marriage, fearful attachment, and preoccupied attachment styles did not predict marital life levels. In contrast, secure attachment styles positively predicted marital life levels, whereas dismissing attachment styles negatively predicted marital life levels. In the study, it was concluded that the type of marriage has no effect on marital continuity and satisfaction and that the character traits of the spouses and the way they behave towards each other, the presence of understanding, love, interest, happiness, and peace between the spouses and having children are more determinant. The findings obtained from the study were discussed in line with the relevant literature, and suggestions were made for research and practice.

Keywords

• Marriage Experience
• Attachment in Marriage
• Marital Satisfaction

Kaynakça

1. REFERENCES
2. Ainsworth, M. (1989). Attachments beyond infancy. American Psychologist, 44(4),709- 716. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.4.709
3. Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S, (1978), Patterns of attachment: A psychological study of the strange situation, Routledge Publications.
4. Aktaş, S. (2009). Eşlerden birinin kaygı düzeyi ile evlilik uyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi [Determination of the relationship between marital adjustment and anxiety of each of the couples] [Unpunlished master's thesis]. Maltepe University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/.
5. Alkan, V., Şimşek, S., & Erbil, B. A. (2019). Karma yöntem deseni: Öyküleyici alanyazın incelemesi [Mixed methods design: A narrative literature review]. Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 559-582. https://doi.org/ 10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.5m
6. Ateş, N. (2019). Eğitim düzeylerine göre 20-35 yaş arasındaki evli ve bekârların bağlanma stili puanlarının karşılaştırılması [Comparison of attachment style scores of married and single people between the ages of 20-35 according to their education levels]. Journal of Education and New Approaches, 1(1), 1-11.
7. Baki, A., & Gökçek, T. (2012). Karma yöntem araştırmalarına genel bir bakış [An overview of mixed methods research]. Electronic Journal of Social Sciences, 11(42). http://esosder.org
8. Bakiler, E., & Satan, A. (2020). Beliren yetişkinlikte bağlanma stilleri ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide ihtiyaç doyumunun aracı rolü [The mediating role of need satisfaction in the relationship between attachment style and life satisfaction in emerging adulthood]. Marmara University Atatürk Faculty of Education Journal of Educational Sciences, 51, 72-94. https://doi:10.15285/maruaebd.526342

9. Balcı, G. (2011). Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerde çocukluk çağı travmalarının bağlanma ile ilişkisi [The relationship of childhood trauma and attachment in adolescent with substance use disorder] [Unpublished master’s thesis]. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
10. Barker, P. (1998). Basic family therapy. Oxford University Press. https://doi.org/10.1046/j.1365-2850.1999.00250.x
11. Bartholomew, K. (1990). Avoidance of intimacy: An attachment perspective. Journal of Social and Personal
12. Relationships, 7(2), 147-178. https://doi.org/10.1177/0265407590072001
13. Berk, M. (2009). Evli öğretmenlerin yükleme tarzları ve evlilik doyum algılarının bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi [Married teachers considering their demografics in relation to attribution and marital satisfaction viewing it from this angle] [Unpublished master’s thesis]. Çukurova University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
14. Bartholomew, K. (1990). Avoidance of intimacy: An attachment perspective. Journal of Social and Personal relationships, 7(2), 147-178. https://doi.org/10.1177/0265407590072001
15. Bartholomew, K., & Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226-244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226
16. Binici, S. A. (2000). Psikolojik yardım için başvuruda bulunan ve bulunmayan evli çiftlerin evlilik ilişkilerini değerlendirmelerinin karşılaştırılması [Comparison of evalution for marital relation ships of married couples who applied and who didn`t for psyhological help] [Unpublished doctoral thesis]. Ankara University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
17. Bowlby, J. (1969). Attachment and loss (1. ed.). New York: Basic Books. https://l24.im/XYLzARu
18. Burr, W. R. (1970). Satisfaction with various aspects of marriage over the life cycle: A random middle class sample. Journal of Marriage and Family, 32(1), 29- 37. https://doi.org/10.2307/349968
19. Carter, B., & McGoldrick, M. (1988). The changing family life cycle: A framework for family therapy (2. ed.). New York: Gardner Press.
20. Cingisiz, N. (2010). Ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin duygusal zekâları ile evlilik doyumları arasındaki ilişki [The relationship between emotional intelligence and marital satisfaction of teachers working in secondary schools] [Unpublished master’s thesis]. Gaziantep University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
21. Colin, V. (1996). Human attachment. New York: Cambridge Unıversity Press. https://l24.im/LeRtk
22. Collins, N. (1996). Working models of attachment: Implications for explanation emotion, and behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 71(4), 810-832. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.4.810
23. Collins, N. L., & Read, S. J. (1994). Cognitive representations of attachment: The structure and function of working models. In K. Bartholomew & D. Perlman (Eds.), Attachment processes in adulthood (pp. 53–90). Jessica Kingsley Publishers.
24. Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. (3. ed.). Sage Publications, Inc, Thousand Oaks, California. https://l24.im/5ix
25. Creswell, J. W. (2014). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları [Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches] (4. ed.). Eğiten Publishing.
26. Crowley, A. K. (2006). The relationship of adult attachment style and ınteractive conflict styles to marital satisfaction [Doctoral thesis. Texas A&M University]. https://l24.im/SQIox
27. Çelik, D. B. (2018). Yatırım modellerine dayalı evlilik öncesi ilişki sürdürme becerileri psikoeğitim grubunun ilişki istikrarına etkisinin incelenmesi [The effect of investment model based premarital maintenance skills psycho-educational group on relationship commitment] [Unpublished doctoral thesis]. Çukurova University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
28. Çetinkaya, B. (2017). Sevdiğinize bağlı mısınız, bağımlı mısınız? Bağlanma kuramı [Are you dependent or dependent on your loved one? Attachment theory] (3. ed.). Pegem Academy Publications.
29. Dilmaç, Bülent, & Bakırcıoğlu, Ayşe (2019). Evli bireylerin sahip oldukları değerler, iletişim becerileri ve evlilik uyumu arasındaki yordayıcı ilişki [The predicted correlation among values of married individuals, marital adjustment and communication skills]. Necmettin Erbakan University Ereğli Faculty of Education Journal, 1(2), 110-122.
30. Erbek, E., Beştepe, E., Akar, H., Eradamlar, N., & Alpkan, R. L. (2005). Evlilik uyumu [Marital adjustment]. Dusunen Adam Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 18(1), 39-47. https://l24.im/B783tJM
31. Erdem, Ç. (2015). Aile ve sosyal politikalar bakanlığı il müdürlüğüne müracaat eden eğitim düzeyi ve gelir seviyesi düşük bireylerde bağlanma stillerinin umutsuzluk düzeyleri ve stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki [An investigation of the relationship between attachment styles, coping styles and hopelessness among low ses people who apply Istanbul division of the Ministry of Family and Social Policies provincial directorate of education] [Unpublished master’s thesis]. İstanbul Arel University. https://hdl.handle.net/20.500.12294/914
32. Ertan, Ö., (2002). The Role of attachment styles in partner pairing and satisfaction within marriage in critical and non-critical stages, [Unpublished master’s thesis]. Middle East Technical University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
33. Eryorulmaz, A. (2010). Evlilik ve boşanma sürecinde bağlanma [Bonding during marriage and divorce]. T. Solmaz inside, Bağlanma, evlilik ve aile psikolojisi [Attachment, marriage and family psychology] (pp. 296-306) System Publications.
34. Eskin, M. (2012). Evlilik terapisi için başvuran çiftlerin evlilik doyumu ve evlilik terapisiyle hakkındaki görüşleriyle ilişkili etmenler [Factors related to marital satisfaction and views about marital therapy in couples applying for marital therapy]. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 15(4), 226-237. https://klinikpsikiyatri.org/
35. Frenn, Y. E., Akel, M., Hallit, S., & Obeid, S. (2022). Couple’s satisfaction among Lebanese adults: validation of the Toronto Alexithymia Scale and Couple Satisfaction Index-4 scales, association with attachment styles and mediating role of alexithymia. BMC Psychol, 1(10), 1-10. https://doi.org/10.1186/s40359-022-00719-6
36. Gottman, J. M., & Krokoff, L. J. (1989). Marital interaction and satisfaction: A longitudinal view. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 52(1), 47-52. https://doi.org/10.1037/0022-006X.57.1.47
37. Griffin, D. W., & Bartholomew, K. (1994). Models of the self and other: Fundamental dimensions underlying measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 430–445. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.430
38. Gültekin, D. T., & Parlar, H. (2019). Evlenme biçimi ve evlenme süresi bağlamında evlilik öncesi sürecin kadınlardaki evlilik doyumuna etkisi [The Effects of the Type of Marriage and Pre-Marital Process on Marriage Satisfaction for Women]. Academic Platform Journal of Education and Change, 2(1), 38- 56. https://l24.im/fxsWkv
39. Hazan, C., & Shaver, P. R. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
40. Hinde, R. (1997). Relationships: A dialectical perspective. Cambridge: Psychology Press. https://l24.im/LapbdYi
41. Houser, G. A. (2009). Evli bireylerin sahip oldukları iletişim çatışması türü, romantik kıskançlık ve duygusal zekâ düzeylerinin evlilik doyumları üzerine etkisi [The effect of tendency of conflict in communication, level of romantic jealousy and emotional intelligence on the marriage satisfaction of spouses] [Unpublished doctoral thesis]. Ankara University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
42. İlhan, T., & Özdemir, Y. (2012). Beliren yetişkinlerde yaş, cinsiyet ve bağlanma stillerinin kimlik statüleri üzerindeki yordayıcı rolü [The predictive role of age, gender, and attachment styles on ıdentity status among emerging adults]. Dicle University Ziya Gökalp Faculty of Education Journal (19), 227-241.
43. Kahveci, G. A. (2016). Evli çiftlerde evlilik uyumu, evlilik çatışma biçimi ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi [Assesstment of marital harmony, types of marital conflict and levels of depression in married couples] [Unpublished master's thesis]. Beykent University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
44. Karabacak Çelik, A., & Çiftçi, M. (2020). The predictive role of married individuals' attachment styles and psychological well-being on their marital adjustment [Evli bireylerin bağlanma stilleri ve psikolojik iyi oluşlarının evlilik uyumlarını yordayıcı rolü]. International Journal of Turkish Literature Culture Education, 9(2), 898-918.
45. Karaşar, B. (2014). Öğretmen adaylarının bağlanma stilleri ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişki [The relationship between teacher candidates' attachment styles and social anxiety levels]. Amasya University Faculty of Education Journal, 3(1), 27-49.
46. Kılıçaslan, A. (2007). Ebeveynliğe geçiş döneminin çeşitli doğum öncesi ve doğum sonrası etkenler açısından incelenmesi [The investigation of transition to parenthood in terms of several pre-partum and post-partum factors] [Unpublished doctoral thesis]. İstanbul University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
47. Kızmaz, Z., & Altuğ, S. (2019). Aile sorunlarının ortaya çıkmasında ebeveyn müdahalelerinin etkisi [The effects of parental ınterventions on marital problems]. Bitlis Eren University Journal of Social Sciences, 8(2), 538-557.
48. Koca, B. (2016). Evlilikte bağlanma stili ile evlilikte sorun çözme becerisi arasındaki ilişkide duygusal zekanın aracı değişken rolü [The mediating role of emotional intelligence in the relationship between attachment style and problem solving skills in marriage] [Unpublished master’s thesis]. Hasan Kalyoncu University. https://hdl.handle.net/20.500.11782/1207
49. Müezzinoğlu, S. (2014). Romantik ilişkilerde aldatma: Bağlanma boyutları kişilik özellikleri ve ilişki bağlanımı [Infidelity in romantic relationships: Attachment dimensions, personality traits and relationship commitment] [Unpublished doctoral thesis]. Gazi University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
50. Osmanlı, B. S. (2023) Examination of the relationship between marriage satisfaction and the levels of forgiveness and interpersonal mindfulness of married individuals [Evli bireylerin evlilik doyumu ile affetme ve kişilerarası bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi] [Unpublished master’s thesis]. İstanbul Sabahattin Zaim University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
51. Özabacı, N. (2019). Evlilik ve yakın ilişkiler [Marriage and intimate relationships]. Pegem Academy Publications.
52. Özdemir, P. (2023). Mutlu çiftler yaratmak üzerine evlilik analizi ve değerlendirilmesi [Marriage analysis and evaluation on creating happy couples]. Educational Publications.
53. Özşenel, E. (2017). Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocuğu olan ve olmayan ailelerin evliliklerinde problem çözme becerilerinin ve evlilik yaşam doyumlarının karşılaştırılması [The comparison of marital satisfaction and problem solving abilities in families who has got children with and without autism spectrum disorders] [Unpublished master’s thesis]. Üsküdar University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
54. Öztahtacı, D. (2017). Evli kadınlarda evlilik doyumu, yetişkin bağlanma stilleri ve depresyon düzeyinin ilişkisinin incelenmesi [An investigation of the relationship between marriage satisfaction, adult attachment styles and depression level in married women] [Unpublished master’s thesis]. Hasan Kalyoncu University. https://hdl.handle.net/20.500.11782/1649
55. Petch, J. (2006). The couple care for parents program: Enhancing couple relationships across the transition to parenthood [Doctoral thesis]. Griffith University. https://doi:10.25904/1912/734
56. Raeisipoor, Z., Fallahchai, R., & Zarei, E. (2012). The study of adult attachment styles, communication patterns, and marital satisfaction. Journal of Life Science and Biomedicine, 3(1), 64-68.
57. Saraç, E. (2021). Evli bireylerde cinsel tutum ve bağlanma stillerinin evlilik doyumuna etkisinin incelenmesi [Examination of the effect of sexual attitudes and attachment styles on marriage satisfaction in married individuals] [Unpublished master’s thesis]. İstanbul Arel University. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
58. Sokolski, D. M., & Hendrick, S. S. (1999). Fostering marital satisfaction. Family Therapy: The Journal of the California Graduate School of Family Psychology, 26(1), 39-49.
59. Sümer, N., & Güngör, D. (1999). Yetişkin bağlanma stillerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik değerlendirmesi ve kültürler arası bir karşılaştırma [Psychometric evaluation of adult attachment styles on a Turkish sample and an intercultural comparison]. Turkish Journal of Psychology, 14(43), 71-106 https://hdl.handle.net/11511/79158
60. Şahin, Selva Barkale ve Hamarta, Erdal (2022). Ergenlerin duygusal özerklik ve yaşam doyumlarının bağlanma stilleri açısından incelenmesi [The examination of emotional autonomy and life satisfaction of adolescents in terms of attachment styles]. Ahmet Keleşoğlu Faculty of Education Journal, 4(1), 146-157.
61. Terzi, Ş., & Çankaya Cihangir, Z. (2009). Bağlanma stillerinin öznel iyi olmayı ve stresle başa çıkma tutumlarını yordama gücü [The power of attachment styles to predict subjective well-being and attitudes to cope with stress] Turkish Journal of Psychological Counseling and Guidance, 4(31), 1-11. https://hdl.handle.net/11454/12913
62. Tezer, E. (1996). Evlilik ilişkisinden sağlanan doyum: Evlilik yaşamı ölçeği [Satisfaction with marital relationship: Marital life scale]. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 2(7), 1-7. https://doi:10.17066/pdrd.19981
63. Toksöz, İ., & Kolburan, Ş. G. (2018). Evli bireylerde bağlanma stilleri ve bilişsel esnekliğin ilişki doyumuna etkisi [The effects of attachment styles and cognitive flexibility on relationship satisfaction in married individuals.]. Journal of intellectual people and society, 4(2), 17- 34.
64. Twenge, J. M., Campbell, W., & Foster, C. A. (2003). Prenthood and marital satisfaction: A meta-analytic review. Journal Of Marriage and Family, 65(3), 574-583. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.00574.x
65. Yılmaz, E., ve Kağan, S., (2022). Covid-19 sürecinde evlilik uyumu ve çatışma çözme becerileri arasındaki ilişkide sosyal medya bağımlılığının aracı rolü [The mediator role of social media addiction in the relationship between marriage adjustment and conflict resolution skills in the covid-19 process]. Journal of Necmettin Erbakan University Ereğli Faculty of Education, 4(2), 84-95. https://doi.org/10.51119/ereegf.2022.24
66. Zhumgalbekov, A., ve Efilti, E., (2023). Evli bireylerin evlilik uyumu ve yaşam doyumunun incelenmesi [Investigation of marriage adjustment and life satisfaction of married ındividuals] Ahmet Kelesoglu Education Faculty, 5(1), 1-15. https://doi Journal of.org/10.38151/akef.2023.41