Çocuk Evinde Uygulanan Diyaloğa Dayalı Okuma Programının Çocukların Dil Gelişimine Etkilerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı çocuk evlerinde çalışan bakım personellerine verilen diyaloğa dayalı kitap okuma eğitiminin, korunmaya muhtaç çocukların dil gelişimine etkisini ve bakım personellerinin diyaloğa dayalı okuma hakkındaki görüşlerini araştırmaktır. Çalışma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı açıklayıcı sıralı karma yöntemi kullanarak tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, çocuk evlerinde yaşayan 5-8 yaşlarında 9 çocuk ve onların bakımlarından sorumlu 6 bakım personelinden oluşmaktadır. Kız çocuklar ve erkek çocuklar ayrı evlerde kalmaktadır ve çocukların yaş ortalaması 6 yıl 7 aydır. Katılımcı bakım personelinden biri erkek, kalan beşi kadındır. Katılımcı personelin yaşları 35 ile 40 arasında değişmektedir. İlk olarak iki farklı bakım evinde görevli toplam 6 bakım personeline diyaloğa dayalı okuma eğitimi verilmiştir. Eğitim iki oturumda tamamlanmıştır. Eğitimin ardından çocuk evinde yer alan çocuklara Peabody Resim Kelime Testi ön test olarak uygulanmıştır. Eğitimi tamamlayan bakım personellerinden diyaloğa dayalı okuma tekniği ile çocuklara dört hafta boyunca kitap okumaları istenmiştir. Uygulamanın ardından aynı test son test olarak uygulanmıştır. Nicel verilerin ardından nitel veriler yarı bakım personelleri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda diyaloğa dayalı okuma gerçekleştirilen çocukların ön test ve son testleri arasında anlamlı bir fark elde edilmiştir. Ayrıca katılımcı personeller diyaloğa dayalı okumanın çocukların kitap sevgisini artırdığını, çocuklarda çeşitli becerileri geliştirdiğini, mesleki gelişimlerine katkı sağladığını belirtmişlerdir. Bu çalışma, çocuk evlerinde çalışan personelin diyalojik okuma konusunda eğitim almasını ve bu yöntemin günlük uygulamalara entegre edilmesini önermektedir. Ayrıca, gelecekte daha geniş örneklemli ve kontrol gruplu çalışmalar yapılmalı ve erken çocukluk döneminde dil gelişimine yönelik erken müdahalelere öncelik verilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Diyaloğa Dayalı okuma
• Koruma Altındaki Çocuklar
• Erken Çocukluk
• Dil Gelişimi

An Investigation of the Effects of Dialogic Reading Program Applied in Children’s Homes on Children’s Language Development

Abstract

The aim of this study is to investigate the effect of dialogic reading education given to care staff working in children's homes on the language development of children in need of protection and the views of care staff on dialogic reading. The study was designed using the explanatory sequential mixed method in which quantitative and qualitative research methods were used together. The study group consisted of 9 children aged 5-8 years living in children's homes and 6 care staff responsible for their care. Girls and boys live in separate homes, and the average age of the children is 6 years and 7 months. One of the participating care staff members is male, and the remaining five are female. The ages of the participating staff range between 35 and 40. First, dialogic reading training was given to a total of six care staff members working in two different care homes. The training was completed in two sessions. After the training, the Peabody Picture Vocabulary Test was administered to the children in the children’s homes as a pre-test. The care staff who completed the training were asked to read books to the children for four weeks using the dialogic reading technique. After the application, the same test was administered as a post-test. Following the quantitative data collection, qualitative data were gathered through semi-structured interviews with the care staff. As a result of the study, a significant difference was found between the pre-test and post-tests of the children who received dialogic reading. In addition, the participant staff stated that dialogic reading increased children's interest in book, developed various skills in children, and contributed to their professional development. This study recommends that care staff in children's homes receive training on dialogic reading and that this method be integrated into daily practice. Additionally, future studies with larger sample sizes and control groups should be conducted, and early interventions for language development in early childhood should be prioritized.

Keywords

• Dialogic Reading
• Protected Children
• Early Childhood
• Language Development

Kaynakça

1. Arı, M. (2005). Türkiye’de erken çocukluk eğitimi ve kalitenin önemi, gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar 1 (Ed. Müzeyyen Sevinç). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
2. Başer, H. (2013). Çocuk refahı alanında yeni hizmet modeli "çocuk evleri”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
3. Berk, L. E. (2013). Child development (9th ed.). Boston, MA: Pearson.
4. Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (8. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
5. Creswell, J. W. (2009). Mapping the field of mixed methods research. Journal of Mixed Methods Research, 3(2), 95-108.
6. Creswell, J. W. (2012). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson Education Inc.
7. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE.
8. Denzin, N. K. & Lincoln, Y. S. (1998). Collecting and interpreting qualitative materials. Thousand Oaks, CA: Sage.

9. Dunn, L. M. & Dunn, L. M. (1997) Examiner’s manual for the PPVT-III Peabody Picture Vocabulary Test. Form III A and form III B. American Guidance Service.
10. Edwards, L.C. (2010), The creative arts: A process approach for teachers and children. Merrill, Upper Saddle River, NJ.
11. Elmacı, D. (2010). Günümüzün yetim kalan kuruluşları: Yetiştirme yurtları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(4), 949-970.
12. Flynn, K. S. (2011). Developing children's oral language skills through dialogic reading: Guidelines for implementation. Teaching Exceptional Children, 44(2), 8-16.
13. Gonzalez, J. E., Pollard-Durodola, S., Simmons, D., Taylor, A., Davis, M., Fogarty, M. & Simmons, L (2013). Enhancing preschool children's vocabulary: Effects of teacher talk before, during and after shared reading. Early Childhood Research Quarterly, 29, 214-226.
14. Hoffman, L., Templin, J. & Rice, M. L. (2012). Linking outcomes from Peabody Picture Vocabulary Test forms using item response models. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 55(3), 754-763.
15. Işıkoğlu Erdoğan, N., Şimşek, Z. C. & Canbeldek, M. (2017). Ev merkezli diyaloğa dayalı okumanın 4-5 yaş çocuklarının dil gelişimine olan etkileri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 789-809.
16. Karrass, J. & Braungart-Rieker, J. M. (2005). Effects of shared parent–infant book reading on early language acquisition. Journal of Applied Developmental Psychology, 26(2), 133-148.
17. Katz, J., Önen, F., Demir, N., Uzlukaya, A. & Uludağ, P. (1974). A Turkish Peabody Picture-Vocabulary Test. Hacettepe Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 6(1-2), 129-140.
18. Kaya Kılıç, A. & Tekin, H. H. (2019). Sosyal hizmet uzmanlarının korunmaya muhtaç çocuk birimlerinde ihmal ve istismar vakalarına verilen hizmetlerin niteliğine ilişkin görüşleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 843-865.
19. Kurnaz, F. B. (2006). Peabody resim kelime testinin madde yanlılığı açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
20. LeRoux, K. D. (2013). Does parent implemented dialogic reading strategies increase vocabulary acquisition in preschool aged children? Unpublished master thesis, California State University, Chico.
21. McGregor, K. (2009). When social workers lose it. Community Care, 1797, 16-17.
22. Nalbant, Ş. (2016). Korunmaya muhtaç çocuklarda çocuk evleri bakım modelinin toplumsallaşmaya ilişkin rolü: Kayseri örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
23. Pillinger, C. & Wood, C. (2014). Pilot study evaluating the impact of dialogic reading and shared reading at transition to primary school: Early literacy skills and parental attitudes. Literacy, 48(3), 155-163.
24. Şahin, M. (2018). Değer aktarımında bakım personellerinin çocuklar üzerindeki etkisi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(20), 459-481.
25. Suryati, N., Furaidah & Saukah, A. (2017). The Effects of Dialogic Reading Strategy on EFL Young Learners’ Reading Comprehension Skills. English Language Teaching, 23(2), 176-182.
26. Tetik, G. & Işıkoğlu Erdoğan, N. (2017). Diyaloğa dayalı okumanın 48-60 aylık çocukların dil gelişimine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(2), 535-550.
27. Tomanbay, İ. (1999). Sosyal çalışma sözlüğü. Ankara: Selvi Yayınevi.
28. Trivette, C. M. & Dunst, C. J. (2007). Relative effectiveness of dialogic, interactive, and shared reading interventions. CELL Reviews: Center for Early Literacy Learning, 1(2), 1-12.
29. Tuncer B. & Erdoğan T. (2018). Korunmaya muhtaç çocuklar ve korunmaya muhtaç çocuklara sağlanan bakım yöntemleri. IBAD 3(2), 515-527.
30. Wakefield, D. S. (2005). Use of the Peabody Picture Vocabulary Test III with Rett Syndrome. University of Illinois at Chicago.
31. Whitehurst, G. J., Falco, F. L., Lonigan, C. J., Fischel, J. E., DeBaryshe, B. D., Valdez-Menchaca, M. C. & Caulfield, M. (1988). Accelerating language development through picture book reading. Developmental Psychology, 24(4), 552-559.
32. Yılmaz, Ş. & Turgüner, T. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuklara kitap okuma etkinliklerine yönelik görüşleri. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 227-257.
33. Zevenbergen, A. A. & Whitehurst, G. J. (2003). Dialogic reading: A shared picture book reading intervention for preschoolers. State University of New York.