Çocuk Merkezli Oyun Terapisinin Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Çocuklarda Sosyal İletişim Becerilerinin Gelişimine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklar, sosyal iletişim ve etkileşim alanlarında gelişimsel zorluklar yaşayabilmektedir. Bu araştırmanın amacı çocuk merkezli oyun terapisinin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda sosyal iletişim becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesidir. Bu araştırmanın çalışma grubunu Otizm Spektrum Bozukluğu tanısına sahip olan 3-6 yaş aralığındaki çocuklardan oluşmaktadır. Araştırmanın yöntemi yarı deneysel desendir. Deney grubunda 5 Otizm Spektrum Bozukluğu tanısına sahip çocuğa 15 hafta, hafta da 3 seans toplamda 45 seans çocuk merkezli oyun terapisi uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Veri toplama araçları olarak “Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar için Sosyal İletişim Kontrol Listesi-Revize” ve “Denver-II Gelişim Tarama Testi” kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol gruplarının son test puanları üzerinde yapılan Mann-Whitney U testi sonuçlarında, Sosyal İletişim Kontrol Listesi’nin alt boyutlarından sosyal katılım (Z = -2,627, p <.05, r = 0,83), ifade edici dil (Z = -2,617, p =<.05, r = .83), alıcı dil (Z = -2.739, p <.05, r = .87) ve taklit oyun (Z = -2.643, p<.05, r = .84) alt boyutlarında puanlar arasında farklılaşma olduğu, Denver-II Gelişim Tarama Testi'nin kişisel-sosyal alt ölçeğinde de gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu (Z = -2,730, p <.05, r = 0,86) dil gelişimi alt boyutunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (Z = -1,586, p>.05) sonucu elde edilmiştir. Bu araştırmanın sonucuna göre çocuk merkezli oyun terapisinin Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklarda sosyal iletişim becerilerini geliştirmesi üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Araştırma bulguları, çocuk merkezli oyun terapisinin Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların sosyal iletişim becerilerinde anlamlı gelişmeler sağladığını göstermektedir. Deney grubunda gözlemlenen bu ilerleme, erken müdahale programlarında oyun temelli yaklaşımların etkili bir araç olabileceğini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk merkezli oyun terapisi
• otizm spektrum bozukluğu
• sosyal iletişim becerileri
• deneysel çalışma

Etik Beyan

Bu makale, 5-8 Ekim 2923 tarihinde Anadolu Üniversitesi tarafından düzenlenen 7.ULUSAL DİSİPLİNLERARASI ERKEN ÇOCUKLUKTA MÜDAHALE KONGRESİ'nde (UDEMKO2023) sözlü bildiri olarak sunulmuş ve özet bildiriler kitabında yayınlanmıştır.

Investigating the Effect of Child-Centred Play Therapy on the Development of Social Communication Skills in Children with Autism Spectrum Disorder

Öz

Children with autism spectrum disorder may experience developmental difficulties in the areas of social communication and interaction. This study aims to investigate the effect of child-centered play therapy on the development of social communication skills in children with autism spectrum disorder. The study group consists of children aged 3-6 years with autism spectrum disorder. A quasi-experimental design was employed for the study. In the experimental group, child-centered play therapy was applied to 5 children with autism spectrum disorder for 15 weeks, 3 sessions per week, for a total of 45 sessions. ‘Social Communication Checklist-Revised for Children with Autism Spectrum Disorder’ and the “Denver-II Developmental Screening Test” were used as instruments for data collection. According to the findings of the study, the Mann–Whitney U test conducted on the post-test scores of the experimental and control groups revealed statistically significant differences in all sub-dimensions of the Social Communication Checklist. Significant differences were found between the groups in social participation (Z = −2.627, p < .05, r = .83), expressive language (Z = −2.617, p ≤ .05, r = .83), receptive language (Z = −2.739, p < .05, r = .87), and imitative play (Z = −2.643, p < .05, r = .84). Regarding the Denver II Developmental Screening Test, a statistically significant difference was also found between the groups in the personal-social subscale (Z = −2.730, p < .05, r = .86). However, no statistically significant difference was observed in the language development subscale (Z = −1.586, p > .05). The results revealed that child-centered play therapy has a significant effect on the development of social communication skills in children with autism spectrum disorder. Research findings show that child-centred play therapy brings about significant improvements in the social communication skills of children with autism spectrum disorder. The progress observed in the experimental group supports the idea that play-based approaches can be an effective tool in early intervention programmes.

Anahtar Kelimeler

• Child centred play therapy
• autism spectrum disorder
• social communication skills
• experimental study

Etik Beyan

This article was presented as an oral presentation at the 7th National Interdisciplinary Congress on Intervention ın Early Childhood (UDEMKO2023) held at Anadolu University on 5–8 October 2023 and published in the abstract book.

Kaynakça

1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
2. Anlar, B., & Yalaz, K. (1996). Denver II gelişimsel tarama testi: Türk çocuklarına uyarlanması ve standardizasyonu [Denver II developmental screening test: Adaptation and standardisation for Turkish children]. Meteksan.
3. Axline, V. M. (1981). Dibs in search of self. Ballantine Books.
4. Baranek, G. T., Reinhartsen, D., & Wannamaker, S. (2001). Play: Engaging children with autism. In R. A. Huebner (Ed.), Sensorimotor interventions in autism (pp. 311–351). F. A. Davis.
5. Bratton, S. C., Ceballos, P. L., Sheely-Moore, A. I., Meany-Walen, K., Pronchenko, Y., & Jones, L. D. (2013). Head Start early mental health intervention: Effects of child-centered play therapy on disruptive behaviors. International Journal of Play Therapy, 22(1), 28–42. https://doi.org/10.1037/a0030318
6. Brown, J., & Whiten, A. (2000). Imitation, theory of mind and related activities in autism: An observational study of spontaneous behavior in everyday contexts. Autism, 4(2), 185–204. https://doi.org/10.1177/1362361300004002006
7. Bulduk, S. (2008). Psikolojide deneysel araştırma yöntemleri: Yeni başlayanlar için [Experimental research methods in psychology: For beginners] (Expanded 2nd ed.). Çantay Kitabevi.Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods in education]. Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Chawarska, K., & Volkmar, F. R. (2005). Autism in infancy and early childhood. In F. R. Volkmar, R. Paul, A. Klin, & D. Cohen (Eds.), Handbook of autism and pervasive developmental disorders (3rd ed., pp. 223–246). John Wiley & Sons.
10. Cochran, N. H., Nordling, W. J., & Cochran, J. L. (2010). Child-centered play therapy: A practical guide to developing therapeutic relationships with children.
11. Deniz, E. A. (2019). Çocuk merkezli oyun terapisinin otizmli çocuklarda sosyal becerilerin gelişimine etkisinin incelenmesi [An examination of the effect of child-centred play therapy on the development of social skills in children with autism; Master’s thesis, Necmettin Erbakan University].
12. Frankel, F., & Wood, J. J. (2011). Social skills success for students with autism/Asperger’s: Helping adolescents on the spectrum to fit in. John Wiley & Sons. Freeman, S., & Kasari, C. (2013). Parent–child interactions in autism: Characteristics of play. Autism, 17(2), 147–161. https://doi.org/10.1177/1362361312469269
13. Fung, S. C. (2015). Increasing the social communication of a boy with autism using animal-assisted play therapy: A case report. Advances in Mind-Body Medicine, 29(1), 27–31.
14. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson.
15. Güleç Aslan, Y. (2018). Otizm spektrum bozukluğu olan öğrenciler [Students with autism spectrum disorder]. In A. Cavkaytar (Ed.), Özel eğitim [Special education] (p. 155). Vize Akademik.
16. Hillman, H. (2018). Child-centered play therapy as an intervention for children with autism: A literature review. International Journal of Play Therapy, 27(4), 198–210. https://doi.org/10.1037/pla0000083
17. İnan, B., Ökcün Akçamuş, M., Bakkaloğlu, H., & Yalçın, S. (2020). Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar için Sosyal İletişim Kontrol Listesi-Revize’nin Türkçeye uyarlama ve geçerlik-güvenirlik çalışması [Adaptation and validity- reliability study of the Social Communication Checklist-Revised for children with autism spectrum disorder in Turkish]. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(1), 172–196. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202041193
18. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
19. Josefi, O., & Ryan, V. (2004). Non-directive play therapy for young children with autism: A case study. Clinical Child Psychology and Psychiatry, 9(4), 533–551. https://doi.org/10.1177/1359104504046158
20. Jung, S., & Sainato, D. M. (2013). Teaching play skills to young children with autism. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 38(1), 74–90. https://doi.org/10.3109/13668250.2012.732220
21. Kaba, D., & Soykan Aysev, A. (2020). Evaluation of autism spectrum disorder in early childhood according to DSM- 5 diagnostic criteria. Turkish Journal of Psychiatry, 31(2), 106–112. https://doi.org/10.5080/u23735
22. Kiye, S., & Yalçın, İ. (2021). Oyun terapisi ve oyun terapisinin gruplarda kullanımı [Play therapy and the use of play therapy in groups]. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 287–303.
23. Korkmaz, İ. (2010). Sosyal öğrenme kuramı [Social learning theory]. In B. Yeşilyaprak (Ed.), Eğitim psikolojisi: Gelişim, öğrenme, öğretim [Educational psychology: Development, learning, teaching] (6th ed.). Pegem Akademi.
24. Landreth, G. L. (2012). Play therapy: The art of the relationship. Routledge.
25. Masanoğlu, A., Burak, Y., & Akkaynak, M. (2024). Özel eğitim kurumuna devam eden eğitsel tanısı olan ve olmayan okul öncesi dönem otizmli çocukların sosyal iletişim ve oyun becerilerinin değerlendirilmesi [Evaluation of social communication and play skills of preschool autistic children with and without educational diagnosis attending special education institution]. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 13(39), 543–570.
26. Moor, J. (2002). Playing, laughing and learning with children on the autism spectrum. Jessica Kingsley Publishers.
27. Mukaddes, N. M. (2013). Otizm spektrum bozuklukları: Tanı ve takip. Nobel Tıp Kitabevleri.
28. Murphy, A. P. (2009). Oyun çocuğun gıdasıdır (İ. D. Erguvan Sarıoğlu, Trans.). Kaknüs Yayınları. (Original work published 2008).
29. Müller, E., & Donley, C. (2019). Measuring the impact of a school-based, integrative approach to play therapy on students with autism and their classroom instructors. International Journal of Play Therapy, 28(3), 123–132. https://doi.org/10.1037/pla0000100
30. Odom, S. L., & Wolery, M. (2003). A unified theory of practice in early intervention/early childhood special education: Evidence-based practices. The Journal of Special Education, 37(3), 164–173. https://doi.org/10.1177/00224669030370030601
31. Odom, S. L., Buysse, V., & Soukakou, E. (2011). Inclusion for young children with disabilities: A quarter century of research perspectives. Journal of Early Intervention, 33(4), 344–356. https://doi.org/10.1177/1053815111430094
32. Ökcün-Akçamuş, M. Ç. (2016). Social communication skills and language development of children with autism spectrum disorders. Ankara University Faculty of Educational Sciences Journal of Special Education, 17(2), 163–192. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.246293
33. Ray, D. C. (2011). Advanced play therapy: Essential conditions, knowledge, and skills for child practice. Routledge.
34. Razali, N. M., & Wah, Y. B. (2011). Power comparisons of Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Lilliefors and Anderson- Darling tests. Journal of Statistical Modeling and Analytics, 2(1), 21–33.
35. Salter, K., Beamish, W., & Davies, M. (2016). The effects of child-centered play therapy (CCPT) on the social and emotional growth of young Australian children with autism. International Journal of Play Therapy, 25(2), 78–87. https://doi.org/10.1037/pla0000012
36. Schaaf, R. C., & Case-Smith, J. (2014). Sensory interventions for children with autism. Journal of Comparative Effectiveness Research, 3(3), 225–227. https://doi.org/10.2217/cer.14.18
37. Schaefer, C. E., & Kaduson, H. G. (2019). En popüler 101 oyun terapisi tekniği (H. Demirci, Trans.; 3rd ed.). Nobel Yaşam Yayınları. (Original work published 1997).
38. Schottelkorb, A. A., Swan, K. L., & Ogawa, Y. (2020). Intensive child-centered play therapy for children on the autism spectrum: A pilot study. Journal of Counseling & Development, 98(1), 63–73. https://doi.org/10.1002/jcad.12300
39. Tanrıverdi, S., & Cancan, D. (2023). Otizm spektrum bozukluğu alanında kullanılan alternatif tedaviler ve sanat terapisi [Alternative therapies and art therapy used in the field of autism spectrum disorder]. International Social Sciences Studies Journal, 9(110), 6517–6526.
40. Tuna, D. M., & Diken, I. H. (2024). The naturalistic teaching process as an inclusive practice: Preschool teachers' perspectives. Journal of Childhood, Education & Society, 5(3), 329–341. https://doi.org/10.37291/2717638X.202453369
41. Volkmar, F., Chawarska, K., & Klin, A. (2005). Autism in infancy and early childhood. Annual Review of Psychology, 56, 315–336. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.56.091103.070159
42. Ware, J. N. (2014). Play therapy for children with autism spectrum disorder: A single-case design [Doctoral dissertation, University of North Texas]. UNT Digital Library. https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc700000/
43. Wilkinson, K. M. (1998). Profiles of language and communication skills in autism. Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 4(2), 73–79.
44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2000). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. Seçkin Yayıncılık.