Genç Yetişkinlerde Maneviyat ve Sıkıntıya Dayanma (Erzurum Örneklemi)

Öz

Bu çalışmanın amacı 18-35 yaş aralığındaki genç yetişkinlerin, maneviyat ve sıkıntıya dayanma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yürütülmesi için Atatürk Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurul Başkanlığından (27.11.2023 tarihli ve E-88656144-000-2300378465 sayılı) etik onay alınmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama ve betimsel tarama kullanılmıştır. 247 (%57,8) kadın, 180 (%42,2) erkek olmak üzere toplam 427 kişiye tesadüfi örnekleme tekniği ile ulaşılarak maneviyat ve sıkıntıya dayanma ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 27 programı ile analiz edilmiştir. Yapılan T- Testi, ANOVA ve Kruskal Wallis analizi sonucunda maneviyat, sosyodemografik değişkenlerden cinsiyet ve medeni durum değişkeni açısından farklılaşırken; sıkıntıya dayanma, yalnızca eğitim düzeyi değişkeni açısından anlamlı bir şekilde farklılaşmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonucunda da maneviyat ve sıkıntıya dayanma arasında pozitif yönlü ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yerel literatür incelendiğinde maneviyat ve sıkıntıya dayanma arasındaki ilişkiyi ele alan herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle, bu çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda bu araştırma, genç yetişkinlerle yapılacak olan muhtemel diğer çalışmalarda veri sunacak olması bakımından önemlidir. Araştırmanın bulguları ışığında da genç yetişkinlerin maneviyat düzeylerini artırarak zorlu yaşam durumlarını daha iyi yönetebilmeleri için manevi odaklı bir müdahale programı geliştirilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Din psikolojisi
• Sıkıntıya dayanma
• Maneviyat
• Genç yetişkin
• Başa çıkma

Spirituality and Distress Tolerance in Young Adults (Erzurum Sample)

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between spirituality and distress tolerance levels among young adults between the ages of 18-35. Ethical approval for the conduct of the research was obtained from the Atatürk University Social and Human Sciences Ethics Committee (dated 27.11.2023 and numbered E-88656144-000-2300378465). Relational survey and descriptive survey methods from quantitative research methods were used in the study. The sample consisted of 427 participants, including 247 women (57.8%) and 180 men (42.2%), who were selected using a random sampling technique. Data were collected using the Spirituality and Distress Tolerance Scale. The data collected were analyzed using IBM SPSS Statistics 27 program. According to the result of the T-Test, ANOVA, and Kruskal Wallis analysis, spirituality differed in terms of sociodemographic variables of gender and marital status; while distress tolerance differed significantly only in terms of education level variable. The correlation analysis indicated a positive relationship between spirituality and distress tolerance. A review of the local literature revealed that spirituality has not been addressed in the context of distress tolerance, suggesting that this study may contribute to the existing body of knowledge. At the same time, this research is important in terms of providing data for other possible studies to be conducted with young adults. In light of the findings of the research, it has been suggested to develop a spiritually focused intervention program to help young adults better manage challenging life situations by increasing their spirituality levels.

Anahtar Kelimeler

• Psychology of religion
• Distress tolerance
• Spirituality
• Young adult
• Coping

Kaynakça

1. Acar, Fatma- Han, Bünyamin. “Covid-19 Salgını Döneminde Liseli Öğrencilerin Psikolojik Sağlamlık ve Maneviyat Düzeyleri Arasındaki İlişki”. Siirt Eğitim Dergisi 2/2 (31 Aralık 2022), 92-114. https://dergipark.org.tr/en/pub/sedder/issue/74016/1209504
2. Acar, Rabia. Üniversite Öğrencilerinin Maneviyat ve Sürekli Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişki. İstanbul: Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
3. Akkuş Çutuk, Zeynep. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Öz-Yeterlik ile Sıkıntıya Dayanma Düzeyi İlişkisi”. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 7/3 (24 Haziran 2019), 211-218. https://doi.org/10.18506/anemon.454920
4. Akyüz, İsmail- Kulaoğlu, Samet. “Manevi Yönelim ve Depresyon Arasındaki İlişkinin Sosyodemografik Değişkenler Bağlamında İncelenmesi”. Sosyal Sağlık Dergisi 1/1 (30 Eylül 2021), 63-80. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sosyalsaglik/issue/72460/1169694
5. Altaş, Halime. Palyatif Bakımda Hasta Yakınlarının Maneviyat Düzeylerinin Ölüme Karşı Tutumlarına Etkisi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Hizmet Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
6. Angın, Yasemin. “Covid-19 Pandemi Sürecinden Geçerken Sağlık Çalışanlarında Dini Başa Çıkma ve Psikolojik Sağlamlık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 25/1 (15 Haziran 2021), 331-345. https://doi.org/10.18505/cuid.884399
7. Baynal, Fatma. “Yetişkinlerde Dindarlık ve Ruh Sağlığı İlişkisinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi IV/1 (2015), 206-231. http://ktp.isam.org.tr/detayilhmklzt.php?navdil=tr&midno=100670625&Dergivalkod=0308
8. Birgün, Ahmet. Sporcuların Aleksitimi ve Sıkıntıya Dayanma Düzeylerinin İncelenmesi. Çanakkale: 18 Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.

9. Bozkurt, Serkan. Alkol Kullanım Bozukluğu, Psikopatolojik Özellikler, Ruhsal ve Fiziksel Sıkıntıya Dayanma Arasındaki İlişki. İzmir: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
10. Büyükfırat, Emine. Madde Kullanım Bozukluğu Olan Bireylerde Algılanan Stres Sıkıntıya Dayanma ve Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişki. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
11. Cesur, Nur. Hemodiyaliz Hastalarında Travma Sonrası Büyüme, Din ve Maneviyat: karşılıklı ilişki Üzerine Nitel Bir Araştırma. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021. Cirhinlioğlu, Fatma Gül- Ok, Üzeyir. “Kadınlar mı Yoksa Erkekler mi Daha Dindar?” Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks 3/1 (2011), 121-141. https://www.dieweltdertuerken.org/index.php/ZfWT/article/view/217 Çakır, Ümmühan Deniz. Genç Yetişkin Öğrenenlerin Yabancı Dil Öğrenme Kaygı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Bartın: Bartın Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022. Çavuş, Kadir vd. “İlk ve Acil Yardım Programı Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Seviyelerine Göre Sıkıntıya Dayanma Durumlarının İncelenmesi”. Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi 1/2 (15 Aralık 2020), 56-64. https://dergipark.org.tr/en/pub/pashid/issue/58179/791432 Çeli̇k, Aslı Sis vd. “Hemşirelerin Maneviyat ve Manevi Bakımı Algılama Düzeyleri ve Etkileyen Bazı Faktörlerin Belirlenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 1/3 (27 Kasım 2015), 1-12. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunhemsire/issue/7857/103391
12. Çiğşar Tekinsoy, Şükriye İpek. Şizofreni Tanılı Hastalarda İçgörünün, Depresyon, Sıkıntıya Dayanma Düzeyi ve Algılanan Sosyal Destekle İlişkisi. Mersin: Mersin Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, 2020.
13. Dağdemir, Cansu. Travmatik Deneyimleri Olan Bireylerin Duygusal Sıkıntı Toleransı ve Başa Çıkma Stilleri Arasındaki İlişki. İzmir: Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
14. Dişkaya, Ayça Nur. Genç Yetişkinlerin Hayata Verdikleri Anlamın Belirsizliğe Tahammülsüzlük ve Sıkıntıya Dayanma Üzerindeki Etkileri. Gaziantep: Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
15. Durmuş, Yusuf. Hemodiyaliz Hastalarında Manevi İyi Oluş ile Anksiyete ve Depresyon Arasındaki İlişki. İstanbul: Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü, Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
16. Dursun, Asiye- Özkan, Murat Sinan. “Genç Yetişkinlerin Aldatmaya Yönelik Niyetleri Üzerinde Aldatmaya Yönelik Tutum ve Sosyal Medya Kullanımının Etkisi”. Kastamonu Eğitim Dergisi 27/2 (15 Mart 2019), 475-484. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2560
17. Dursun, Neslihan. Evli ve Bekar Bireylerin Yaşamın Anlamı ve Maneviyat Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
18. Efe, İdil Aksöz. “Olumsuz Yaşam Olayları, Psikolojik Danışma Hizmeti Alma, Ruminasyon ve Stres Arasındaki İlişki”. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES) 51/2 (01 Ağustos 2018), 95-119. https://doi.org/10.30964/auebfd.425619
19. Erikson, Erik H. İnsanın 8 Evresi. çev. Gonca Akkaya. İstanbul: Okuyan Us Yayın, 4. Basım, 2018.
20. George, Darren- Mallery, Paul. IBM SPSS Statistics 19 Step by Step: A Simple Guide and Reference. Boston: Pearson, 12. Basım, 2012.
21. Güneş, Ferruh. Madde Kullanım Bozukluğu Olan Bireylerde Sıkıntıya Toleransın Madde Kullanım Sürecine Etkisi. İstanbul: Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
22. Gürsu, Orhan- Bayındır, Salih. “Covid-19 Hastalığını Geçiren Sağlık Çalışanlarının Başa Çıkma Sürecinde Din ve Maneviyat”. Turkish Academic Research Review 6/1 (25 Mart 2021), 181-220. https://doi.org/10.30622/tarr.873732
23. Havighurst, Robert J. Developmental Tasks and Education. New York: McKay, 3. Basım, 1972.
24. Hill, Peter C. vd. “Conceptualizing Religion and Spirituality: Points of Commonality, Points of Departure”. Journal for the Theory of Social Behaviour 30/1 (2000), 51-77. https://doi.org/10.1111/1468-5914.00119
25. Hill, Peter C.- Pargament, Kenneth I. “Advances in the Conceptualization and Measurement of Religion and Spirituality. Implications for Physical and Mental Health Research”. The American Psychologist 58/1 (Ocak 2003), 64-74. https://doi.org/10.1037/0003-066x.58.1.64
26. Horozcu, Ümit. “Tecrübî Araştırmalar Işığında Dindarlık ve Maneviyat ile Ruhsal ve Bedensel Sağlık Arasındaki İlişki”. Milel ve Nihal 7/1 (01 Mart 2010), 209-240. https://dergipark.org.tr/en/pub/milel/issue/10460/128071
27. Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 14. Basım, 2018.
28. Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisine Giriş. İstanbul: Dem Yayınları, 8. Basım, 2023.
29. Ibraheem, Anifat B.- Ibraheem, Waheed A. “Relationship between Spirituality and Socio-Demographic Factors in an African Population”. Biology, Engineering, Medicine and Science Reports 1/1 (01 Ocak 2015), 11-15. https://doi.org/10.5530/BEMS.1.1.4
30. Johnstone, Brick vd. “Relationships Among Spirituality, Religious Practices, Personality Factors and Health for Five Different Faith Traditions”. Journal of Religion and Health 51/4 (Aralık 2012), 1017-1041. https://doi.org/10.1007/s10943-012-9615-8
31. Karadavut, Tuğba. “Parametrik Olmayan İstatistik Yöntemleri”. Sosyal Bilimlerde İstatistik: Excel ve Spss Uygulamaları. ed. Fatih Orçan. Ankara: Anı Yayıncılık, 1. Basım, 2020.
32. Kardaş, Selami. Sanal Kimlik ve Spiritüel İyi Oluşun Üniversite Öğrencilerinin Narsistik Eğilimlerini Yordayıcılığı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
33. Kasapoğlu, Figen. “COVID-19 Salgını Sürecinde Kaygı ile Maneviyat, Psikolojik Sağlamlık ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”. Türk Araştırmaları Dergisi 15/4 (2020), 599-614. http://openaccess.29mayis.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12723/2691
34. Kazancı, Dilara- Akçınar, Berna. “Korkunun Psikolojik Sağlamlılık Üzerindeki Yordayıcı Rolü: Adil Dünya İnancı ve Sıkıntıya Tolerans”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 58 (27 Haziran 2023), 201-214. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1280006
35. Kula, Naci. “Deprem ve Dini Başa Çıkma”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (30 Haziran 2002), 234-255. https://dergipark.org.tr/en/pub/hititilahiyat/issue/7703/100920
36. Kurt, Aysun. Yetişkinlerde Maneviyatın Psikolojik İyi Oluş Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. İstanbul: Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
37. Küçük, Hatice Didem. Sağlık Çalışanlarının Sıkıntıya Dayanma ve Yorgunluk Şiddeti Düzeylerinin, Uyku ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisinin Değerlendirilmesi. Konya: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Tıpta Uzmanlık, 2022.
38. Levinson, Daniel J. “A Conception of Adult Development”. American Psychologist 41/1 (Ocak 1986), 3-13. https://doi.org/10.1037/0003-066X.41.1.3
39. Lock, Sarah vd. “Secondary Stressors and Extreme Events and Disasters: A Systematic Review of Primary Research From 2010-2011”. Plos Currents 4 (29 Ekim 2012), 1-16.
40. Lr, Rodrigues vd. “Spirituality and Religiosity Related to Socio-demographic Data of The Elderly Population”. Revista da Rede de Enfermagem do Nordeste 18 (30 Ağustos 2017), 429-436. https://doi.org/10.15253/2175-6783.2017000400002
41. Mallı, Yücel Çağdaş. Yetişkinlerde Algılanan Sosyal Yetkinlik ile Sıkıntıya Dayanma Kapasitesinin Dijital Oyun Oynama Motivasyonu ile İlişkisi. İstanbul: Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
42. Mayordomo-Rodríguez, Teresa vd. “Coping Strategies as Predictors of Well-Being in Youth Adult”. Social Indicators Research 122/2 (01 Haziran 2015), 479-489. https://doi.org/10.1007/s11205-014-0689-4
43. Nergiz, Hatice. 18 Yaş ve Üzeri Yetişkin Bireylerde Maneviyatın ve Bazı Bireysel, Ailesel Özelliklerin İntihar Riski Üzerine Etkisi. Kars: Kafkas Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
44. Nişancı, Zübeyir. Turkish: Rapor: Sayılarla Türkiye’de İnanç ve Dindarlık (Report: Faith and Religiosity in Türkiye). International Institute of Islamic Thought (IIIT), 2023.
45. Onur, Yılmaz. Üniversite Öğrencilerinde Sıkıntıya Dayanma ile Anksiyete Arasındaki İlişkide Bilişsel Davranışsal Kaçınma ve Bilişsel Esnekliğin Aracı Rolü. Gaziantep: Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
46. Öcal, Oğuz. “Sıkıntı Kavramı ve Bir Küçük Burjuvanın Gençlik Yılları Romanı”. Karadeniz Araştırmaları 28/28 (01 Ağustos 2011), 151-164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/karadearas/issue/10068/124137
47. Özbaşaran, Ferda vd. “Turkish Nurses’ Perceptions of Spirituality and Spiritual Care”. Journal of Clinical Nursing 20/21-22 (2011), 3102-3110. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2011.03778.x
48. Öztürk, Latif vd. “Lisans Öğrencilerinin Mutluluk ve Dindarlık İlişkisi: Kırıkkale Üniversitesi Örneği”. Akademik Yaklaşımlar Dergisi 8/1 (13 Haziran 2017), 23-39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayd/issue/29834/322541
49. Pahlevan Sharif, Saeed- Ong, Fon Sim. “Education Moderates the Relationship Between Spirituality with Quality of Life and Stress Among Malay Muslim Women with Breast Cancer”. Journal of Religion and Health 58/4 (Ağustos 2019), 1060-1071. https://doi.org/10.1007/s10943-018-0587-1
50. Pargament, Kenneth I. vd. “God Help Me: (I): Religious Coping Efforts as Predictors of the Outcomes to Significant Negative Life Events”. American Journal of Community Psychology, 793-824. https://doi.org/10.1007/BF00938065
51. Peres, Julio F. P. vd. “Spirituality and Resilience in Trauma Victims”. Journal of Religion & Health 46/3 (Eylül 2007), 343-350. https://doi.org/10.1007/s10943-006-9103-0
52. Pür, İlyas. “Hemşirelerde Tükenmişlik ile Maneviyat Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Nevşehir İli Örneği”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 10/1 (30 Haziran 2023), 266-293. https://doi.org/10.17859/pauifd.1260410
53. Sargın, A. Emre vd. “Sıkıntıya Dayanma Ölçeği: Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması”. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 1/3 (2012), 152-161.
54. Sarısakal, Özkan. Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanısı Almış Kişilerde Belirti Düzeyi ile Anksiyete Duyarlılığı, Sıkıntıya Dayanma ve Bilişsel ve Davranışsal Kaçınma İlişkisinde Duygu Düzenleme Güçlüklerinin Aracı Rolü. Ankara: Yıldırım Beyazıd Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
55. Simons, Jeffrey S.- Gaher, Raluca M. “The Distress Tolerance Scale: Development and Validation of a Self-Report Measure”. Motivation and Emotion 29/2 (01 Haziran 2005), 83-102. https://doi.org/10.1007/s11031-005-7955-3
56. Söylev, Ömer Faruk- Öztürk, Canan Kapucu. “Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Ailelerin Psikolojik Sağlamlığı ile Maneviyat İlişkisi”. Turkish Academic Research Review 7/2 (28 Haziran 2022), 373-394. https://doi.org/10.30622/tarr.1128523
57. Şimşir, Zeynep vd. “Religion and Spirituality in the Life of Individuals with Paraplegia: Spiritual Journey from Trauma to Spiritual”. Spiritual Psychology and Counseling 2/1 (05 Şubat 2017). https://doi.org/10.12738/spc.2017.1.0023
58. Şimşir, Zeynep vd. “Stresle Başa Çıkmanın Yordayıcısı Olarak Yaşamın Anlamı ve Manevi Deneyim”. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi 10 (01 Ocak 2021), 509-528. https://doi.org/10.23863/kalem.2020.165
59. Şirin, Turgay. “Maneviyat Ölçeği’nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Turkish Studies 13 (01 Eylül 2018), 1283-1309. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13996 Taşan, Nazan. Kanser Hastalarında Maneviyat ile Umutsuzluk Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
60. Taşdemir, Memet vd. “Bireylerde Eğitim ve Stresle Başa Çıkma Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ulusal Eğitim Dergisi 3/4 (31 Mayıs 2023), 701-710. https://www.uleder.com/index.php/uleder/article/view/255
61. Tosyalıoğlu, Mustafa Burak- Albayrak, Ahmet. “Maneviyat ve Ruh Sağlığı: Maneviyat ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Türk Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi 8 (30 Aralık 2023), 9-50. https://doi.org/10.56432/tmdrd.1369342
62. Tunç, Büşra- Totan, Tarık. “Aile Yaşamında Maneviyat: Aile Psikolojik Danışmasında Maneviyatın Değerlendirilmesi”. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5/1 (22 Mart 2021), 1-20. https://dergipark.org.tr/en/pub/debder/issue/60841/739430
63. Turan, Murat. “Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Sıkıntıya Dayanma Düzeylerinin Spor ve Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi (Atatürk Üniversitesi Örneği)”. Kafkas Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 1/1 (31 Ağustos 2021), 63-75. https://dergipark.org.tr/en/pub/kafkassbd/issue/64360/940575
64. Uçar, Mehmet. Yaşlılarda Yaşam Kalitesi ile Spiritüalite (Maneviyat) Arasındaki İlişki. Malatya: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017.
65. Yapıcı, Asım. “Eşlerin Dinsel Algı ve Yaşayışına Göre Evlilikte Dindarlık ve Maneviyat Huzur mu, Kusur mu?” Turkish Studies (Elektronik) 13/2 (2018), 79-106. https://www.acarindex.com/pdfler/acarindex-075849e0-d5d3.pdf
66. Yapıcı, Asım. “Türk Toplumunda Cinsiyete Göre Dindarlık Farklılaşması: Bir Meta-Analiz Denemesi”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/2 (30 Aralık 2012), 1-34. https://dergipark.org.tr/en/pub/firatilahiyat/issue/68642/1077951
67. Yavaş, Yasin. Covid 19 Servislerinde Yatan Hastaların Yakınlarının Sıkıntıya Dayanma Düzeyi ile Stresle Başaçıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
68. Yıldız, Uğur. Madde Bağımlılığı ile Dürtüsellik Arasındaki İlişkide Duygu Düzenleme Güçlüğü ve Sıkıntıya Dayanmanın Aracı Rolünün İncelenmesi. İstanbul: Haliç Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
69. Yurdakul, Asiye Nur Nihan vd. “Üniversite Öğrencilerinde Ertelemeciliğin Rahatsızlığa Dayanıksızlıkla İlişkisinin İncelenmesi”. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 6/3 (2017), 123-132. http://openaccess.hku.edu.tr/xmlui/handle/20.500.11782/1245
70. Zinnbauer, Brian J. vd. “Religion and Spirituality: Unfuzzying the Fuzzy”. Journal for the Scientific Study of Religion 36/4 (1997), 549-564. https://doi.org/10.2307/1387689
71. Zinnbauer, Brian J.- Pargament, Kenneth I. “Dindarlık ve Maneviyat”. çev. Sevdenur Düzgüner. Din ve Maneviyat Psikolojisi Temel Yaklaşımlar ve İlgi Alanları. ed. Crystal L. Park- Raymond F. Paloutzian. Phoenix Yayınevi, 2013.