İhtilâlden İktidara Abbâsîler (Ebü’l- Abbâs es-Seffâh Dönemi), yazar İlknur Günay Apak (İstanbul: Ensar Neşriyat, 2019), 232 sayfa, ISBN 9786057619419

Yıl 2025, Cilt: 55 Sayı: 1, 208 - 211, 30.06.2025

Döndü Yalman

https://doi.org/10.51121/akif.2025.83

Öz

The work we have reviewed deals with the establishment phase of the Abbasids. In his work, Apak examines how the Abbasids succeeded in gaining the support of the Ahl al-Bayt supporters and the mawālī, how they used the discontent caused by the policies of Arab nationalism pursued by the Umayyads as political propaganda material to serve their own interests, and the historical background of the process that resulted in the collapse of the Umayyad State. He questioned the reasons for the Abbasids' success in spreading the revolution against the Umayyads to a large region, especially with the support of the opposition groups in Khorasan. The author attempted to reveal the bases of the strategic importance of the strategically located cities of the period, namely Kufa, Khorasan and Khomeimah. The nature of the coordination between Khorasan, the command center of the revolution, and Kufa and Khomeimah is explained. Attention is drawn to the sociological structure of the region by examining the motives for the uprising led by Muhammad b. Ali and the recruitment of Abū Muslim al-Khorasanī, one of the most important figures of the movement, into the movement. The Abbasids, the second Islamic State in Islamic history after the Rashid Caliphs, were founded in 132/750 and their first caliph was Abū al-ʿAbbās al-Saffāh. Although al-Saffāh remained in the caliphate for about five years after he became caliph, we have examined the events that necessitated taking all necessary measures to consolidate the Abbasid power. In addition, harsh and ruthless measures were taken against the Ahl al-Bayt supporters, the Umayyads, and all kinds of elements that threatened the survival of the state. As a result, Abū al-ʿAbbās, who became the head of the state, concentrated on domestic issues and worked to ensure political authority. In addition, one of the most important events of this period was the Battle of Talas. The Battle of Talas, which had important consequences for Turkish and world history, was instrumental in the recognition and spread of Islam among other nations in the region.

Anahtar Kelimeler

Islamic History , Abbasîlerds , Revolution , Ahl al-Bayt , Abu’l-Abbas

İhtilâlden İktidara Abbâsîler (Ebü’l-Abbâs es-Seffâh Dönemi), yazar İlknur Günay Apak (İstanbul: Ensar Neşriyat, 2019), 232 sayfa, ISBN 9786057619419

Öz

İncelediğimiz eserde Abbâsîlerin kuruluş aşaması ele alınmaktadır. Apak eserinde Abbasilerin, Ehl-i beyt taraftarları ve mevâlînin desteğini almayı nasıl başardıklarını, Emevîlerin yürüttüğü Arap milliyetçiliği politikalarının ortaya çıkardığı hoşnutsuzlukları kendi menfaatleri doğrultusunda kendi çıkarları doğrultusunda nasıl siyasi propaganda malzemesi yaptıklarını ve sürecin Emevî Devleti’nin yıkılışı ile sonuçlanmasının tarihi alt yapısın incelemiştir. Özellikle Horasan bölgesindeki muhalif grupların desteğini alan Abbâsîlerin, Emevîlere karşı yürütülen ihtilâli geniş bir bölgeye yaymada muvaffak olmalarının nedenlerini sorgulamıştır. Yazar, dönemin stratejik konumda olan şehirleri Kufe, Horasan ve Humeyme’nin stratejik öneme haiz olmasının temellerini ortaya koymaya çalışmıştır. İhtilalin komuta merkezi Horasan ile Kûfe ve Humeyme arasında sağlana koordinasyonun mahiyeti açıklanmıştır. Muhammed b. Ali’nin liderliğinde yürütülen ayaklanmanın, hareketin en önemli isimlerinden olan Ebû Müslim el-Horasanî’nin davaya kazandırılmasında saiklerin incelenmesi ile bölgenin sosyolojik yapısına dikkat çekilmiştir. İslam tarihinde Râşid Halifelerden sonra ikinci İslam Devleti olan Abbasîlerin kuruluşu 132/750 yılında gerçekleşmiş ve ilk halifesi de Ebü’l-Abbâs es-Seffâh olmuştur. Seffâh, halife olduktan sonra yaklaşık beş yıl hilafette kalmasına rağmen Abbâsî iktidarını sağlamlaştırmak için gereken her türlü tedbiri almayı gerektiren olaylar incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca bu süreçte çeşitli siyasi manevralarla devre dışı bırakılan ehl-i beyt taraftarları, Emevîler ve devletin bekasını tehdit edecek her türlü unsurlara karşı sert ve acımasız tedbirler alınmıştır. Sonuç olarak devletin başına geçen Ebü’l-Abbâs iç meselelere yoğunlaşmış ve siyasi otoriteyi sağlamak için çalışmıştır. Ayrıca bu dönemin en önemli olaylarından biri de Talas Savaşı’dır. Türk ve Dünya tarihi açısından önemli sonuçlar doğuran Talas Savaşı, İslam’ın bölgedeki diğer milletler arasında tanınmasına ve yayılmasına vesile olmuştur.

Anahtar Kelimeler

İslam Tarihi , Abbasiler , İhtilal , Ehl-i beyt , Ebu'l-Abbas